Pracownik z zagranicy z zarzutami karnymi – co powinien wiedzieć pracodawca

Dodano w dniu Autor
Podziel się z innymi

Gdy pracownik z zagranicy otrzymuje zarzuty karne, pracodawca powinien rozdzielić trzy kwestie: pomoc w obronie, skutki nieobecności oraz legalność pobytu i pracy. Zarzuty nie oznaczają skazania – domniemanie niewinności obowiązuje do udowodnienia winy i stwierdzenia jej prawomocnym wyrokiem (art. 5 § 1 k.p.k.). [1]

Pracownik z zagranicy – granice roli pracodawcy

Sam fakt zatrudniania podejrzanego nie daje pracodawcy statusu strony (art. 299 § 1 k.p.k.). Dostęp do akt też nie jest automatyczny: osobie trzeciej akta sądowe można udostępnić za zgodą prezesa sądu, a akta postępowania przygotowawczego – wyjątkowo za zgodą prokuratora (art. 156 § 1 i 5 k.p.k.). [1]

Sąd niezwłocznie zawiadamia pracodawcę o zastosowaniu tymczasowego aresztowania. Przy samym zatrzymaniu zawiadomienie następuje na żądanie zatrzymanego (art. 261 § 3 oraz art. 245 § 3 k.p.k.). [1]

Sama zgoda pracownika nie wystarcza do przetwarzania danych o wyrokach skazujących i czynach zabronionych. Konieczne jest spełnienie szczególnych warunków przetwarzania takich danych (art. 22¹a § 1 k.p. oraz art. 10 RODO). [2], [5]

Jak pomóc w kontakcie z obrońcą i uzyskaniu dokumentów?

Zatrzymany może żądać niezwłocznego kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym (art. 245 § 1 k.p.k.). Dopóki pozbawiony wolności pracownik sam nie ustanowi obrońcy, może to zrobić inna osoba, także pracodawca. Oskarżonego należy o tym niezwłocznie zawiadomić (art. 83 § 1 k.p.k.). [1]

Pracownikowi i jego bliskim można też wskazać anglojęzyczne źródło informacji dla cudzoziemców: Polish lawyer.

Podejrzany niewładający wystarczająco językiem polskim ma prawo do bezpłatnego tłumacza. Na wniosek pomoc obejmuje także kontakt z obrońcą związany z czynnością procesową. Tłumaczeniu podlegają m.in. postanowienie o zarzutach i akt oskarżenia (art. 72 § 1–3 k.p.k.). [7]

Pracodawca wydaje kopię całości albo części dokumentacji pracowniczej na papierowy lub elektroniczny wniosek pracownika (art. 94¹² pkt 1 k.p.). To konkretne uprawnienie do uzyskania dokumentów znajdujących się u pracodawcy. [2]

Na wniosek pracodawcy można przyjąć poręczenie, że pracownik będzie stawiał się na wezwania i nie utrudni bezprawnie postępowania (art. 271 § 1 k.p.k.). Poręczający musi niezwłocznie zgłaszać sądowi lub prokuratorowi znane mu próby uchylania się lub bezprawnego utrudniania postępowania (art. 273 § 2 k.p.k.). [1]

Przerwa w pracy a odrębne zezwolenie na pracę

Tu rola pracodawcy jest inna: w postępowaniu o wydanie lub uchylenie odrębnego zezwolenia na pracę stroną jest wyłącznie podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi (art. 12 pkt 1 ustawy z 20 marca 2025 r.). [3]

Podstawą odmowy zezwolenia jest prawomocne skazanie cudzoziemca za przestępstwo z art. 270, 271, 272, 273 lub 275 k.k. Ta konkretna przesłanka wymaga skazania, a nie samego przedstawienia zarzutów (art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z 20 marca 2025 r.). [3]

Przy zezwoleniu na pracę innym niż sezonowe przerwa w pracy przekraczająca dwa miesiące wymaga elektronicznego powiadomienia organu wydającego zezwolenie w ciągu siedmiu dni od wystąpienia tej okoliczności (art. 19 pkt 2, art. 20 ust. 1 oraz art. 57 ustawy z 20 marca 2025 r.). [8]

Informacja o przerwie zasadniczo stanowi podstawę uchylenia zezwolenia. Tej podstawy nie stosuje się jednak, gdy wojewoda otrzyma powiadomienie zawierające przyczyny przerwy oraz deklarację wykorzystania zezwolenia zgodnie z przeznaczeniem (art. 22 ust. 1 pkt 6 i ust. 3 ustawy z 20 marca 2025 r.). [8]

Legalność pobytu – odrębne obowiązki pracodawcy

Przed rozpoczęciem pracy pracodawca żąda ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu i przechowuje jego kopię, z zastrzeżeniem wyjątków wskazanych w art. 4 ust. 5. Może żądać okazania dokumentu także podczas zatrudnienia (art. 4 ust. 2–4 ustawy z 20 marca 2025 r.). [3]

Przy pobycie czasowym względy bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego uzasadniają odmowę zezwolenia, a ich wystąpienie także jego cofnięcie (art. 100 ust. 1 pkt 4 oraz art. 101 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach). [4]

Zatrzymanie, tymczasowe aresztowanie albo zakaz opuszczania kraju istniejące w dniu złożenia wniosku co do zasady wykluczają wszczęcie postępowania o zezwolenie na pobyt czasowy (art. 99 ust. 1 pkt 6–7). Wyjątek dotyczy szczególnego zezwolenia związanego z koniecznością krótkotrwałego pobytu (art. 181 ust. 1 i art. 182 ustawy o cudzoziemcach). [4]

Po utracie pracy pracodawca wymieniony w zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę zawiadamia pisemnie właściwego wojewodę w ciągu 15 dni. Cudzoziemiec ma własny obowiązek zawiadomienia z terminem 15 dni roboczych. Terminów tych nie należy utożsamiać (art. 121 ust. 1 i 4 ustawy o cudzoziemcach). [4]

Bibliografia

  1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, art. 5, 71, 83, 156, 245, 261, 271 i 273 (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 490 ze zm.); tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu z 17 lipca 2026 r.
  2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 22¹a, 52, 66 i 94¹² (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1245); tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu z 14 października 2026 r.
  3. Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, art. 4, 12 i 13 (Dz.U. z 2025 r. poz. 621 ze zm.); tekst ujednolicony uwzględniający nowelizacje z 2025 i 2026 r.
  4. Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, art. 99–101, 121, 181 i 182 (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1079 ze zm.); tekst aktualizowany w serwisie LexLege, zweryfikowany na 1 listopada 2026 r.
  5. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r., art. 10 (Dz.Urz. UE L 119 z 4 maja 2016 r., s. 1, ze sprostowaniami); tekst skonsolidowany EUR-Lex.
  6. Państwowa Inspekcja Pracy, „Cudzoziemcy: ułatwienia w zatrudnieniu, wyższe sankcje za łamanie prawa”, część „Wyższe sankcje karne” i tabela dotycząca art. 84 ust. 1 i 13 ustawy z dnia 20 marca 2025 r.
  7. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 listopada 2024 r. w sprawie określenia wzorów pisemnych pouczeń o uprawnieniach i obowiązkach podejrzanego, pokrzywdzonego i świadka (Dz.U. z 2024 r. poz. 1658), załącznik nr 1, pkt 3; pouczenie dotyczące art. 72 § 1–3 k.p.k.
  8. Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, art. 19, 20, 22 i 57 (Dz.U. z 2025 r. poz. 621 ze zm.); tekst aktualizowany w serwisie LexLege, zweryfikowany na 1 listopada 2026 r.

Zastrzeżenie: Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i przedstawia stan prawny na dzień publikacji. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej w konkretnej sprawie. W indywidualnej sytuacji należy skonsultować się z adwokatem lub radcą prawnym.