Płaca minimalna w roku przyszłym oraz jej wpływ na inne świadczenia

Warto sobie uświadomić, iż od 1 stycznia przyszłego roku wzrośnie stawka minimalnego wynagrodzenia za pracę. Taka zmiana sprawia, iż będzie to miało wpływ na bardzo dużą ilość przeróżnych świadczeń finansowych, których wysokość jest uzależniona właśnie od wysokości płacy minimalnej. W roku przyszłym wzrośnie również minimalna stawka godzinowa z tytułu pracy wykonywanej na podstawie umów zlecenia.

O czym zatem powinniśmy wiedzieć w kontekście stawki płacy minimalnej obowiązującej w Polsce od 1 stycznia 2026 roku?

Ważnym jest, iż od 1 stycznia 2026 roku miesięczne minimalne wynagrodzenie za pracę będzie wynosiło 4.806,00 zł. Wzrośnie również minimalna stawka godzinowa od pracy wykonywanej na podstawie umowy zlecenia, gdzie jej nowa wysokość to 31,40 zł za godzinę. Generalnie w roku przyszłym będzie tylko jedna podwyżka wysokości krajowej płacy minimalnej.

Wyższa płaca minimalna powoduje automatyczny wzrost innych świadczeń ze stosunku pracy, których wysokość odpowiada tej stawce bądź jej wielokrotności. Jednocześnie wyższe będą również wszystkie te podstawy, progi oraz wskaźniki obowiązujące w prawie pracy oraz ubezpieczeniach społecznych, które są zależne od krajowego minimalnego wynagrodzenia.

Co do zasady wysokość wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia, które od 1 stycznia przyszłego roku w porównaniu z rokiem poprzednim wzrośnie o 140,00 zł i wynosić będzie 4.806,00 zł.

Celem obliczenia wysokości wynagrodzenia dla porównania z ustawowym minimum przyjmuje się przysługujące pracownikowi składniki i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy, zaliczone według zasad statystyki zatrudnienia i wynagrodzeń określonych przez Główny Urząd Statystyczny do wynagrodzeń osobowych. W tym aspekcie mowa jest tutaj o premiach, prowizjach, dodatkach czy też nagrodach.

Jednakże pamiętać należy, iż przy obliczaniu wysokości pensji minimalnej nie uwzględnia się takich elementów, jak:

• nagroda jubileuszowa
• odprawa pieniężna przysługującej pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy
• wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych
• dodatek do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej
• dodatek za staż pracy
• dodatek za szczególne warunki pracy

Generalnie ustawowe wynagrodzenie minimalne jest tak zwanym wynagrodzeniem brutto, czyli wartością zawierającą również przymusowe daniny publicznoprawne, a zatem składki społeczne, zdrowotne, zaliczkę na podatek dochodowy, a także wpłatę na rzecz Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK), gdy pracownik uczestniczy w tym programie oszczędzania na emeryturę. W powyższym aspekcie to co pozostaje dla pracownika do wypłaty, jest potocznie zwaną kwotą netto, którą kształtują stosowne ustawowe wskaźniki podatkowo-składkowe, a zatem:

• miesięczna norma kosztów uzyskania przychodów, czyli tak zwana kwota zmniejszająca podatek, jeżeli pracownik jest do niej uprawniony
• stawka podatku z tabeli skali podatkowej
• stopy procentowe składek na poszczególne ryzyka ubezpieczeń
• wysokość wpłat na rzecz PPK

Ważnym jest, iż od 1 stycznia 2026 roku żadna z powyżej wymienionych pozycji nie ulegnie zmianie, a wobec tego wynagrodzenie minimalne netto dla pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy, mającego prawo do:

• kosztów uzyskania przychodów w wysokości 250,00 zł
• pełnej kwoty zmniejszającej podatek poprzez złożenie w zakładzie pracy oświadczenia PIT-2 – czyli kwoty 300 zł
• stawki podatku w wysokości 12,0%

wyniesie 3.605,85 zł, co wynika z wzorcowej listy płac bez PPK.

Podczas obliczania wynagrodzeń wziąć należy również pod uwagę jeszcze uczestnictwo w PPK, które wiąże się z dokonywaniem wpłat. Stąd też obsługując PPK należy pamiętać, iż:

• wpłatę podstawową finansują: pracownik w wysokości 2,0% oraz pracodawca w wysokości 1,5%, a podstawę naliczenia wpłaty stanowi wynagrodzenie podlegające oskładkowaniu wypłacone w danym miesiącu, a nie należne za dany miesiąc
• od wpłaty finansowanej przez pracodawcę nie pobiera się składek ZUS, jednakże stanowi ona opodatkowany przychód pracownika, który powstaje w miesiącu dokonania wpłat przez pracodawcę do wybranej instytucji finansowej
• wpłata finansowana przez pracownika jest potrącana z jego dochodu po opodatkowaniu

O jakich jeszcze aspektach warto pamiętać w kontekście wzrostu wysokości płacy minimalnej w roku przyszłym?

Niebywale istotnym jest, iż wzrost stawki płacy minimalnej oznacza zasadniczo podwyżkę kosztów po stronie pracodawcy. Koszt pracy jednego pracownika jest to bowiem wynagrodzenie miesięczne brutto oraz koszt składek ZUS finansowanych przez pracodawcę jako płatnika, a mianowicie:

• składka emerytalna – 9,76%
• składka rentowa – 6,5%
• Fundusz Pracy – 2,45%
• Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – 0,1%

Pracodawca ponadto opłaca pełną składkę na ubezpieczenie wypadkowe, zróżnicowaną co do wysokości w zależności od liczby ubezpieczonych oraz zagrożeń zawodowych. Stąd też często dla uproszczenia w kalkulacjach przyjmuje się zazwyczaj jej wysokość na poziomie

1,67%, a tym samym koszt minimalnej pensji po stronie pracodawcy wzrośnie o 168,68 zł, wynosząc 5.790,28 zł w porównaniu do 5.621,60 zł w roku 2025.

W odniesieniu z kolei do pracowników korzystających z ulg podatkowych, jak chociażby ulga dla młodych, ulga dla pracujących seniorów czy też ulga 4+, osoba zarabiająca najniższą krajową, czyli od 1 stycznia przyszłego roku 4.806,00 zł brutto, korzystająca z zerowego podatku PIT otrzyma do wypłaty:

• 3.773,85 zł bez PPK
• 3.677,73 zł z PPK

Wynagrodzenie bowiem takich osób zostanie zmniejszone wyłącznie o składki na ubezpieczenia społeczne oraz pełną składkę zdrowotną.

W sytuacji natomiast, gdy pracownik jest zatrudniony w niepełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy, to jego wysokość minimalnego wynagrodzenia ustalona zostanie w kwocie proporcjonalnej do liczby godzin pracy, przypadającej do przepracowania przez pracownika w danym miesiącu, biorąc za podstawę wysokość minimalnej pensji ustalonej dla pełnego etatu.

Pamiętać należy również i o tym, że pracownicy wynagradzani stawką minimalną mają zagwarantowaną wyższą kwotę począwszy od 1 stycznia, co oznacza, że wynagrodzenie za grudzień 2025 roku, wypłacane w styczniu 2026 roku, zgodnie z przyjętym w danym przedsiębiorstwie terminem wypłat przesunięte na miesiąc następny, przysługuje jeszcze w wysokości obowiązującej w roku 2025, a więc 4.666,00 zł brutto. Takie wynagrodzenie przysługuje bowiem za pracę wykonaną w danym okresie, czyli w grudniu 2025 roku.

Generalnie wzrost wysokości wynagrodzenia minimalnego sprawia również, iż mamy do czynienia z podwyżką innych obowiązkowych świadczeń czy też należności, których podstawą jest płaca minimalna bądź jej część, jak i również wielokrotność. Sama kwota minimalnego wynagrodzenia funkcjonuje również jako graniczna, chociażby przy dokonywaniu potrąceń z pensji, a w przepisach ubezpieczeniowych także jako podstawa wymiaru składek ZUS z niektórych tytułów.

Jakie zatem jeszcze aspekty ulegną zmianie w kontekście konsekwencji wynikających z podwyżki płacy minimalnej w roku przyszłym?

Zasadniczo pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej przysługuje specjalny dodatek do wynagrodzenia z tego powodu, że wykazuje on aktywność w szczególnej porze, przeznaczonej na spoczynek. Taki dodatek przysługuje za każdą godzinę pracy w porze nocnej, w wysokości 20,0% stawki godzinowej, wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ów dodatek oblicza się dzieląc minimalną stawkę przez wymiar czasu pracy, ustalony dla każdego miesiąca zgodnie z brzmieniem art. 130 kodeksu pracy i jest on zmienny, stanowiąc 20,0% otrzymanej stawki godzinowej, która w każdym miesiącu może być inna.

Kolejny aspekt, którego dotyka podwyżka płacy minimalnej, to podstawa wymiaru zasiłku z tytułu pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, która nie może być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia pracowników, po pomniejszeniu kwotą odpowiadającą stopie procentowej składek na ubezpieczenia społeczne, w części finansowanej ze środków pracownika.

W przypadku z kolei pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy, podstawa ulega odpowiednio zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Powyższe zasady mają zastosowanie przy ustalaniu podstawy wymiaru takich świadczeń, jak chociażby:

• wynagrodzenie chorobowe
• świadczenie rehabilitacyjne
• zasiłek wyrównawczy
• zasiłek macierzyński
• zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego
• zasiłek opiekuńczy

Ważnym jest, iż najniższa podstawa wymiaru zasiłków nie dotyczy ubezpieczonych, będących pracownikami, do których wynagrodzenia nie mają zastosowania przepisy ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. W tym aspekcie mowa jest chociażby o pracownikach młodocianych, a także do zleceniobiorcach czy też osobach prowadzących działalność gospodarczą.

Generalnie też pracownikom wynagradzanym stawką minimalną, którzy będą chorować na przełomie roku oraz tym którzy zachorują 1 stycznia 2026 roku lub później, przysługuje już świadczenie z podstawy podwyższonej wskutek nowej wysokości płacy minimalnej.

Istotnym jest ponadto, iż od 1 stycznia przyszłego roku wzrośnie również najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą. W tym przypadku bowiem podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób ubezpieczonych, prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej lub przepisów szczególnych, w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej, stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Stąd też w roku przyszłym minimalna podstawa z tego tytułu będzie wynosiła 1.441,80 zł, co oznacza jej wzrost o 42,00 zł w stosunku do roku poprzedniego.

Jakie jeszcze elementy czy też wysokości świadczeń uzależnione są od wysokości płacy minimalnej?

Co do zasady, od wysokości płacy minimalnej zależą jeszcze inne elementy oraz składniki. Ich wysokość od 1 stycznia 2026 roku ulegnie zatem zmianie i tak chociażby:

• maksymalna odprawa pieniężna przysługująca pracownikowi z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn innych niż te dotyczące pracownika – wyniesie 72.090,00 zł
• odszkodowanie dla pracowników, wobec których pracodawca naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu – nie mniej niż 4.806,00 zł
• odszkodowanie dla pracownika, który rozwiązał umowę o pracę z powodu mobbingu – nie mniej niż 4.806,00 zł
• minimalne wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestoju – 4.806,00 zł
• wynagrodzenie gwarancyjne za niewykonywanie pracy z powodu rozkładu czasu pracy – nie niższe niż 4.806,00 zł dla pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy, wynagrodzona go w inny sposób niż stałą stawką miesięczną
• świadczenie pieniężne z tytułu odpłatnej umowy o praktykę absolwencką – 9.612,00 zł
• minimalna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu zawartej umowy zlecenia, w której odpłatności w ogóle nie określono lub określono, ale inaczej niż kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie – 4.806,00 zł
• podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla osób sprawujących osobistą opiekę nad dzieckiem, będących osobami duchownymi, podlegającymi z tego tytułu ubezpieczeniem społecznym przez okres co najmniej 6 miesięcy – 4.806,00 zł
• minimalna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla pracowników przebywających na urlopach wychowawczych – 3.604,50 zł
• podstawa wymiaru składki na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne dla osób fizycznych, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami sprawującymi osobistą opiekę nad dzieckiem, będące zleceniobiorcami, którzy wykonywali pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, przez okres co najmniej 6 miesięcy i którzy zaprzestali jej wykonywania – nie niższej niż 3.604,50 zł
• podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne osoby fizycznej, która na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej jest osobą sprawującą osobistą opiekę nad dzieckiem, a która nie spełnia warunków do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, o których mowa w art. 6a ustawy systemowej – 4.806,00 zł
• minimalna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe dla osób podlegających im dobrowolnie, które nie mają żadnego tytułu do ubezpieczeń obowiązkowych – 4.806,00 zł

Jakie jeszcze elementy uzależnione są od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę?

Otóż generalnie warto pamiętać, iż wynagrodzenie za pracę podlega ochronie przed potrąceniami, polegając chociażby na stosowaniu kwot wolnych, czyli gwarantowanych, w zależności od rodzaju ujęcia. Obowiązuje to zarówno przy potrąceniach przymusowych, jak chociażby na podstawie tytułów wykonawczych, jak i również dobrowolnych, gdzie wymagana jest pisemna zgoda pracownika. Wyjątkiem są tutaj jedynie należności alimentacyjne, przy których nie ma kwoty wolnej.

Co do zasady z wynagrodzenia za pracę, oczywiście po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłaty na rzecz PPK uczestnika, podlegają potrąceniu tylko następujące należności:

• sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych
• sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne
• zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi
• kary pieniężne, przewidziane w art. 108 kodeksu pracy

Powyższe potrącenia dokonywane są w podanej właśnie kolejności bez zgody pracownika, natomiast wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:

• minimalnego wynagrodzenia za pracę, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy i wpłaty na rzecz PPK uczestnika – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne
• 75,0% wynagrodzenia określonego powyżej, przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi
• 90,0% wynagrodzenia w wysokości jak wyżej, przy potrącaniu kar pieniężnych, przewidzianych w art. 108 kodeksu pracy

Z kolei przy potrąceniach dobrowolnych, gdzie pracownik wyrazić musi pisemną zgodę, również stosuje się kwoty wolne. Wówczas wysokość kwot wolnych zależy od tego, na czyją rzecz są dokonywane potrącenia – wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:

• 100,0% wynagrodzenia minimalnego netto, przy potrącaniu należności na rzecz pracodawcy
• 80,0% kwoty określonej w pkt. 1, przy potrącaniu innych należności niż określone powyżej

W sytuacji natomiast, gdy pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwoty wolne ulegają zmniejszeniu, proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Taka zasada dotyczy obu rodzajów potrąceń, a zatem zarówno tych przymusowych, jak i również dobrowolnych. Jednocześnie odrębne kwoty wolne od potrąceń obowiązują pracowników, których przychody są zwolnione z podatku dochodowego, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 oraz pkt 152-154 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

A jakie zasady obowiązywać będą w odniesieniu do minimalnej stawki godzinowej dla zleceniobiorców w roku przyszłym?

Generalnie wysokość minimalnej stawki godzinowej z tytułu umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, jest również uzależniona od wysokości miesięcznej stawki wynagrodzenia minimalnego. A tym samym wyższa stawka wynagrodzenia minimalnego przekłada się również na wzrost wynagrodzenia za jedną godzinę pracy zleconej.

W roku 2026 będzie ona wyższa o 0,90 zł w stosunku do stawki z grudnia bieżącego roku i wyniesie 31,40 zł. Przy założeniu zatem, że zleceniobiorca podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, ale nie przystąpił do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, jego stawka minimalna godzinowa, po odliczeniu składek emerytalno-rentowych oraz składki zdrowotnej i zaliczki na podatek PIT wyniesie 22,19 zł, natomiast z ubezpieczeniem chorobowym, stawka ta wyniesie 21,66 zł netto.

A jednocześnie zleceniobiorca w wieku do 26-go roku życia, ubezpieczony z tytułu umowy zlecenia w pełnym zakresie, lecz objęty ulgą zerowy PIT, otrzyma na rękę 25,19 zł, a z ubezpieczeniem chorobowym 24,66 zł. Z kolei student bądź też uczeń do 26-go roku życia, który nie podlega żadnym ubezpieczeniem w ZUS i korzysta z ulgi podatkowej, otrzyma pełną stawkę, czyli 31,40 zł za godzinę pracy.

Podsumowując, od 1 stycznia 2026 roku wzrośnie stawka miesięcznego minimalnego wynagrodzenia za pracę i będzie ona wynosiła 4.806,00 zł brutto. A tym samym wzrośnie również minimalna stawka godzinowa dla pracy wykonywanej na podstawie umowy zlecenia, wynosząc 31,40 zł. Będzie to jedyna w roku przyszłym podwyżka krajowej płacy minimalnej i jej wysokość będzie miała wpływ na wiele różnych składników oraz świadczeń, które są wprost uzależnione od wysokości krajowego minimum.