Przedstawiciele Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Spo\u0142ecznej zaprezentowali ostatnio projekt nowelizacji kodeksu pracy, kt\u00f3ry wprowadzi\u0107 ma mi\u0119dzy innymi bardzo istotne zmiany dotycz\u0105ce definicji mobbingu. Tym samym wkr\u00f3tce zmiany te zapewne wejd\u0105 w \u017cycie i niew\u0105tpliwie z pierwszych ocen ekspert\u00f3w wynika, i\u017c nowa definicja b\u0119dzie lepsza od obecnie obowi\u0105zuj\u0105cej, jednak jak si\u0119 okazuje, nie b\u0119dzie ona rozwi\u0105zaniem idealnym.<\/p>\n\n\n\n
Co jest zatem najwa\u017cniejsze w kontek\u015bcie definicji mobbingu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Urz\u0119dnicy Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Spo\u0142ecznej przedstawili niedawno projekt nowelizacji kodeksu pracy, kt\u00f3ry wprowadzi\u0107 ma mi\u0119dzy innymi bardzo istotne zmiany w kontek\u015bcie definicji mobbingu. W tym zakresie bowiem, wed\u0142ug obecnie jeszcze obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w, a zatem w my\u015bl art. 94.3 par. 2 kodeksu pracy, mobbing to uporczywe i d\u0142ugotrwa\u0142e n\u0119kanie lub zastraszanie pracownika, wywo\u0142uj\u0105ce u niego zani\u017con\u0105 ocen\u0119 przydatno\u015bci zawodowej, powoduj\u0105ce lub maj\u0105ce na celu poni\u017cenie lub o\u015bmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespo\u0142u wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Tym samym z definicji tej wynika, i\u017c mobbing to zachowania:<\/p>\n\n\n\n Brzmienie owych przepis\u00f3w jednoznacznie wskazuje na to, i\u017c okre\u015blone tutaj cechy mobbingu musz\u0105 by\u0107 spe\u0142nione \u0142\u0105cznie i mowa jest o tym chocia\u017cby w wyroku S\u0105du Najwy\u017cszego z 11 lutego 2014 roku (sygn. akt I PK 165\/13).<\/p>\n\n\n\n Aby zatem uzna\u0107 dane dzia\u0142anie jako d\u0142ugotrwa\u0142e, najwa\u017cniejsza jest ocena czy okres poddania pracownika niepo\u017c\u0105danym zachowaniom by\u0142 na tyle d\u0142ugi, \u017ce mog\u0142y one spowodowa\u0107 u niego skutki, o kt\u00f3rych mowa w przepisach, a zatem zani\u017con\u0105 samoocen\u0119 przydatno\u015bci zawodowej, poczucie poni\u017cenia lub o\u015bmieszenia, izolacji lub wyeliminowania go z zespo\u0142u wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Niew\u0105tpliwie obecnie obowi\u0105zuj\u0105ca definicja mobbingu ma wiele istotnych wad, utrudniaj\u0105cych ofiarom dochodzenie swych roszcze\u0144, jak chocia\u017cby:<\/p>\n\n\n\n Jak zatem definicja mobbingu postrzegana b\u0119dzie po wprowadzeniu w \u017cycie nowelizacji kodeksu pracy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Co do zasady projekt nowelizacji kodeksu pracy przewiduje now\u0105, rozbudowan\u0105 definicj\u0119 mobbingu, kt\u00f3ra u\u0142atwi\u0107 ma zar\u00f3wno rozstrzyganie spor\u00f3w, jak i te\u017c przeciwdzia\u0142anie temu zjawisku. W uzasadnieniu do projektu nowelizacji wskazuje si\u0119, i\u017c w tre\u015bci projektowanych przepis\u00f3w uwzgl\u0119dniono najwa\u017cniejsze wnioski doktryny i judykatury.<\/p>\n\n\n\n Obecnie zatem, zgodnie z zaproponowanym nowym brzmieniem owego art. 94.3 kodeksu pracy, mobbing to zachowania polegaj\u0105ce na uporczywym n\u0119kaniu pracownika. Owa uporczywo\u015b\u0107 n\u0119kania przejawia si\u0119 natomiast w tym, i\u017c jest ono powtarzalne, nawracaj\u0105ce lub sta\u0142e.<\/p>\n\n\n\n W kontek\u015bcie z kolei sprecyzowania poj\u0119\u0107 uporczywo\u015bci i n\u0119kania pomocnym b\u0119dzie dotychczasowe orzecznictwo s\u0105dowe oraz dorobek doktryny. Uporczywo\u015b\u0107 zachowa\u0144 mobbingowych oznacza bowiem ich intensywny charakter oraz znaczny stopie\u0144 naganno\u015bci zachowania mobbera. Takie negatywne, wielokrotnie powtarzaj\u0105ce si\u0119 zachowanie, z regu\u0142y charakteryzuje si\u0119 negatywnym nastawieniem psychicznym sprawcy. N\u0119kanie z kolei oznacza ustawiczne dr\u0119czenie, niepokojenie czy te\u017c dokuczanie pracownikowi, jak i robienie mu przykro\u015bci. Przejawem mobbingu mog\u0105 by\u0107 zatem w szczeg\u00f3lno\u015bci:<\/p>\n\n\n\n \u00d3w katalog zachowa\u0144 nagannych b\u0119dzie mia\u0142 charakter otwarty, prezentuj\u0105c tylko przyk\u0142adowe zachowania, kt\u00f3re mog\u0105 zosta\u0107 zakwalifikowane jako mobbing, co niew\u0105tpliwie u\u0142atwi\u0107 mo\u017ce zar\u00f3wno pracownikom, jak i te\u017c pracodawcom, identyfikacj\u0119 tego nagminnego sk\u0105din\u0105d zjawiska. Ponadto taki otwarty katalog umo\u017cliwi uznanie za mobbing tylko cz\u0119\u015bci tych zachowa\u0144, a tak\u017ce innych, niewymienionych w przepisach kodeksu pracy.<\/p>\n\n\n\n W projekcie nowelizacji kodeksu pracy sprecyzowano, i\u017c na zachowania te mog\u0105 sk\u0142ada\u0107 si\u0119 elementy fizyczne, werbalne lub pozawerbalne, co niew\u0105tpliwie zapewnia sp\u00f3jno\u015b\u0107 przepis\u00f3w z podobnymi zjawiskami uwzgl\u0119dnionymi w prawie pracy, jakimi s\u0105 chocia\u017cby molestowanie oraz molestowanie seksualne.<\/p>\n\n\n\n Niew\u0105tpliwie uznanie w przepisach zachowa\u0144 fizycznych, werbalnych i pozawerbalnych oraz uznanie za mobbing nakazywania lub zach\u0119cania innych do takich dzia\u0142a\u0144, odzwierciedlaj\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych \u015brodowisk pracy oraz r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 przejaw\u00f3w mobbingu. St\u0105d te\u017c projektowana zmiana wydaje si\u0119 by\u0107 w pe\u0142ni uzasadniona.<\/p>\n\n\n\n O czym jeszcze powinni\u015bmy wiedzie\u0107 w kontek\u015bcie nowej definicji mobbingu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ot\u00f3\u017c generalnie istotnym jest, i\u017c jednym z najbardziej innowacyjnych zapis\u00f3w projektu nowelizacji kodeksu pracy jest to, i\u017c za mobbing uznawane b\u0119d\u0105 r\u00f3wnie\u017c nieumy\u015blne zachowania, kt\u00f3re mog\u0142yby wywo\u0142a\u0107 negatywne skutki dla pracownika, niezale\u017cnie od tego, czy one faktycznie wyst\u0105pi\u0142y. Takie podej\u015bcie ma na celu podkre\u015blenie, i\u017c intencje sprawcy nie zawsze s\u0105 najbardziej istotne, a brak intencji cz\u0119sto nie umniejsza zakresu szk\u00f3d wyrz\u0105dzonych ofierze.<\/p>\n\n\n\n Oceniaj\u0105c zatem zachowania kt\u00f3rych do\u015bwiadczy\u0142 pracownik, pod k\u0105tem tego czy stanowi\u0142y one mobbing, nale\u017ca\u0142o b\u0119dzie bra\u0107 pod uwag\u0119 zar\u00f3wno rodzaj obiektywnego oddzia\u0142ywania na pracownika, jak i jego subiektywne odczucia lub reakcje, gdy s\u0105 one racjonalne. W powy\u017cszym kontek\u015bcie na pewno ocena subiektywnych odczu\u0107 pracownika pod k\u0105tem ich racjonalno\u015bci pozostawia tutaj szerokie pole do przer\u00f3\u017cnych interpretacji.<\/p>\n\n\n\n W projekcie nowelizacji kodeksu pracy wskazano ponadto, i\u017c sprawcami mobbingu mo\u017ce by\u0107 szerokie grono os\u00f3b, a w tym chocia\u017cby pracodawca, prze\u0142o\u017cony, osoba zajmuj\u0105ca r\u00f3wnorz\u0119dne stanowisko, podw\u0142adny b\u0105d\u017a inny pracownik czy te\u017c osoby zatrudnione u pracodawcy poza stosunkiem pracy. Mobbing mo\u017ce by\u0107 zatem wynikiem dzia\u0142a\u0144 pojedynczej osoby lub grupy os\u00f3b, co zapewne odzwierciedla wsp\u00f3\u0142czesne realia pracy zespo\u0142owej i z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 relacji mi\u0119dzyludzkich w danej organizacji.<\/p>\n\n\n\n W projektowanych przepisach nowelizacji kodeksu pracy podkre\u015bla si\u0119 poza tym, i\u017c podczas post\u0119powa\u0144 dotycz\u0105cych mobbingu s\u0105dy powinny bra\u0107 pod uwag\u0119 nie tylko obiektywne dzia\u0142ania sprawcy, lecz r\u00f3wnie\u017c subiektywne odczucia pracownika, pod warunkiem wszak\u017ce, \u017ce s\u0105 one racjonalne. Ma to na celu uwzgl\u0119dnienie indywidualnych okoliczno\u015bci ka\u017cdej sprawy, jak i umo\u017cliwienie s\u0105dom bardziej elastycznego podej\u015bcia do spraw o mobbing oraz uwzgl\u0119dnienie r\u00f3\u017cnorodnych kontekst\u00f3w i specyficznych sytuacji, kt\u00f3re mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na postrzeganie dzia\u0142a\u0144 przez ofiar\u0119.<\/p>\n\n\n\n Z drugiej jednak strony oparcie decyzji w sprawach dotycz\u0105cych mobbingu na subiektywnych odczuciach pracownika niew\u0105tpliwie wprowadza ryzyko nadmiernego subiektywizmu podczas orzekania. Tutaj bowiem s\u0119dziowie na pewno r\u00f3\u017cnie ocenia\u0107 mog\u0105 oraz interpretowa\u0107 racjonalno\u015b\u0107 odczu\u0107, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do znacznych rozbie\u017cno\u015bci w wyrokach w sprawach o podobnym stanie faktycznym. W tym kontek\u015bcie dotychczasowe do\u015bwiadczenia oraz stanowisko judykatury by\u0142o takie, i\u017c podczas dokonywania oceny, czy dosz\u0142o do mobbingu, uwzgl\u0119dni\u0107 nale\u017ca\u0142o zobiektywizowany wzorzec wra\u017cliwo\u015bci pracownika. W tym aspekcie bowiem nie wszystkie dzia\u0142ania odczuwane subiektywnie przez pracownika jako krzywdz\u0105ce, mog\u0105 w praktyce by\u0107 uznane za mobbing i nie ka\u017cda taka sytuacja, a w tym nawet taka, kt\u00f3ra spowoduje rozstr\u00f3j zdrowia, uzasadnia\u0107 b\u0119dzie odpowiedzialno\u015b\u0107 odszkodowawcz\u0105 pracodawcy. Mowa jest o tym chocia\u017cby w roku S\u0105du Najwy\u017cszego z 11 lutego 2014 roku (sygn. akt I PK 165\/13) oraz w wyroku S\u0105du Apelacyjnego w Bia\u0142ymstoku z 18 maja 2016 roku (sygn. akt III APa 5\/16).<\/p>\n\n\n\n Niew\u0105tpliwie w kontek\u015bcie projektowanych przepis\u00f3w dotycz\u0105cych nowej definicji mobbingu wartym rozwa\u017cenia by\u0142oby r\u00f3wnie\u017c rozszerzenie ochrony na inne formy zatrudnienia, jak chocia\u017cby umowy cywilnoprawne czy te\u017c kontrakty mened\u017cerskie, by uwzgl\u0119dni\u0107 wsp\u00f3\u0142czesne realia rynku pracy oraz istniej\u0105c\u0105 tutaj nier\u00f3wnowag\u0119 w ochronie przed mobbingiem os\u00f3b zatrudnionych w innej w formie, ani\u017celi stosunek pracy.<\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c, urz\u0119dnicy Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Spo\u0142ecznej zaprezentowali niedawno projekt nowelizacji kodeksu pracy, kt\u00f3ry mi\u0119dzy innymi wprowadza do\u015b\u0107 istotne zmiany w kontek\u015bcie definicji mobbingu. Niew\u0105tpliwie owa nowa definicja jest wyj\u015bciem naprzeciw problemom, jakie w tym wzgl\u0119dzie istniej\u0105 obecnie i jest ona na pewno zdecydowanie lepsza, uwzgl\u0119dniaj\u0105c przer\u00f3\u017cne aspekty tego zjawiska. Z drugiej jednak strony niestety jest to rozwi\u0105zanie nie do ko\u0144ca idealne, a powa\u017cnym zagro\u017ceniem jest tutaj bowiem oparcie decyzji w sprawach o mobbing na subiektywnych odczuciach pracownika, co stwarza ryzyko nadmiernego subiektywizmu w orzekaniu. W tym zakresie dopiero praktyka stosowania nowych przepis\u00f3w da nam odpowied\u017a na ile b\u0119dzie to problematyczne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Przedstawiciele Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Spo\u0142ecznej zaprezentowali ostatnio projekt nowelizacji kodeksu pracy, kt\u00f3ry wprowadzi\u0107 ma mi\u0119dzy innymi bardzo istotne<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6527,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"yoast_head":"\n\n
\n
\n