Do czerwca przysz\u0142ego roku Polska musi wdro\u017cy\u0107 do swego porz\u0105dku prawnego unijn\u0105 dyrektyw\u0119 o jawno\u015bci p\u0142ac. Jedni eksperci s\u0105 z tego zadowoleni, natomiast zdaniem innych oznacza ona zwyci\u0119stwo biurokratycznego my\u015blenia. Sceptycy podkre\u015blaj\u0105 wr\u0119cz, i\u017c nie zlikwiduje ona luki p\u0142acowej, co jest jej celem, a wr\u0119cz mo\u017ce obni\u017cy\u0107 wynagrodzenia.<\/p>\n\n\n\n
Jak zatem spojrze\u0107 mo\u017cna na zasadno\u015b\u0107 wprowadzenia unijnej dyrektywy o jawno\u015bci wynagrodze\u0144?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pytanie o wysoko\u015b\u0107 zarobk\u00f3w s\u0105siada jest dla Polak\u00f3w synonimem w\u015bcibstwa zmieszanego z zawi\u015bci\u0105, natomiast przyk\u0142adowo dla Norweg\u00f3w jest czym\u015b naturalnym, bowiem tam od ponad 200 lat rz\u0105d udost\u0119pnia wszystkim ch\u0119tnym informacje o dochodach obywateli, a od 2001 roku u\u0142atwia to, publikuj\u0105c dane w sieci.<\/p>\n\n\n\n Polska, razem z ca\u0142\u0105 Uni\u0105 Europejsk\u0105, na mocy dyrektywy o jawno\u015bci wynagrodze\u0144 z 2023 roku, b\u0119dzie wkr\u00f3tce funkcjonowa\u0107 jak Norwegia. W tym kontek\u015bcie do czerwca 2026 roku przepisy owej dyrektywy musz\u0105 zosta\u0107 zaimplementowane do polskiego porz\u0105dku prawnego, a w rezultacie pracodawcy podlega\u0107 b\u0119d\u0105 nowym obowi\u0105zkom oraz dodatkowej biurokracji.<\/p>\n\n\n\n Niew\u0105tpliwie jest to zupe\u0142nie sprzeczne z konieczno\u015bci\u0105 deregulacji Unii Europejskiej, kt\u00f3r\u0105 wskazuje w swoim raporcie o konkurencyjno\u015bci Mario Draghi, lecz by\u0107 mo\u017ce jest to tutaj uzasadnione wy\u017cszym celem. Nale\u017ca\u0142oby jednak pami\u0119ta\u0107, i\u017c uzasadnieniem wprowadzenia owych przepis\u00f3w jest likwidacja r\u00f3\u017cnic w p\u0142acach mi\u0119dzy kobietami, a m\u0119\u017cczyznami, a tak\u017ce wzmocnienie pozycji pracownik\u00f3w w relacji z pracodawcami.<\/p>\n\n\n\n Spogl\u0105daj\u0105c jednak na Norwegi\u0119 nale\u017cy si\u0119 zastanowi\u0107, czy ten cel rzeczywi\u015bcie w ten spos\u00f3b da si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107. Tam bowiem 200 lat funkcjonowania jawno\u015bci wynagrodze\u0144 powinno ju\u017c przecie\u017c poskutkowa\u0107 tym, i\u017c mamy tam do czynienia z istotnym obni\u017ceniem luki p\u0142acowej. Niestety dane statystyczne temu przecz\u0105, gdy\u017c wed\u0142ug Eurostatu nie skorygowana luka p\u0142acowa w Norwegii wci\u0105\u017c jest znaczna, wynosz\u0105c ok. 14,0%, gdy tymczasem w Polsce, gdzie jawno\u015bci p\u0142ac nie ma, a dyskrecja w tym zakresie jest wr\u0119cz elementem kodeksu kulturowego, jej poziom wynosi 8,0%.<\/p>\n\n\n\n To wszystko nie oznacza oczywi\u015bcie, i\u017c jawno\u015b\u0107 p\u0142ac nie przynios\u0142a \u017cadnych pozytywnych efekt\u00f3w, bowiem zdaniem ekspert\u00f3w, odk\u0105d rejestry p\u0142ac w Norwegii udost\u0119pniono w formacie online, p\u0142ace zarabiaj\u0105cych poni\u017cej mediany wzros\u0142y o 5,1%, jak i wzrostowi uleg\u0142y r\u00f3wnie\u017c p\u0142ace kobiet, a og\u00f3lny rozk\u0142ad wynagrodze\u0144 uleg\u0142 sp\u0142aszczeniu.<\/p>\n\n\n\n Ciekawostk\u0105 w tym wzgl\u0119dzie jest to, i\u017c sami Norwegowie tego nie doceniaj\u0105, bowiem ich zdaniem jest to troch\u0119 za ma\u0142o, aby zrekompensowa\u0107 bardzo interesuj\u0105ce i niestety negatywne zjawisko psychologiczne zwi\u0105zane z jawno\u015bci\u0105 p\u0142ac. Tutaj nale\u017cy bowiem mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, i\u017c gdy przyk\u0142adowo Kowalski dowie si\u0119 jak wiele w por\u00f3wnaniu z nim zarabia Nowak, to jego poczucie szcz\u0119\u015bcia i satysfakcji spada. Z kolei, gdy Nowak dowie si\u0119, \u017ce zarabia lepiej ni\u017c Kowalski, jego poziom samozadowolenia wzrasta. W ten spos\u00f3b cyfrowa jawno\u015b\u0107 wyp\u0142at w Norwegii a\u017c o 29,0% powi\u0119kszy\u0142a luk\u0119 szcz\u0119\u015bcia mi\u0119dzy bogatszymi, a ubo\u017cszymi.<\/p>\n\n\n\n Tutaj niew\u0105tpliwie nale\u017cy miecz \u015bwiadomo\u015b\u0107, i\u017c norweski model jawno\u015bci wynagrodze\u0144 r\u00f3\u017cni si\u0119 od modelu, kt\u00f3ry zaproponowano w Unii Europejskiej, bowiem w tamtym kraju podatnik, a wi\u0119c pracownik, ma by\u0107 transparentny, natomiast w Unii Europejskiej transparentny ma by\u0107 pracodawca, a pracownik ma by\u0107 stron\u0105 chronion\u0105.<\/p>\n\n\n\n St\u0105d te\u017c pracownik nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 sprawdzi\u0107 zarobk\u00f3w kolegi z pracy, a ewentualnie otrzyma\u0107 od pracodawcy informacje o tym, ile zarabiaj\u0105 \u015brednio pracownicy na podobnym do niego stanowisku, a tak\u017ce o tym, jakie kryteria s\u0105 stosowane do okre\u015blania wysoko\u015bci p\u0142ac. Pracownik jednocze\u015bnie ju\u017c na etapie ubiegania si\u0119 prac\u0119 b\u0119dzie mia\u0142 prawo do wiedzy o tym jakich zarobk\u00f3w mo\u017ce si\u0119 spodziewa\u0107, a przynajmniej w jakich wide\u0142kach b\u0119d\u0105 one si\u0119 mie\u015bci\u0142y.<\/p>\n\n\n\n Z do\u015bwiadcze\u0144 wynika, i\u017c obecnie w czasie rekrutacji cz\u0119sto prosi si\u0119 pracownik\u00f3w, aby wskazali oni po\u017c\u0105dan\u0105 pensj\u0119. W tym kontek\u015bcie cz\u0119sto kandydaci, nie chc\u0105c przeszar\u017cowa\u0107 z oczekiwaniami, zachowuj\u0105 si\u0119 zachowawczo, wskazuj\u0105c kwoty poni\u017cej realnych mo\u017cliwo\u015bci pracodawcy. W nowej rzeczywisto\u015bci ta asymetria ma zanikn\u0105\u0107, a z ni\u0105 zani\u017cone wynagrodzenia. To b\u0119dzie niew\u0105tpliwie \u0142atwo zweryfikowa\u0107, bowiem pracodawca nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 zabroni\u0107 pracownikowi informowania innych o wysoko\u015bci w\u0142asnej pensji, jak i te\u017c nie b\u0119dzie mia\u0142 prawa pyta\u0107 w trakcie rekrutacji o to, ile dany pracownik zarabia w obecnym miejscu pracy, b\u0105d\u017a te\u017c, ile zarabia\u0142 wcze\u015bniej.<\/p>\n\n\n\n Wszystko to razem sprawi\u0107 mo\u017ce, i\u017c unijna koncepcja jawno\u015bci wynagrodze\u0144 b\u0119dzie sensowniejsza od tej norweskiej, unikaj\u0105c rozbudzania niezdrowych emocji, kt\u00f3re towarzyszy\u0142yby ujawnieniu zarobk\u00f3w konkretnych os\u00f3b, a jednocze\u015bnie wprowadza jawno\u015b\u0107 p\u0142ac na spos\u00f3b, kt\u00f3ry wzmocni pozycj\u0119 pracownika w relacji z pracodawc\u0105. Niestety jednak jest to teoria, kt\u00f3ra prawdopodobnie rozminie si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Jak zatem w praktyce wygl\u0105da\u0107 mo\u017ce sytuacja zwi\u0105zana z jawno\u015bci\u0105 wynagrodze\u0144 z perspektywy unijnej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, i\u017c jawno\u015b\u0107 wynagrodze\u0144 wcale nie musi s\u0142u\u017cy\u0107 pracownikowi, a z\u0142udzenie, \u017ce jest inaczej, bierze si\u0119 z podobnego traktowania przez decydent\u00f3w instytucji publicznych i prywatnych. Podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy bowiem, i\u017c w instytucjach publicznych, kt\u00f3re nie s\u0105 poddawane presji efektywno\u015bci, pensje ustalane s\u0105 dekretem i ich jawno\u015b\u0107 mo\u017ce faktycznie prowadzi\u0107 do usuni\u0119cia nier\u00f3wno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Z kolei w instytucjach prywatnych, poddawanych rygorowi rynku, tylko pozornie pracodawca ustala pensj\u0119 samodzielnie. W tym kontek\u015bcie bowiem jego swoboda ograniczona jest u\u0142omno\u015bci\u0105 w\u0142asnego os\u0105du, a tak\u017ce nieprzewidywalno\u015bci\u0105 zdarze\u0144, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na finanse danego przedsi\u0119biorstwa. W praktyce zatem zmienno\u015b\u0107 warunk\u00f3w rynkowych sprawia, \u017ce praca pracy nier\u00f3wna, nawet je\u015bli technicznie rzecz bior\u0105c jest taka sama.<\/p>\n\n\n\n Powy\u017csze zagadnienie do\u015b\u0107 dobrze ilustruje przypowie\u015b\u0107 o robotnikach w winnicy, przedstawiona przez Jezusa w Ewangelii wed\u0142ug \u015aw. Mateusza. Tam bowiem w\u0142a\u015bciciel winnicy zatrudni\u0142 wczesnym rankiem do pracy robotnik\u00f3w, umawiaj\u0105c si\u0119 na denara za dni\u00f3wk\u0119. W p\u00f3\u017aniejszych godzinach tego samego dnia dwukrotnie jeszcze zatrudnia\u0142 on kolejnych robotnik\u00f3w, a gdy nadszed\u0142 wiecz\u00f3r wszystkim wyp\u0142aci\u0142 po denarze, zgodnie z umow\u0105, bez wzgl\u0119du na to, czy przepracowali ca\u0142y dzie\u0144 czy tylko cz\u0119\u015b\u0107. Tutaj zatrudnieni z samego rana oburzyli si\u0119, \u017c\u0105daj\u0105c wy\u017cszej zap\u0142aty, na co w\u0142a\u015bciciel odpowiedzia\u0142, \u017ce nikogo nie krzywdzi, bowiem umawiali si\u0119 wszyscy na denara. W tym zakresie swoboda um\u00f3w, na kt\u00f3r\u0105 powo\u0142a\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bciciel owej winnicy, stoi w sprzeczno\u015bci ze sprawiedliwo\u015bci\u0105 rozumian\u0105 po unijnemu, lecz ju\u017c nie z prawdziw\u0105 sprawiedliwo\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy bowiem mie\u0107 na uwadze, i\u017c przedstawiciele Unii Europejskiej chc\u0105 gwarantowa\u0107 r\u00f3wne wynagrodzenie za tak\u0105 sam\u0105 prac\u0119 lub prac\u0119 o takiej samej warto\u015bci i umo\u017cliwia\u0107 dokonanie oceny czy pracownicy s\u0105 w por\u00f3wnywalnej sytuacji w odniesieniu do warto\u015bci pracy. Niestety w realizacji tego\u017c celu nie bierze si\u0119 pod uwag\u0119 zmienno\u015bci rynkowej, b\u0142\u0119du kalkulacji i zasady, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 rynkiem kieruj\u0105 s\u0105dy subiektywne, a nie obiektywne.<\/p>\n\n\n\n Analizuj\u0105c zatem ow\u0105 biblijn\u0105 przypowie\u015b\u0107 nale\u017cy mie\u0107 na uwadze, i\u017c pozornie to, \u017ce robotnicy zatrudnieni w r\u00f3\u017cnych porach dnia otrzymuj\u0105 to samo wynagrodzenie za inny czas wykonywania tej samej pracy, nie wydaje si\u0119 sprawiedliwe. Co b\u0119dzie jednak, gdy przyjmiemy za\u0142o\u017cenie, \u017ce w\u0142a\u015bciciel winnicy po prostu \u017ale obliczy\u0142 liczb\u0119 pracownik\u00f3w potrzebnych do wykonania w danym dniu pracy i w zwi\u0105zku z tym zmuszony by\u0142 wyj\u015b\u0107 na rynek ponownie i zatrudnia\u0107 kolejne osoby. Te osoby za\u015b, jako \u017ce wiedzieli, \u017ce potrzeba ich zatrudnienia jest pilna, wy\u017cej wycenili w\u0142asn\u0105 prac\u0119, korzystaj\u0105c z desperacji w\u0142a\u015bciciela. St\u0105d te\u017c ni\u017csza relatywnie p\u0142aca robotnik\u00f3w zatrudnionych wcze\u015bniej nie wynika\u0142a ze z\u0142o\u015bliwo\u015bci, lecz mia\u0142a konkretne uzasadnienie i zastosowanie do tego przypadku unijnych przepis\u00f3w prowadzi\u0107 mo\u017ce do obni\u017cenia wyp\u0142aty dla robotnik\u00f3w p\u00f3\u017anych i podniesienia dla wczesnych, co by\u0142oby ju\u017c niesprawiedliwo\u015bci\u0105, a wr\u0119cz prowadzi\u0142oby do nieefektywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n W\u00f3wczas bowiem mieliby\u015bmy do czynienia z sytuacj\u0105, gdzie regulacjami zmniejszono by zdolno\u015b\u0107 pracodawcy do pozyskiwania na rynku pracownik\u00f3w w nag\u0142ych przypadkach, a co zatem idzie, ograniczono by rentowno\u015b\u0107 przedsi\u0119wzi\u0119cia. To wszystko natomiast obni\u017ca\u0142oby zdolno\u015b\u0107 do podnoszenia pensji w og\u00f3le.<\/p>\n\n\n\n O czym jeszcze warto wiedzie\u0107 w kontek\u015bcie wp\u0142ywu regulacji dotycz\u0105cych jawno\u015bci wynagrodze\u0144 na rynek?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Generalnie w ekonomii mamy do czynienia z poj\u0119ciem niezamierzonych konsekwencji, kt\u00f3re s\u0105 sprzeczne z intencjami ustawodawcy i jawno\u015b\u0107 p\u0142ac jest tego kolejnym przyk\u0142adem. Nie tylko bowiem dzi\u0119ki jej wprowadzeniu prawdopodobnie nie b\u0119dziemy mieli do czynienia ze wzmocnieniem pozycji negocjacyjnej pracownik\u00f3w, lecz wr\u0119cz z jej os\u0142abieniem.<\/p>\n\n\n\n W tym kontek\u015bcie bowiem warto odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do bada\u0144 przeprowadzonych w 13 Stanach USA, gdzie obowi\u0105zuje jawno\u015b\u0107 p\u0142ac. Badania te przeprowadzi\u0142 Zoe Cullen oraz Bobak Pakzad-Hurson i wynika z nich, i\u017c przepisy dotycz\u0105ce przejrzysto\u015bci wynagrodze\u0144, wbrew zamierzeniom, zmniejszy\u0142y pozycj\u0119 przetargow\u0105 pracownik\u00f3w, a w procesie osi\u0105gania bardziej r\u00f3wnych wynagrodze\u0144 obni\u017cy\u0142y wr\u0119cz p\u0142ace. W wyniku bowiem dzia\u0142ania przepis\u00f3w o jawno\u015bci wynagrodze\u0144 pensje s\u0105 ni\u017csze \u015brednio o 2,0% przy czym trac\u0105 na tym w wi\u0119kszym stopniu lepiej ani\u017celi gorzej zarabiaj\u0105cy. Luka p\u0142acowa spada, lecz spada r\u00f3wnie\u017c og\u00f3lny poziom \u017cycia pracownik\u00f3w, gdy bowiem pracownicy dowiaduj\u0105 si\u0119 o wysokich p\u0142acach wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w \u017c\u0105daj\u0105 podwy\u017cek, lecz pracodawcy wyprzedzaj\u0105co ustanawiaj\u0105 ni\u017csze pensje dla wszystkich.<\/p>\n\n\n\n Badacze jednak podkre\u015blaj\u0105, i\u017c jawno\u015b\u0107 pensji nie jest z\u0142a sama w sobie, lecz z\u0142a wewn\u0105trz przedsi\u0119biorstwa, lecz ju\u017c nie pomi\u0119dzy przedsi\u0119biorstwami. Tutaj bowiem wiedza o tym jak dan\u0105 prac\u0119 wyceniaj\u0105 r\u00f3\u017cne przedsi\u0119biorstwa pozwala pracownikom wybiera\u0107 hojniejszych pracodawc\u00f3w i wywiera\u0107 wi\u0119ksz\u0105 presj\u0119 na tych p\u0142ac\u0105cych mniej. Obecnie wiedza taka jest ju\u017c dost\u0119pna, dzi\u0119ki wyspecjalizowanym portalom internetowym, lecz w Unii Europejskiej zwi\u0119kszymy j\u0105, wprowadzaj\u0105c obligatoryjn\u0105 jawno\u015b\u0107 p\u0142ac na etapie przygotowywania ofert pracy.<\/p>\n\n\n\n Niestety okaza\u0107 si\u0119 mo\u017ce, i\u017c jest to o jeden krok za daleko, bowiem nie wszystkim stanowiskom da si\u0119 przypisa\u0107 konkretn\u0105 warto\u015b\u0107, bez wiedzy o tym kto konkretnie b\u0119dzie je zajmowa\u0142, a nawet je\u015bli jest to mo\u017cliwe, to wydaje si\u0119, \u017ce to nierozs\u0105dne. W tym kontek\u015bcie rozwa\u017cy\u0107 mo\u017cna przyk\u0142ad pracownika biurowego, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnymi zaj\u0119ciami ma by\u0107 obs\u0142uga poczty i telefonu, przyjmowanie go\u015bci i dbanie o porz\u0105dek w kalendarzu spotka\u0144 prze\u0142o\u017conych. Ponadto znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka angielskiego czy te\u017c obs\u0142ugi komputera jest po prostu obowi\u0105zkowa.<\/p>\n\n\n\n Wydawa\u0107 si\u0119 mo\u017ce, \u017ce jest to na tyle proste zaj\u0119cie, i\u017c ka\u017cda osoba zdolna je wykona\u0107 powinna otrzyma\u0107 identyczn\u0105 pensj\u0119, a wi\u0119c zamieszczenie tej kwoty w ofercie pracy nikomu nie zaszkodzi. Za\u0142\u00f3\u017cmy zatem, \u017ce na rozmow\u0119 o prac\u0119 stawia si\u0119 trzech kandydat\u00f3w, gdzie kandydat A ma 30 lat, wykszta\u0142cenie \u015brednie, w\u0142ada sprawnie j\u0119zykiem angielskim i tak naprawd\u0119 to wszystko, co mo\u017cna o nim dobrego powiedzie\u0107. Kandydat B ma 22 lata i jest w trakcie ambitnych studi\u00f3w, poza j\u0119zykiem angielskim zna jeszcze dobrze dwa inne j\u0119zyki obce, a poza tym jest wyj\u0105tkowo ujmuj\u0105cy. Z kolei kandydat C r\u00f3wnie\u017c ma 22 lata i poza tym, \u017ce spe\u0142nia wszystkie wymagania, to jeszcze interesuje si\u0119 \u017cywo bran\u017c\u0105, w kt\u00f3rej dzia\u0142a dane przedsi\u0119biorstwo oraz marketingiem.<\/p>\n\n\n\n Tutaj niew\u0105tpliwie ka\u017cdy z kandydat\u00f3w spe\u0142nia wymogi pracodawcy, lecz ka\u017cdy prezentuje dla niego inn\u0105 warto\u015b\u0107. Niew\u0105tpliwie kandydatowi A pracodawca sk\u0142onny by\u0142by zap\u0142aci\u0107 znacznie ni\u017csz\u0105 kwot\u0119, ani\u017celi kandydatowi B czy te\u017c C, kt\u00f3rego z kolei zapewne przyj\u0105\u0142by ch\u0119tnie do pracy, lecz na innym, jeszcze lepiej p\u0142atnym stanowisku marketingowca, gdzie co prawda rekrutacji nie prowadzi\u0142, lecz w toku rekrutacji uzna\u0142, \u017ce nie zatrudnienie takiej osoby by\u0142oby b\u0142\u0119dem.<\/p>\n\n\n\n Tym samym warto\u015b\u0107 stanowiska pracy oszacowa\u0107 mo\u017cna dopiero w zderzeniu sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na nie obowi\u0105zk\u00f3w z osob\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142aby je wykonywa\u0107. W tym przypadku zamieszczenie konkretnej kwoty w ofercie pracy nie s\u0142u\u017cy nikomu poza kandydatem, albowiem zar\u00f3wno kandydat B, jak i C, mo\u017ce czu\u0107, \u017ce oferta jest dla niego za niska, co sprawi, \u017ce w og\u00f3le swego CV nie z\u0142o\u017cy, a w rezultacie omin\u0105 ich wy\u017csze zarobki i niespodziewany awans. Niestety jawno\u015b\u0107 wynagrodze\u0144 zamiast zatem da\u0107 pracownikom nowe, przydatne informacje, wygeneruje jedynie szum, prowadz\u0105c do b\u0142\u0119dnych decyzji.<\/p>\n\n\n\n Musimy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 i\u017c \u017cyjemy w \u015bwiecie gdzie coraz trudniej jest opisa\u0107 precyzyjnie i raz na zawsze dane stanowisko, gdy\u017c pakiet zada\u0144 przypadaj\u0105cych na miejsce pracy szybko ewoluuje, co jest powi\u0105zane przede wszystkim z post\u0119puj\u0105cymi zmianami technologicznymi pracodawcy zatem coraz cz\u0119\u015bciej patrz\u0105 na pracownika nie tylko przez pryzmat tego czy dzisiaj jest w stanie wykonywa\u0107 on swoje zdania lecz czy b\u0119dzie to stanie robi\u0107 w przysz\u0142o\u015bci gdy zadania te si\u0119 zmieni\u0105. Deficyt pracownik\u00f3w na rynku pracy nieustannie wzmacnia w\u0142a\u015bnie t\u0119 sk\u0142onno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Czy zatem unijna dyrektywa o jawno\u015bci p\u0142ac zlikwiduje nier\u00f3wno\u015bci p\u0142acowe?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Generalnie oczekiwanie, i\u017c jawno\u015b\u0107 p\u0142ac wprowadzona unijn\u0105 dyrektyw\u0105 zlikwiduje nier\u00f3wno\u015bci p\u0142acowe, jest oczekiwaniem naiwnym i niepopartym argumentami. W tym wzgl\u0119dzie zatem nale\u017cy si\u0119 zatem zastanowi\u0107 czy by\u0107 mo\u017ce owa dyrektywa ograniczy nier\u00f3wno\u015bci spowodowane dyskryminacj\u0105 ze wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107.<\/p>\n\n\n\n Niew\u0105tpliwie istnienie uprzedze\u0144 pracodawc\u00f3w wzgl\u0119dem kobiet wykonuj\u0105cych prac\u0119 jest potwierdzone przez wielu badaczy. W tym kontek\u015bcie prace laureatki Nagrody Nobla z ekonomii Claudii Goldin sugeruj\u0105, i\u017c uprzedzenia te maj\u0105 coraz rzadziej charakter jawny, a cz\u0119sto bywaj\u0105 nieu\u015bwiadomione, b\u0119d\u0105c g\u0142\u0119boko zaszytymi w instytucjach i \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej, kt\u00f3re kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 w \u015bwiecie gospodarki od wiek\u00f3w zdominowanej przez m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n\n\n\n Jako przyk\u0142ad wzi\u0105\u0107 mo\u017cna orkiestry symfoniczne gdzie jak wykazano w pracy \u201eOrchestrating Equality of Opportunities: Sex segregation and gender bias in decision-making\u201d, gdy przes\u0142uchania do nich prowadzi komisja nieznaj\u0105ca p\u0142ci kandydat\u00f3w, to szansa, \u017ce zatrudni\u0105 kobiet\u0119 ro\u015bnie, lecz nieuzasadnione dysproporcje p\u0142ciowe nie s\u0105 wyeliminowane ca\u0142kowicie, albowiem nawet w\u00f3wczas komisja kieruje si\u0119 stereotypami, kt\u00f3rych no\u015bnikiem s\u0105 same instrumenty muzyczne, podobnie jak zabawki dzielone na m\u0119skie i damskie. Gdy wi\u0119c komisja \u015blepo prowadzi przes\u0142uchanie, wiedziona tradycj\u0105 uznaje, \u017ce puzon to instrument m\u0119ski i unika kandydat\u00f3w prezentuj\u0105cych styl gry zgodny ze stereotypowymi cechami kobiet, jakimi s\u0105 lekko\u015b\u0107 i delikatno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Niew\u0105tpliwie tak\u0105 dyskryminacj\u0119 trudno wykorzeni\u0107, a nawet gdyby by\u0142o to mo\u017cliwe, to nie zamkn\u0119\u0142oby ca\u0142kowicie luki p\u0142acowej pomi\u0119dzy p\u0142ciami. Tutaj bowiem przyczyn\u0105 tego zjawiska jest nie tyle sama dyskryminacja, lecz to, \u017ce kobiety dokonuj\u0105 istotnie innych wybor\u00f3w na rynku pracy ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani. W tym aspekcie nie chodzi o to, \u017ce kobiety wybieraj\u0105 inne profesje, lecz nawet w ramach zawod\u00f3w, gdzie pracuj\u0105 rami\u0119 w rami\u0119 z m\u0119\u017cczyznami, wybieraj\u0105 po prostu inaczej, co mo\u017cna stwierdzi\u0107 na przyk\u0142adzie bada\u0144 dotycz\u0105cych zawod\u00f3w kierowcy taks\u00f3wek na aplikacj\u0119 oraz kierowcy autobusu.<\/p>\n\n\n\n W powy\u017cszym aspekcie w pracy \u201eThe Gender Earnings Gap in the Gig Economy: Evidence from over a Million Rideshare Drivers\u201d zauwa\u017cy\u0107 mo\u017cna, i\u017c luka p\u0142acowa pomi\u0119dzy p\u0142ciami w\u015br\u00f3d kierowc\u00f3w Ubera w USA wynosi ok. 7,0%. Badaczy to bardzo zaintrygowa\u0142o, skoro op\u0142aty za przejazdy s\u0105 naliczane automatycznie, wed\u0142ug tego samego cennika. Niestety diabe\u0142 tkwi tutaj w szczeg\u00f3\u0142ach, a mianowicie w pr\u0119dko\u015bci, bowiem niemal po\u0142owa luki p\u0142acowej jest zas\u0142ug\u0105 szybkiej jazdy. M\u0119\u017cczy\u017ani po prostu je\u017cd\u017c\u0105 odrobin\u0119 szybciej, co sprawia, \u017ce wykonuj\u0105 wi\u0119cej kurs\u00f3w. Kolejna kwestia to fakt, \u017ce wi\u0119ksza liczba kurs\u00f3w skutkuje wi\u0119kszym skumulowanym do\u015bwiadczeniem, a do\u015bwiadczenie odpowiada za kolejne 36,0% luki w p\u0142acach. A ponadto m\u0119\u017cczy\u017ani wybieraj\u0105 wi\u0119cej godzin w pracy oraz atrakcyjniejsze trasy.<\/p>\n\n\n\n Podobna sytuacja dotyczy r\u00f3wnie\u017c kierowc\u00f3w autobus\u00f3w, gdzie z pracy \u201eWhy Do Women Earn Less Than Men? Evidence from Bus and Train Operators\u201d wynika, i\u017c luka p\u0142acowa jest skutkiem tego, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani cz\u0119\u015bciej podejmuj\u0105 si\u0119 nadgodzin i s\u0105 bardziej sk\u0142onni do pracy w mniej po\u017c\u0105danych godzinach, jak nocne zmiany czy te\u017c weekendy, kt\u00f3re s\u0105 lepiej wynagradzane. Z kolei kobiety cz\u0119\u015bciej korzystaj\u0105 z urlop\u00f3w zdrowotnych i rodzinnych, a ponadto cz\u0119\u015bciej wybieraj\u0105 sta\u0142e i przewidywalne, ale gorzej p\u0142atne godziny pracy.<\/p>\n\n\n\n W tym kontek\u015bcie niew\u0105tpliwie kto\u015b mo\u017ce stwierdzi\u0107, i\u017c owe wybory kobiet s\u0105 wynikiem wpojonych stereotyp\u00f3w i konstrukt\u00f3w spo\u0142ecznych kultury patriarchatu, lecz nawet je\u015bli tak jest, to i tak mamy do czynienia ze zjawiskiem, na kt\u00f3re jawno\u015b\u0107 wynagrodze\u0144 nie b\u0119dzie na pewno \u017cadnym remedium.<\/p>\n\n\n\n O czym jeszcze zatem warto wiedzie\u0107 w kontek\u015bcie wp\u0142ywu unijnych przepis\u00f3w o jawno\u015bci wynagrodze\u0144 na rynek pracy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Generalnie niestety, analizuj\u0105c polityk\u0119 publiczn\u0105 Unii Europejskiej, doj\u015b\u0107 mo\u017cna do wniosku, i\u017c brakuje tam porz\u0105dnych test\u00f3w koszt\u00f3w i korzy\u015bci z przyjmowanych rozwi\u0105za\u0144. Niew\u0105tpliwie bowiem unijna dyrektywa o jawno\u015bci p\u0142ac, do kt\u00f3rej wkr\u00f3tce b\u0119d\u0105 musia\u0142y stosowa\u0107 si\u0119 wszystkie przedsi\u0119biorstwa, takiego testu by nie przesz\u0142a. W tym przypadku bowiem, na i tak ju\u017c bardzo mocno przeci\u0105\u017cone biurokracj\u0105 przedsi\u0119biorstwa, nak\u0142ada si\u0119 kolejne czasoch\u0142onne oraz kosztowne obowi\u0105zki sprawozdawcze, w zamian za co najwy\u017cej niewielkie i to wielce dyskusyjne korzy\u015bci, wynikaj\u0105ce ze sp\u0142aszczenia wynagrodze\u0144. Jednocze\u015bnie natomiast ryzykujemy, i\u017c nast\u0105pi przy tym spadek realnych wynagrodze\u0144 dla wszystkich.<\/p>\n\n\n\n W tym zakresie jednak nie ma sensu rozwodzi\u0107 si\u0119 nad celami czy te\u017c sensem owej dyrektywy unijnej, a raczej nad tym, jak optymalnie j\u0105 zaimplementowa\u0107 do polskiego porz\u0105dku prawnego, by wyrz\u0105dzi\u0142a ona po prostu jak najmniej szk\u00f3d. Tutaj bowiem wielu osobom tworz\u0105cym prawo, zar\u00f3wno na poziomie unijnym, jak i r\u00f3wnie\u017c na poziomie naszego kraju, nale\u017ca\u0142oby u\u015bwiadomi\u0107, i\u017c dobre intencje nie wystarcz\u0105, aby tworzy\u0107 dobre prawo i w przysz\u0142o\u015bci skutecznie przeciwstawia\u0107 si\u0119 kolejnym chybionym pomys\u0142om, zanim wejd\u0105 one w \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c, ju\u017c w przysz\u0142ym roku wszystkich pracodawc\u00f3w w ca\u0142ej Unii Europejskiej, a w tym r\u00f3wnie\u017c i w naszym kraju, obowi\u0105zywa\u0107 b\u0119d\u0105 kolejne obowi\u0105zki zwi\u0105zane z wprowadzeniem w \u017cycie unijnej dyrektywy dotycz\u0105cej jawno\u015bci wynagrodze\u0144. Niestety wiele wskazuje na to, i\u017c owa dyrektywa stanowi jedynie zwyci\u0119stwo biurokratycznego my\u015blenia, nie przyczyniaj\u0105c si\u0119 niestety zbytnio do realizacji g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w, jakim jest przyk\u0142adowo chocia\u017cby zlikwidowanie luki p\u0142acowej. Jednocze\u015bnie dyrektywa ta mo\u017ce niestety do\u015b\u0107 skutecznie przyczyni\u0107 si\u0119 do og\u00f3lnego obni\u017cenia wynagrodzenia w gospodarce wsp\u00f3lnotowej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Do czerwca przysz\u0142ego roku Polska musi wdro\u017cy\u0107 do swego porz\u0105dku prawnego unijn\u0105 dyrektyw\u0119 o jawno\u015bci p\u0142ac. Jedni eksperci s\u0105 z<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6524,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"yoast_head":"\n