Obecna definicja mobbingu jest bardzo rozbudowana i niestety utrudnia pracownikowi jego udowodnienie. W tym aspekcie szczeg\u00f3lnie istotny problem stanowi bowiem wykazanie uporczywo\u015bci i d\u0142ugotrwa\u0142o\u015bci n\u0119kania b\u0105d\u017a te\u017c poni\u017cania. W tym wzgl\u0119dzie nale\u017ca\u0142oby si\u0119 zastanowi\u0107, czy nowe, zaproponowane niedawno zmiany w kodeksie pracy w odniesieniu do mobbingu u\u0142atwi\u0105 to zatrudnionemu, pozwalaj\u0105c na uzyskanie odszkodowania b\u0105d\u017a te\u017c zado\u015b\u0107uczynienia.<\/p>\n\n\n\n
Co jest zatem wa\u017cne w kontek\u015bcie mobbingu i zmian przepis\u00f3w jego dotycz\u0105cych?<\/strong><\/p>\n\n\n\n W ostatnim czasie mobbing oraz jego definicja s\u0105 wr\u0119cz do\u015b\u0107 gor\u0105cym tematem medialnym, a wszystko za spraw\u0105 projektu nowelizacji kodeksu pracy, kt\u00f3ra przewiduje nie tylko zmian\u0119 samego poj\u0119cia mobbingu, lecz r\u00f3wnie\u017c uprawnie\u0144 pracownika tym zakresie. Za\u0142o\u017cenie zmian jest takie, aby nowe przepisy rozwi\u0105za\u0142y wieloletni problem skutecznego wykazania przed s\u0105dem pracy mobbingu, a co za tym idzie uzyskania odszkodowania przez jego ofiary.<\/p>\n\n\n\n Tak naprawd\u0119 obowi\u0105zuj\u0105ca od 2004 roku definicja mobbingu wprowadzona zosta\u0142a do kodeksu pracy w zwi\u0105zku z wej\u015bciem Polski do Unii Europejskiej i wynikaj\u0105ca z tego konieczno\u015bci\u0105 dostosowania krajowych przepis\u00f3w do wsp\u00f3lnotowych standard\u00f3w. Od samego pocz\u0105tku istnienia spotyka\u0142a si\u0119 ona jednak z krytyk\u0105, ze wzgl\u0119du na to, \u017ce jest bardzo z\u0142o\u017cona, a przede wszystkim zawiera wiele element\u00f3w, kt\u00f3re musz\u0105 wyst\u0105pi\u0107 \u0142\u0105cznie, aby da\u0142o si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o zjawisku mobbingu w jego prawniczym, a nie tylko psychologicznym i spo\u0142ecznym rozumieniu. Niestety dopiero spe\u0142nienie wszystkich owych przes\u0142anek by\u0142o podstaw\u0105 do dochodzenia przez pracownika ewentualnych roszcze\u0144 z tego tytu\u0142u od pracodawcy.<\/p>\n\n\n\n W powy\u017cszym aspekcie, zgodnie z art. 94.4 kodeksu pracy mobbing oznacza dzia\u0142ania lub zachowania, kt\u00f3re dotycz\u0105 pracownika lub przeciwko niemu s\u0105 skierowane, a polegaj\u0105 na uporczywym i d\u0142ugotrwa\u0142ym n\u0119kaniu lub zastraszaniu, wywo\u0142uj\u0105c u niego zani\u017con\u0105 ocen\u0119 przydatno\u015bci zawodowej, powoduj\u0105 lub maj\u0105 na celu poni\u017cenie lub o\u015bmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespo\u0142u wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. I dopiero wykazanie wszystkich tych okoliczno\u015bci przez pracownika pozwala mu \u017c\u0105da\u0107 od pracodawcy odszkodowania, a gdy dozna\u0142 on z powodu mobbingu rozstroju zdrowia, r\u00f3wnie\u017c i zado\u015b\u0107uczynienia.<\/p>\n\n\n\n Generalnie istotnym jest, aby mobbing odr\u00f3\u017cnia\u0107 od dyskryminacji, kt\u00f3rej zakaz ustanowiony jest w art. 183a kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem pracownicy powinni by\u0107 r\u00f3wno traktowani w zakresie:<\/p>\n\n\n\n w szczeg\u00f3lno\u015bci bez wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107, wiek, niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107, ras\u0119, religi\u0119, narodowo\u015b\u0107, przekonania polityczne, przynale\u017cno\u015b\u0107 zwi\u0105zkow\u0105, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientacj\u0119 seksualn\u0105, zatrudnienie na czas okre\u015blony lub nieokre\u015blony, zatrudnienie w pe\u0142nym lub niepe\u0142nym wymiarze czasu pracy.<\/p>\n\n\n\n Dyskryminacja mo\u017ce mie\u0107 charakter:<\/p>\n\n\n\n Co zatem ma fundamentalne znaczenie w kontek\u015bcie mobbingu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Generalnie najistotniejszym jest, i\u017c w odniesieniu do mobbingu, w przeciwie\u0144stwie do pozosta\u0142ych spraw pracowniczych, rola pracownika dochodz\u0105cego roszcze\u0144 przed s\u0105dem nie sprowadza si\u0119 tylko do uprawdopodobnienia tego, \u017ce do mobbingu dosz\u0142o, bowiem musi on ponadto udowodni\u0107 wszystkie jego elementy, kt\u00f3re wymienia kodeks pracy.<\/p>\n\n\n\n W tym kontek\u015bcie najbardziej problematycznym dla pracownik\u00f3w jest wykazanie uporczywo\u015bci i d\u0142ugotrwa\u0142o\u015bci n\u0119kania lub poni\u017cania. Niestety kodeks pracy tych poj\u0119\u0107 nie precyzuje, st\u0105d te\u017c owe kryteria oceny zjawiska jako mobbing okre\u015bla do\u015b\u0107 bogate ju\u017c orzecznictwo s\u0105dowe. Przyjmuje si\u0119 zatem, \u017ce uporczywo\u015b\u0107 to rozci\u0105gni\u0119te w czasie, stale powtarzane i nieuchronne zachowania, kt\u00f3re s\u0105 uci\u0105\u017cliwe i maj\u0105 ci\u0105g\u0142y charakter. Mowa jest o tym w wyroku S\u0105du Najwy\u017cszego z 22 stycznia 2020 roku (sygn. akt III PK 194\/18).<\/p>\n\n\n\n We wspomnianym powy\u017cej wyroku s\u0119dziowie zwracaj\u0105 uwag\u0119 na to, i\u017c czas trwania terroru psychicznego ocenia\u0107 nale\u017cy indywidualnie, mianowicie: \u201eD\u0142ugotrwa\u0142o\u015b\u0107 n\u0119kania lub zastraszania pracownika (\u2026) powinna by\u0107 rozpatrywana w spos\u00f3b zindywidualizowany i uwzgl\u0119dnia\u0107 okoliczno\u015bci konkretnego przypadku. (\u2026) Przy du\u017cej intensywno\u015bci n\u0119kania lub zastraszania pracownika (\u2026) wystarczaj\u0105cy mo\u017ce by\u0107 okres 5 tygodni, zw\u0142aszcza gdy dotyczy osoby o subtelnej psychice. D\u0142ugotrwa\u0142o\u015b\u0107 zachowa\u0144 (\u2026) nale\u017cy rozpatrywa\u0107 jednocze\u015bnie z ich uporczywo\u015bci\u0105, kt\u00f3ra rozumiana jest jako znaczne nasilenie z\u0142ej woli ze strony mobbera.\u201d<\/p>\n\n\n\n W powy\u017cszym aspekcie w praktyce wykazanie d\u0142ugotrwa\u0142o\u015bci i uporczywo\u015bci okaza\u0107 si\u0119 mo\u017ce trudne ze wzgl\u0119du na to, \u017ce pracownik, kt\u00f3ry go dozna\u0142, decyduje si\u0119 cz\u0119sto na odej\u015bcie z pracy, zanim da si\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce w jego przypadku wyst\u0105pi\u0142y wszystkie fazy mobbingu. Odno\u015bnie z kolei owych faz nale\u017cy wymieni\u0107:<\/p>\n\n\n\n Niew\u0105tpliwie zwi\u0105zek przyczynowo skutkowy jest kluczow\u0105 kwesti\u0105 dla skutecznego dochodzenia roszcze\u0144 z tytu\u0142u mobbingu. W tym kontek\u015bcie s\u0105dy pracy do\u015b\u0107 konsekwentnie przyjmuj\u0105, \u017ce izolacja pracownika w grupie wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w nie jest sama w sobie cech\u0105 mobbingu. Musi ona bowiem stanowi\u0107 nast\u0119pstwo negatywnych zachowa\u0144. Je\u015bli natomiast jest ona reakcj\u0105 zespo\u0142u na naganne zachowanie pracownika w stosunku do swoich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, to nie mo\u017cna takiego unikania kontaktu z pracownikiem ocenia\u0107 jako mobbing.<\/p>\n\n\n\n Podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c, i\u017c wykazanie dzia\u0142a\u0144 mobbingowych oraz ich wp\u0142ywu na samoocen\u0119 przez izolacj\u0119 pracownika jest cz\u0119sto utrudnione ze wzgl\u0119du na to, \u017ce nierzadko mamy tutaj do czynienia z tak zwanym subtelnym mobbingiem. \u00d3w rodzaj nie polega bowiem na publicznym obra\u017caniu pracownika czy te\u017c podnoszeniu na niego g\u0142osu, ale na zawoalowanych zachowaniach, kt\u00f3re na pierwszy rzut oka wydaj\u0105 si\u0119 niezauwa\u017calne, jednak ostatecznie wywo\u0142uj\u0105 tak zwany efekt kuli \u015bnie\u017cnej.<\/p>\n\n\n\n Przyk\u0142adem takiego nagannego zachowania mo\u017ce by\u0107 s\u0142owna bierna agresja, kt\u00f3ra przybiera form\u0119 pozornie dobrych rad i sugestii dotycz\u0105cych osoby pracownika, jego zachowania, wygl\u0105du, stylu \u017cycia czy te\u017c rzekomo nadmiernie emocjonalnych reakcji. Niejednokrotnie takimi subtelnymi mobberami okazuj\u0105 si\u0119 tu by\u0107 osoby na wysokich stanowiskach, na co dzie\u0144 publicznie stwarzaj\u0105ce wra\u017cenie ludzi o wysokiej kulturze osobistej.<\/p>\n\n\n\n Niestety w praktyce wykazanie takich okoliczno\u015bci, chocia\u017cby przez pracownika, kt\u00f3ry do\u0142\u0105czy\u0142 do zgranego dot\u0105d i hermetycznego zespo\u0142u, okaza\u0107 si\u0119 mo\u017ce bardzo trudne, gdy\u017c jako jedyna osoba odseparowana od takiej grupy ma on poczucie, \u017ce powody tej sytuacji le\u017c\u0105 po jego stronie.<\/p>\n\n\n\n A jak odnie\u015b\u0107 obecne trudno\u015bci z udowodnieniem mobbingu do nowo zaproponowanych rozwi\u0105za\u0144 legislacyjnych?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Generalnie wskazany powy\u017cej nie\u0142atwy element do oceny wydaje si\u0119 jeszcze bardziej komplikowa\u0107 projektowana zmiana kodeksu pracy, zgodnie z kt\u00f3r\u0105, przy ocenie czy zachowania jakich do\u015bwiadczy\u0142 pracownik faktycznie stanowi\u0142y mobbing, ma by\u0107 brany pod uwag\u0119 z jednej strony rodzaj obiektywnego oddzia\u0142ywania na pracownika, a z drugiej za\u015b jego subiektywne odczucia lub reakcje, o ile s\u0105 one racjonalne.<\/p>\n\n\n\n Niew\u0105tpliwie bardzo trudno ocenia\u0107 subiektywno\u015b\u0107 odczu\u0107 i reakcji pod k\u0105tem ich racjonalno\u015bci, a przede wszystkim okre\u015bli\u0107 t\u0119 granic\u0119 racjonalno\u015bci, kt\u00f3ra w ka\u017cdej sprawie, zale\u017cnie od kontekstu i okoliczno\u015bci, mo\u017ce le\u017ce\u0107 zupe\u0142nie gdzie indziej. Zdarza si\u0119 przecie\u017c niejednokrotnie, i\u017c to samo zachowanie wydaje si\u0119 nieracjonalne i nadmiarowe, jednak bior\u0105c pod uwag\u0119 t\u0142o wydarze\u0144, stopie\u0144 wyczerpania psychicznego pracownika poddanego mobbingowi i prowokowanie go przez mobbera, okazuje si\u0119 jego uzasadnion\u0105 do sytuacji reakcj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Tymczasem do tej pory znaczna liczba skarg dotycz\u0105cych mobbingu w praktyce dotyczy w\u0142a\u015bnie subiektywnych, negatywnych odczu\u0107 pracownik\u00f3w, zwi\u0105zanych z ich pozycj\u0105 w zespole, trudnymi relacjami z prze\u0142o\u017conymi lub wsp\u00f3\u0142pracownikami, wynikaj\u0105cymi cz\u0119sto z rozbie\u017cno\u015bci charakteru i temperamentu. Pracownicy cz\u0119sto skar\u017c\u0105 si\u0119 na mobbing w\u00f3wczas, gdzie dochodzi do normalnych w \u015brodowisku pracy nieporozumie\u0144 lub gdy prze\u0142o\u017cony egzekwuje od nich efekty pracy. Takie sygna\u0142y niedostosowania do specyfiki funkcjonowania w organizacji i wi\u0105\u017c\u0105cych si\u0119 z tym zasad s\u0142ycha\u0107 coraz cz\u0119\u015bciej od mened\u017cer\u00f3w dzia\u0142u HR.<\/p>\n\n\n\n Wa\u017cnym jest ponadto, i\u017c gdy pracownik domaga si\u0119 dodatkowo zado\u015b\u0107uczynienia, musi r\u00f3wnie\u017c udowodni\u0107 rozstr\u00f3j zdrowia w stopniu, kt\u00f3ry mo\u017cna zakwalifikowa\u0107 jako konkretn\u0105 jednostk\u0119 chorobow\u0105. To za\u015b oznacza, \u017ce nie wystarczy samo pogorszenie samopoczucia czy te\u017c zniech\u0119cenie do pojawiania si\u0119 w pracy. Ponadto pracownik taki musi wykaza\u0107, \u017ce problemy zdrowotne jakie odczuwa spowodowane s\u0105 w\u0142a\u015bnie mobbingiem w pracy, a nie chocia\u017cby stresem zwi\u0105zanym z prac\u0105 jako tak\u0105.<\/p>\n\n\n\n Generalnie zatem problem zidentyfikowania i udowodnienia rzeczywistego mobbingu w miejscu pracy, a jednocze\u015bnie odr\u00f3\u017cnienia go od subiektywnych odczu\u0107 pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy nie bior\u0105 pod uwag\u0119 ogranicze\u0144 i zasad wi\u0105\u017c\u0105cych si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 zapewnienia sprawnej wsp\u00f3\u0142pracy i organizacji pracy, jest niebywale wa\u017cny i sprawia trudno\u015b\u0107 nie tylko samym pracownikom, lecz r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142om HR, analizuj\u0105cym zg\u0142aszane prawid\u0142owo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n W powy\u017cszym aspekcie nowa definicja mobbingu powinna uwzgl\u0119dnia\u0107 s\u0142abo\u015bci dotychczasowych przepis\u00f3w i sprzyja\u0107 wyeliminowaniu tych niedoci\u0105gni\u0119\u0107 w przysz\u0142o\u015bci, co niew\u0105tpliwie i tak jest bardzo trudne, bior\u0105c pod uwag\u0119 chocia\u017cby to, \u017ce mobbing pozostaje nie tylko zjawiskiem prawnym, lecz r\u00f3wnie\u017c spo\u0142ecznym, gdzie czynnik ludzki odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119.<\/p>\n\n\n\n Na obecnym etapie projekt nowelizacji kodeksu pracy, kt\u00f3rego autorem s\u0105 urz\u0119dnicy Ministerstwa Pracy, Rodziny i Polityki Spo\u0142ecznej, przewiduje przede wszystkim, i\u017c mobbing oznacza\u0142by zachowania polegaj\u0105ce na uporczywym n\u0119kaniu pracownika. Owa uporczywo\u015b\u0107 n\u0119kania polega\u0107 ma natomiast na tym, \u017ce jest ono powtarzalne, nawracaj\u0105ce lub sta\u0142e, a za przejawy mobbingu uznawane b\u0119d\u0105 mog\u0142y zosta\u0107 fizyczne, werbalne lub pozawerbalne zachowania, w szczeg\u00f3lno\u015bci:<\/p>\n\n\n\n Istotn\u0105 nowo\u015bci\u0105 ma by\u0107 r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce za mobbing b\u0119d\u0105 mog\u0142y by\u0107 tak\u017ce uznane nieumy\u015blne zachowania wobec pracownika, kt\u00f3re mog\u0142yby wywo\u0142a\u0107 konkretny skutek, niezale\u017cnie jednak od tego, czy ten skutek faktycznie wyst\u0105pi\u0142. Niestety przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 zatem aktualnemu brzmieniu propozycji zmian przepis\u00f3w dotycz\u0105cych mobbingu trudno znale\u017a\u0107 tutaj drog\u0119 do u\u0142atwienia ustalenia i udowodnienia, \u017ce w konkretnej sytuacji mamy do czynienia z mobbingiem.<\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c, obecna definicja mobbingu, funkcjonuj\u0105ca w polskim kodeksie pracy od 2004 roku, niew\u0105tpliwie znacznie utrudnia pracownikowi jego udowodnienie, a tym samym dochodzenie swych praw przed s\u0105dem pracy. Owa definicja jest bowiem bardzo rozbudowana i wymaga, by spe\u0142nione zosta\u0142y wszystkie jej przes\u0142anki, a szczeg\u00f3lny problem stanowi tutaj wykazanie uporczywo\u015bci i d\u0142ugotrwa\u0142o\u015bci n\u0119kania lub poni\u017cania. Aby temu przeciwdzia\u0142a\u0107 zaproponowane zosta\u0142y zmiany w kodeksie pracy, kt\u00f3re dotyczy\u0107 b\u0119d\u0105 zmiany samej definicji mobbingu, jak i r\u00f3wnie\u017c uprawnie\u0144 pracownika w tym zakresie. Czy jednak proponowane zmiany u\u0142atwi\u0105 dochodzenie swych praw pracownikom, pozwalaj\u0105c im uzyska\u0107 adekwatne odszkodowania czy te\u017c zado\u015b\u0107uczynienia, w chwili obecnej trudno jednoznacznie ocenia\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Obecna definicja mobbingu jest bardzo rozbudowana i niestety utrudnia pracownikowi jego udowodnienie. W tym aspekcie szczeg\u00f3lnie istotny problem stanowi bowiem<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6518,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"yoast_head":"\n\n
\n
\n
\n