{"id":6418,"date":"2024-12-08T12:14:23","date_gmt":"2024-12-08T12:14:23","guid":{"rendered":"https:\/\/szukampracy.pl\/blog\/?p=6418"},"modified":"2024-12-08T12:14:23","modified_gmt":"2024-12-08T12:14:23","slug":"inspekcja-pracy-chce-zwiekszenia-wartosci-mandatow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/szukampracy.pl\/blog\/inspekcja-pracy-chce-zwiekszenia-wartosci-mandatow\/","title":{"rendered":"Inspekcja pracy chce zwi\u0119kszenia warto\u015bci mandat\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Przedstawiciele inspekcji pracy pragn\u0105 dokona\u0107 zwi\u0119kszenia warto\u015bci wystawianych przez siebie mandat\u00f3w. Podkre\u015blaj\u0105 oni bowiem, i\u017c skoro podwy\u017cszamy kary za antypracownicze wykroczenia, nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c podnie\u015b\u0107 sankcje nak\u0142adane w post\u0119powaniu mandatowym. Postulat ten generalnie spotyka si\u0119 z poparciem, lecz s\u0105 te\u017c jednak i powi\u0105zane z tym pewne w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Jak zatem podej\u015b\u0107 do propozycji pracownik\u00f3w inspekcji pracy w odniesieniu do podniesienia wysoko\u015bci nak\u0142adanych mandat\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przedstawiciele Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy postuluj\u0105, by mandat w wysoko\u015bci 5.000,00 z\u0142 m\u00f3g\u0142 by\u0107 wystawiany przez inspektora pracy za wykroczenie przeciwko prawom pracownika, a gdy w gr\u0119 wchodzi recydywa, w\u00f3wczas kwota mandatu wynios\u0142aby 10.000,00 z\u0142. Obecnie bowiem kary w post\u0119powaniu mandatowym, w sprawach, gdzie oskar\u017cycielem publicznym jest inspektor pracy, s\u0105 ograniczone do odpowiednio kwot 2.000,00 z\u0142 oraz 5.000,00 z\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Zdaniem przedstawicieli inspekcji pracy podwy\u017cka mandat\u00f3w powinna towarzyszy\u0107 zmianom, jakie zak\u0142ada projekt nowej ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za prac\u0119, przygotowany przez urz\u0119dnik\u00f3w Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Spo\u0142ecznej. \u00d3w projekt bowiem przewiduje, obok nowych przepis\u00f3w dotycz\u0105cych ustalania najni\u017cszej krajowej, podwy\u017cszenie kar za antypracownicze wykroczenia, uregulowane w kodeksie pracy.<\/p>\n\n\n\n

Generalnie sam postulat podwy\u017cszenia maksymalnych wysoko\u015bci kar nak\u0142adanych mandatami przez przedstawicieli inspekcji pracy jest zg\u0142aszany ju\u017c od lat, natomiast obecnie nabra\u0142 on konkretnych kszta\u0142t\u00f3w, w postaci propozycji wychodz\u0105cych z G\u0142\u00f3wnego Inspektoratu Pracy. Ot\u00f3\u017c zgodnie z t\u0105 propozycj\u0105, zmianie ulec winien art. 96 kodeksu post\u0119powania w sprawach o wykroczenia, co mia\u0142oby polega\u0107 na podniesieniu g\u00f3rnej granicy grzywny nak\u0142adanej przez inspektora pracy w post\u0119powaniu mandatowym do 5.000,00 z\u0142, a w przypadku tak zwanej recydywy, do 10.000,00 z\u0142. W tym drugim przypadku kara taka grozi\u0142aby osobie, kt\u00f3ra zosta\u0142a ju\u017c ukarana co najmniej dwukrotnie za wykroczenia przeciwko prawom pracownika, okre\u015blone w kodeksie pracy i ponownie pope\u0142ni\u0142a takie wykroczenie, w ci\u0105gu 2 lat od dnia ostatniego ukarania.<\/p>\n\n\n\n

Jak podkre\u015bla Marcin Stanecki, g\u0142\u00f3wny inspektor pracy, obowi\u0105zuj\u0105ce obecnie kwoty grzywien ustalone zosta\u0142y w roku 2007, a wi\u0119c ponad 17 lat temu. Niew\u0105tpliwie od tego czasu zmianie uleg\u0142y uwarunkowania ekonomiczne, st\u0105d te\u017c kwoty te powinny zosta\u0107 urealnione. Nie mo\u017ce bowiem by\u0107 tak, i\u017c pracodawcy bardziej op\u0142aca si\u0119 narusza\u0107 przepisy prawa pracy i zap\u0142aci\u0107 grzywn\u0119 w zwi\u0105zku z pope\u0142nieniem wykroczenia przeciwko prawom pracownika, ani\u017celi owych praw przestrzega\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Podkre\u015bli\u0107 nale\u017ca\u0142oby, i\u017c to czy kara okre\u015blonego rodzaju, jak i w okre\u015blonym wymiarze, spe\u0142nia swoje cele, zale\u017cy zw\u0142aszcza od tego, czy jest wsp\u00f3\u0142mierna do czynu, za kt\u00f3ry si\u0119 j\u0105 wymierza. Jest to bardzo wa\u017cne w przypadku wykrocze\u0144 przeciwko prawom pracownika, jak chocia\u017cby dotycz\u0105cych niewyp\u0142acania wynagrodzenia, czy te\u017c nara\u017cania zatrudnionego na niebezpiecze\u0144stwo utraty \u017cycia lub zdrowia, wskutek naruszenia przepis\u00f3w i zasad dotycz\u0105cych bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy.<\/p>\n\n\n\n

Jak zatem oceniany jest postulat przedstawicieli inspekcji pracy w odniesieniu do podwy\u017cszenia wysoko\u015bci nak\u0142adanych mandat\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Generalnie przedstawiciele resortu pracy nie wypowiedzieli si\u0119 jeszcze w odniesieniu do tego, czy uwzgl\u0119dni\u0105 postulat inspektor\u00f3w pracy w swym projekcie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za prac\u0119. Jednak\u017ce postulat ten zyska\u0142 poparcie ekspert\u00f3w. Przyk\u0142adowo Andrzej Orzechowski, adwokat oraz partner w Kancelarii Zawirska Ruszczyk, podkre\u015bla, i\u017c podniesienie kwot mandat\u00f3w jest zasadne. Tutaj nale\u017cy bowiem pami\u0119ta\u0107, \u017ce post\u0119powanie mandatowe upraszcza procedur\u0119 i skraca czas jej trwania w sytuacji, gdy przewinienie zas\u0142uguje na wy\u017csz\u0105 grzywn\u0119. Zmiana mog\u0142aby spowodowa\u0107 to, i\u017c mandat\u00f3w by\u0142oby wi\u0119cej, a jakby tego trybu nie by\u0142o, w\u00f3wczas inspekcja pracy musia\u0142aby sporz\u0105dza\u0107 wniosek do s\u0105du o ukaranie i bra\u0107 udzia\u0142 w post\u0119powaniu przed s\u0105dem. Dzi\u0119ki post\u0119powaniu mandatowemu nie trzeba czeka\u0107, a\u017c s\u0105d rozstrzygnie dan\u0105 spraw\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie Andrzej Orzechowski podkre\u015bla, i\u017c proponowana zmiana, chocia\u017c nominalnie widoczna, to jednak nie b\u0119dzie czym\u015b, co realnie doprowadzi pracodawc\u00f3w decyduj\u0105cych si\u0119 na naruszenia praw pracownik\u00f3w do zmiany swych przyzwyczaje\u0144. Z uwagi bowiem na wzrost p\u0142acy minimalnej i \u015brednich p\u0142ac w gospodarce, bardziej dotkliwe finansowo nadal mo\u017ce by\u0107 zap\u0142acenie pracownikom wynagrodze\u0144, ni\u017c uiszczenie grzywny w kwocie 5.000,00 z\u0142. Tutaj niew\u0105tpliwie o skuteczno\u015bci dzia\u0142a\u0144 inspektor\u00f3w pracy decydowa\u0107 b\u0119dzie cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 i rzetelno\u015b\u0107 w wykrywaniu takich przypadk\u00f3w, a nie samo ryzyko na\u0142o\u017cenia wy\u017cszej kary.<\/p>\n\n\n\n

Nieco odmiennie zmiany te komentuje z kolei dr Damian Tokarczyk, adwokat, of counsel w Kancelarii Raczkowski, podkre\u015blaj\u0105c, i\u017c kierunek zmian jest dobry, lecz jej wprowadzenie powinno wi\u0105za\u0107 si\u0119 z odpowiednimi szkoleniami dla funkcjonariuszy inspekcji pracy. Z do\u015bwiadcze\u0144 bowiem wynika, i\u017c owa instytucja nie zawsze honoruje w dostatecznym stopniu prawo do obrony, przys\u0142uguj\u0105ce osobom podejrzewanym o wykroczenie, jak chocia\u017cby prawo do zg\u0142aszania \u015bwiadk\u00f3w czy te\u017c innych wniosk\u00f3w dowodowych. Tutaj nale\u017cy bowiem zauwa\u017cy\u0107, i\u017c przyznanie Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy jako organowi administracyjnemu, uprawnienia do nak\u0142adania mandat\u00f3w, jest wyj\u0105tkiem od jurysdykcji s\u0105d\u00f3w i organ\u00f3w post\u0119powania karnego. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce mandat za wykroczenie, gdy zostanie przyj\u0119ty i op\u0142acony, zast\u0119puje wyrok s\u0105du karnego i jest wi\u0105\u017c\u0105cy dla innych organ\u00f3w oraz s\u0105d\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie Andrzej Orzechowski zauwa\u017ca, i\u017c wy\u017csza wysoko\u015b\u0107 mandat\u00f3w nie jest czym\u015b, co od razu dotknie du\u017c\u0105 grup\u0119 pracodawc\u00f3w, bowiem funkcja inspekcji pracy polega przede wszystkim na swego rodzaju audycie dzia\u0142a\u0144 pracodawcy i wskazywaniu wytycznych jak dzia\u0142a\u0107 zgodnie z prawem. Nie jest to zatem organ, kt\u00f3ry przeprowadza kontrol\u0119 i z za\u0142o\u017cenia od razu nak\u0142ada kar\u0119, chocia\u017c oczywi\u015bcie takie uprawnienie ma.<\/p>\n\n\n\n

Jak zatem jeszcze spojrze\u0107 na propozycje urz\u0119dnik\u00f3w inspekcji pracy odno\u015bnie do podwy\u017cszenia wysoko\u015bci mandat\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W odniesieniu do postulatu zwi\u0119kszenia wysoko\u015bci mandat\u00f3w s\u0105 te\u017c i eksperckie g\u0142osy w\u0105tpi\u0105ce w zasadno\u015b\u0107 tego typu rozwi\u0105zania. Przyk\u0142adowo Piotr Wojciechowski, adwokat, by\u0142y inspektor pracy, podkre\u015bla, i\u017c podnoszenie kar ma raczej charakter kosmetyki legislacyjnej, ani\u017celi daje jaki\u015b znacz\u0105cy efekt odstraszaj\u0105cy wobec podmiot\u00f3w nieprzestrzegaj\u0105cych praw pracownik\u00f3w. Niew\u0105tpliwie prowadzenie dzia\u0142a\u0144 prewencyjnych zazwyczaj przynosi lepsze skutki, ani\u017celi zwi\u0119kszanie dolegliwo\u015bci zwi\u0105zanych z wysoko\u015bci\u0105 ponoszonych kar. Aby bowiem podniesienie wysoko\u015bci kar prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na popraw\u0119 poziomu praworz\u0105dno\u015bci, wydaje si\u0119, i\u017c mechanizm karania powinien by\u0107 oparty na sytuacji finansowej danego podmiotu b\u0105d\u017a te\u017c na liczbie stwierdzanych nieprawid\u0142owo\u015bci. W tym wzgl\u0119dzie niew\u0105tpliwie wr\u0119cz generalnego remontu wymagaj\u0105 kodeksowe przepisy karne, a w szczeg\u00f3lno\u015bci artyku\u0142y od 281 do 283 kodeksu pracy. Nale\u017cy precyzyjnie wskaza\u0107 za jakie dzia\u0142ania lub zaniechania podmiot kontrolowany mo\u017ce zosta\u0107 ukarany, bowiem zbyt og\u00f3lne wskazywanie dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych, jak chocia\u017cby naruszenie przepis\u00f3w o czasie pracy czy rodzicielstwie, znacznie utrudnia zidentyfikowanie nieprawid\u0142owo\u015bci, za kt\u00f3re mo\u017cna otrzyma\u0107 grzywn\u0119 i stawia podmiot kontrolowany w sytuacji niepewno\u015bci prawnej. W przypadku prawa karnego wydaje si\u0119 to niedopuszczalne i z pewno\u015bci\u0105 ma r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw na poziom przestrzegania kontrolowanych regulacji.<\/p>\n\n\n\n

Andrzej Orzechowski z kolei podkre\u015bla, i\u017c proponowane przez urz\u0119dnik\u00f3w inspekcji pracy zmiany dotycz\u0105 nie tylko spraw, kt\u00f3re s\u0105 zwi\u0105zane z wynagrodzeniami pracownik\u00f3w, gdzie inspekcja ma do\u015b\u0107 mocne uprawnienia, lecz wszystkich spraw, gdzie inspektorzy mog\u0105 nak\u0142ada\u0107 grzywny. Tym samym mandaty z wy\u017cszymi kwotami mog\u0142yby si\u0119 pojawi\u0107 chocia\u017cby w\u00f3wczas, gdy pracodawca b\u0105d\u017a te\u017c upowa\u017cniona przez niego osoba, zawiera umow\u0119 cywilnoprawn\u0105 w warunkach, w kt\u00f3rych powinna zosta\u0107 zawarta umowa o prac\u0119 lub nie prowadzi dokumentacji pracowniczej. Mo\u017ce to te\u017c dotyczy\u0107 sytuacji, gdy osoba odpowiedzialna za bezpiecze\u0144stwo i higien\u0119 pracy, b\u0105d\u017a te\u017c kieruj\u0105ca pracownikami, nie przestrzega przepis\u00f3w lub zasad bhp.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, i\u017c inspekcja pracy mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wystawia\u0107 mandaty chocia\u017cby za takie wykroczenia, jak:<\/p>\n\n\n\n