Zdaniem rzecznika praw obywatelskich rz\u0105d powinien wesprze\u0107 na nowo aktywizacj\u0119 zawodow\u0105 kobiet. Tego samego zdania s\u0105 r\u00f3wnie\u017c eksperci, podkre\u015blaj\u0105c, i\u017c ostatnie nowelizacje kodeksu pracy s\u0105 krokiem naprz\u00f3d w tym zakresie, lecz wci\u0105\u017c s\u0105 niewystarczaj\u0105ce. Potrzebne s\u0105 bowiem dalsze zmiany zar\u00f3wno systemowe, jak i r\u00f3wnie\u017c spo\u0142eczne.<\/p>\n\n\n\n
Co zatem wiemy dzi\u015b o aktywizacji zawodowej kobiet?<\/strong><\/p>\n\n\n\n W kontek\u015bcie aktywizacji zawodowej kobiet najwa\u017cniejszym jest to, i\u017c poprzez brak aktywno\u015bci zawodowej kobiet opiekuj\u0105cych si\u0119 dzie\u0107mi gospodarka traci setki miliard\u00f3w z\u0142otych (wed\u0142ug bada\u0144 za 2020 r by\u0142a to kwota 252,0 mld z\u0142), a poza tym jest to bardzo powa\u017cny problem r\u00f3wnie\u017c dla samych matek i ich rodzin. Na \u00f3w problem zwr\u00f3ci\u0142 ostatnio uwag\u0119 Marcin Wi\u0105cek, rzecznik praw obywatelskich, dostrzegaj\u0105c potrzeb\u0119 systemowego dzia\u0142ania w tej kwestii. W powy\u017cszym aspekcie wyst\u0105pi\u0142 on do Marleny Mal\u0105g, b\u0119d\u0105cej ministrem rodziny i polityki spo\u0142ecznej, z pytaniem, czy prowadzone s\u0105 prace nad zmianami w prawie, kt\u00f3re wspiera\u0142yby matki w podj\u0119ciu decyzji o powrocie na rynek pracy.<\/p>\n\n\n\n Jak zauwa\u017cy\u0142 Marcin Wi\u0105cek, z bada\u0144 wynika, i\u017c a\u017c 94,0% kobiet planuje wr\u00f3ci\u0107 do pracy po urodzeniu dziecka, jednak w rzeczywisto\u015bci wci\u0105\u017c niewielu z nich udaje si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 aktywno\u015b\u0107 zawodow\u0105 z macierzy\u0144stwem. To za\u015b jest sygna\u0142em, i\u017c w systemie prawnym brakuje rozwi\u0105za\u0144 wspieraj\u0105cych powr\u00f3t kobiet na rynek pracy. W tym miejscu nale\u017ca\u0142oby zauwa\u017cy\u0107, i\u017c to g\u0142\u00f3wnie na ustawodawcy spoczywa odpowiedzialno\u015b\u0107 za stworzenie takiego systemu, by ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 wspiera\u0107 rodzic\u00f3w na rynku pracy, mieli do tego skuteczne narz\u0119dzia. Odpowiednie dzia\u0142ania na rzecz szerszego otwarcia dost\u0119pu do rynku pracy powinny by\u0107 podejmowane r\u00f3wnie\u017c u pracodawc\u00f3w oraz na szczeblu samorz\u0105dowym.<\/p>\n\n\n\n W powy\u017cszym aspekcie badania rynku pracy nie pozostawiaj\u0105 z\u0142udze\u0144, a na problem matek z powrotem na rynek pracy sk\u0142ada si\u0119 wiele czynnik\u00f3w. Cz\u0119stokro\u0107 mamy tutaj do czynienia z brakiem mo\u017cliwo\u015bci \u0142\u0105czenia opieki nad dzieckiem ze wzgl\u0119du na rodzaj czy te\u017c organizacj\u0119 pracy, a powr\u00f3t do pracy oznacza r\u00f3wnie\u017c trudno\u015bci logistyczne, zwi\u0105zane z zapewnieniem dzieciom w tym czasie opieki w r\u00f3\u017cnych plac\u00f3wkach, cz\u0119sto oddalonych od siebie. Matki maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c obawy o niezrozumienie ze strony pracodawcy w razie konieczno\u015bci nieobecno\u015bci w pracy i skorzystania z zasi\u0142ku opieku\u0144czego z powodu choroby dziecka.<\/p>\n\n\n\n Jednocze\u015bnie zar\u00f3wno rzecznik praw obywatelskich, jak i eksperci, podkre\u015blaj\u0105, \u017ce ostatnie zmiany w kodeksie pracy, wynikaj\u0105ce chocia\u017cby z wdro\u017cenia unijnej dyrektywy work-life balance, a wcze\u015bniej wprowadzenia przepis\u00f3w o pracy zdalnej, wychodz\u0105 naprzeciw oczekiwaniom matek wracaj\u0105cych na rynek pracy. Gdy bowiem rozwa\u017camy kwestie pracy zdalnej, rodzice zyskali mocniejsz\u0105 pozycj\u0119 w ubieganiu si\u0119 o ten tryb pracy, bowiem pracodawca co do zasady musi uwzgl\u0119dni\u0107 wniosek pracownika b\u0119d\u0105cego rodzicem dziecka. Poza tym, dzi\u0119ki implementacji prawa Unii Europejskiej, rodzice maj\u0105 te\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 pracy w ramach tak zwanej elastycznej organizacji pracy, kt\u00f3ra obejmuje chocia\u017cby ruchomy i indywidualny rozk\u0142ad czasu pracy, b\u0105d\u017a te\u017c prac\u0119 zdaln\u0105 oraz mog\u0105 korzysta\u0107 z nowych urlop\u00f3w, mianowicie:<\/p>\n\n\n\n W tym aspekcie Robert Lisicki, ekspert Konfederacji Lewiatan, podkre\u015bla, i\u017c dla matek istotny jest zakaz prowadzenia przygotowa\u0144 do rozwi\u0105zania umowy o prac\u0119 w trakcie urlopu macierzy\u0144skiego i rodzicielskiego, a poza tym nie bez znaczenia jest r\u00f3wnie\u017c krok w kierunku bardziej r\u00f3wnego podzia\u0142u opieki mi\u0119dzy rodzic\u00f3w, czemu sprzyja\u0107 ma przyznanie 9 tygodni urlopu rodzicielskiego na wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 dla drugiego rodzica, kt\u00f3rym w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w b\u0119dzie ojciec dziecka. Jednak\u017ce wszyscy dostrzegaj\u0105 potrzeb\u0119 dalszych zmian w tym obszarze, w tym r\u00f3wnie\u017c w zakresie uwarunkowa\u0144 spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n Co jeszcze jest istotne w kontek\u015bcie aktywizacji zawodowej kobiet?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jak podkre\u015bla Agnieszka Krzy\u017cak-Pitura, prezeska Fundacji \u201eRodzic w mie\u015bcie\u201d, tak d\u0142ugo jak opieka nad dzie\u0107mi b\u0119dzie domen\u0105 kobiety, tak d\u0142ugo pracodawcy b\u0119d\u0105 je wyklucza\u0107 z rynku pracy. W tym zakresie bowiem rachunek zysk\u00f3w i strat jest dla nich prosty i je\u015bli to kobiety znikaj\u0105 z pracy z powodu urlopu rodzicielskiego czy te\u017c choroby dziecka, to pracodawcy wol\u0105 stawia\u0107 na m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n\n\n\n Poza tym mamy te\u017c do czynienia z okresami wakacji, gdy szko\u0142y i wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedszkoli jest zamkni\u0119tych. S\u0105 to dodatkowe 2 miesi\u0105ce opieki, kt\u00f3re musz\u0105 zapewni\u0107 rodzice i ta luka systemowa powoduje konieczno\u015b\u0107 \u0142atania na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 urlop\u00f3w i dni bezp\u0142atnych w\u0142a\u015bnie dla nich. W tym zakresie nikt nie zastanawia si\u0119 nad tym, jak rodzice radz\u0105 sobie z tym wyzwaniem, a takich dodatkowych dni w ci\u0105gu roku jest bardzo du\u017co i zazwyczaj nieobecno\u015b\u0107 w pracy z ich powodu zg\u0142asza kobieta.<\/p>\n\n\n\n Poza tym nadal niedoceniana jest w Polsce mo\u017cliwo\u015b\u0107 pracy w niepe\u0142nym wymiarze, bowiem wed\u0142ug raportu Fundacji \u201eRodzic w mie\u015bcie\u201d zajmujemy 6 miejsce od ko\u0144ca w ca\u0142ej Unii Europejskiej pod wzgl\u0119dem powszechno\u015bci pracy w niepe\u0142nym wymiarze godzinowym. W tym zakresie przyczyn upatrywa\u0107 nale\u017cy w niskich wynagrodzeniach i braku pomys\u0142u pracodawc\u00f3w na zorganizowanie niepe\u0142noetatowych stanowisk pracy.<\/p>\n\n\n\n Jednak\u017ce najwi\u0119ksz\u0105 barier\u0105 w powrocie matek na rynek pracy jest niewystarczaj\u0105ca liczba miejsc opieki nad dzieckiem do lat 3 oraz trudno\u015b\u0107 w dotarciu do nich, co wynika z brak\u00f3w w zakresie dost\u0119pno\u015bci lokalnego transportu. Niestety system publicznej opieki nad dzie\u0107mi nie jest wystarczaj\u0105co rozwini\u0119ty, a \u017c\u0142obki i przedszkola s\u0105 ma\u0142o dost\u0119pne. Plac\u00f3wki s\u0105 cz\u0119sto oddalone od siebie, od domu i miejsca pracy, co powoduje dodatkowe trudno\u015bci logistyczne. A wszystko to jest istotn\u0105 barier\u0105 w \u0142\u0105czeniu roli pracownika i rodzica.<\/p>\n\n\n\n Tym samym, na co zwraca uwag\u0119 rzecznik praw obywatelskich, nale\u017ca\u0142oby rozwa\u017cy\u0107 podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 systemowych celem zapewnienia powszechnego i r\u00f3wnego dost\u0119pu do zr\u00f3\u017cnicowanych form opieki dla dzieci do lat 3 bez wzgl\u0119du na miejsce zamieszkania rodzica. Z danych statystycznych wynika, i\u017c plac\u00f3wki opieki nad dzie\u0107mi w tej grupie wiekowej dzia\u0142aj\u0105 tylko w po\u0142owie gmin w Polsce, a w przypadku gmin wiejskich jedynie w 36,0% z nich. Wprawdzie liczba tych plac\u00f3wek z roku na rok ro\u015bnie, jednak wzrost ten jest bardzo powolny. Eksperci uwa\u017caj\u0105, i\u017c problem ten jest kluczowy do rozwi\u0105zania, by jakiekolwiek u\u0142atwienia w prawie pracy czy te\u017c transfery o charakterze spo\u0142ecznym, mog\u0142y odpowiednio zadzia\u0142a\u0107 w praktyce.<\/p>\n\n\n\n Jak podkre\u015bla Grzegorz Sikora, ekspert Forum Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych, nowe rozwi\u0105zania zawarte w kodeksie pracy, chocia\u017c korzystne dla matek same w sobie, nie do ko\u0144ca przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 niestety na rzeczywisto\u015b\u0107. Przede wszystkim ze wzgl\u0119du na to, i\u017c decyzja o powrocie do pracy w pierwszym rz\u0119dzie uzale\u017cniona jest od dost\u0119pno\u015bci infrastruktury us\u0142ug publicznych w postaci opieki zapewnianej przez \u017c\u0142obki i przedszkola, a mamy w tym zakresie niestety bardzo powa\u017cne braki. Grzegorz Sikora podkre\u015bla, i\u017c by\u0142oby inaczej, gdyby pa\u0144stwo zda\u0142o egzamin w tym zakresie, a nie tylko ogranicza\u0142o si\u0119 do transfer\u00f3w pieni\u0119\u017cnych.<\/p>\n\n\n\n Obecnie bowiem mamy do czynienia z kapitulacj\u0105 pa\u0144stwa w zakresie zabezpieczenia infrastrukturalnego i us\u0142ug publicznych. Generalnie rz\u0105dz\u0105cy robi\u0105 przelew w ramach 500+ i m\u00f3wi\u0105 wr\u0119cz: \u201erad\u017acie sobie sami\u201d. Tymczasem ju\u017c dzi\u015b powinni\u015bmy oczekiwa\u0107, od strony rz\u0105dowej i ca\u0142ej klasy politycznej, wspierania us\u0142ug publicznych, w tym budowy infrastruktury publicznej i zapewnienia godziwych p\u0142ac w tych us\u0142ugach. Dop\u00f3ki nie za\u0142atwimy tego problemu, to mo\u017cemy wymy\u015bla\u0107 przer\u00f3\u017cne sposoby nowych rozwi\u0105za\u0144 w kodeksie pracy, lecz to nie wystarczy, by wspiera\u0107 narastaj\u0105ce problemy demograficzne.<\/p>\n\n\n\n Co jeszcze ma wp\u0142yw na aktywizacj\u0119 zawodow\u0105 kobiet?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jak podkre\u015bla rzecznik praw obywatelskich, rozw\u00f3j instytucjonalny opieki nad dzie\u0107mi do 3 roku \u017cycia bazuje przede wszystkim na \u017c\u0142obkach, gdy tymczasem wci\u0105\u017c niedoceniana i w zasadzie niezbyt ch\u0119tnie rozwijana pozostaje instytucja dziennego opiekuna. Tym samym wielce zasadnym wydaje si\u0119 podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 celem popularyzacji instytucji opiekuna dziennego jako formy opieki, charakteryzuj\u0105cej si\u0119 elastyczno\u015bci\u0105 i nie obci\u0105\u017conej nadmiernymi nak\u0142adami o charakterze infrastrukturalnym.<\/p>\n\n\n\n Z powy\u017cszym twierdzeniem w pe\u0142ni zgadza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Agnieszka Krzy\u017cak-Pitura, podkre\u015blaj\u0105c, i\u017c zamiast budowania du\u017cych, drogich i czasoch\u0142onnych \u017c\u0142obk\u00f3w, mo\u017cna postawi\u0107 na instytucje dziennego opiekuna. Owa forma wsparcia pozwala bowiem na tworzenie punktowych, czyli tam, gdzie s\u0105 potrzebne, miejsc opieki, zar\u00f3wno bardziej elastycznych, je\u015bli chodzi o godziny pracy, jak i daj\u0105cych maluchom bardziej indywidualn\u0105 opiek\u0119. Tymczasem jest to niezmiernie wa\u017cne dla matek i mo\u017ce przewa\u017cy\u0107 o decyzji dotycz\u0105cej powrotu na rynek pracy.<\/p>\n\n\n\n Nie bez znaczenia jest r\u00f3wnie\u017c i to, i\u017c dzienny opiekun daje szanse na prac\u0119 samym matkom, ale tak\u017ce i uchod\u017aczyniom czy te\u017c emigrantkom, \u015bwiadcz\u0105cym obecnie us\u0142ugi opieku\u0144cze na czarnym rynku. Niew\u0105tpliwie te\u017c dop\u0142aty do zatrudnienia niani mog\u0142yby r\u00f3wnie\u017c wyci\u0105gn\u0105\u0107 takie kobiety z szarej strefy i da\u0107 im szans\u0119 na godny zarobek wraz ze \u015bwiadczeniami spo\u0142ecznymi.<\/p>\n\n\n\n Eksperci podkre\u015blaj\u0105, i\u017c same przepisy to jest jedna kwestia, natomiast potrzebujemy r\u00f3wnie\u017c zmiany w zakresie postaw spo\u0142ecznych. Jak podkre\u015bla Marcin Wi\u0105cek, pracodawcy nadal niech\u0119tnie przed\u0142u\u017caj\u0105 matkom umowy po jej wyga\u015bni\u0119ciu w trakcie urlopu rodzicielskiego, a poza tym wiele kobiet obawia si\u0119 braku w\u0142a\u015bciwej opieki nad dzieckiem w czasie ich nieobecno\u015bci. Tymczasem wspieranie pracuj\u0105cych rodzic\u00f3w op\u0142aca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c i samym pracodawcom, a efektem jest zmniejszona absencja i rotacja pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Robert Lisicki jednak\u017ce zauwa\u017ca, i\u017c widoczny jest ju\u017c trend w kierunku odpowiedzialnego podej\u015bcia pracodawc\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 dba\u0107 o dobrostan pracownik\u00f3w. Wielu pracodawcom zale\u017cy bowiem na pracownicach, kt\u00f3re maj\u0105 do\u015bwiadczenie i kompetencje zawodowe. Jednocze\u015bnie zwr\u00f3ci\u0107 nale\u017cy uwag\u0119 na to, i\u017c okresy nieobecno\u015bci kobiet s\u0105 bardzo r\u00f3\u017cne, a czasem takiej kobiety nie ma w pracy 4, 5 czy te\u017c nawet wi\u0119cej lat. Zatem podej\u015bcie pracodawcy zale\u017ce\u0107 mo\u017ce od tego, na ile zawieszona jest ta aktywno\u015b\u0107 zawodowa kobiety. Taki bowiem kilkuletni okres opieki utrudnia obydwu stronom powr\u00f3t do realizacji stosunku pracy, bowiem z jednej strony mamy do czynienia z dezaktualizacj\u0105 kompetencji pracownika, a z drugiej cz\u0119sto kto\u015b inny jest ju\u017c zatrudniony na danym stanowisku i jest to ju\u017c trwa\u0142e zast\u0119pstwo.<\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c, niew\u0105tpliwie powa\u017cnym problemem spo\u0142ecznym do rozwi\u0105zania jest kwestia trudnego powrotu kobiet do pracy po urodzeniu dziecka. W tym zakresie na pewno wymagane s\u0105 do podj\u0119cia dzia\u0142ania wsparcia, aby na nowo aktywizowa\u0107 zawodowo kobiety. Na pewno naprzeciw temu wychodz\u0105 ostatnie zmiany w kodeksie pracy, spowodowane wprowadzeniem unijnej dyrektywy work-life balance oraz zasad pracy zdalnej, lecz s\u0105 to dzia\u0142ania niewystarczaj\u0105ce. Wymagane s\u0105 w tym zakresie dalsze zmiany i to zar\u00f3wno systemowe, jak i spo\u0142eczne. Wszystko to razem sprawia, i\u017c obecnie kobietom trudno jest wr\u00f3ci\u0107 do pracy i aktywno\u015bci zawodowej po okresie zwi\u0105zanym z urodzeniem dziecka i zapewnieniem mu opieki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zdaniem rzecznika praw obywatelskich rz\u0105d powinien wesprze\u0107 na nowo aktywizacj\u0119 zawodow\u0105 kobiet. Tego samego zdania s\u0105 r\u00f3wnie\u017c eksperci, podkre\u015blaj\u0105c, i\u017c<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5871,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"yoast_head":"\n