Generalnie warto zada\u0107 sobie pytanie, jak nale\u017ca\u0142oby oceni\u0107 aktualn\u0105 sytuacj\u0119 gospodarcz\u0105 Polski. W tym kontek\u015bcie wydaje si\u0119, i\u017c prognozy a \u2018propos przebiegu kryzysu gospodarczego by\u0142y tak ponure, i\u017c umiarkowany kryzys tak naprawd\u0119 przyjmowany jest z przys\u0142owiowym poca\u0142owaniem r\u0119ki. Niestety jednak daleko polskiej gospodarce do normalno\u015bci i fazy niezagro\u017conego wzrostu.<\/p>\n\n\n\n
M\u00f3wi\u0105c kolokwialnie Polska polityka nie jest przesadnie subtelna, bowiem zwykle sprowadza si\u0119 do tego, i\u017c opozycja alarmuje o katastrofalnym stanie pa\u0144stwa i nadchodz\u0105cej zag\u0142adzie, a rz\u0105d chwali si\u0119 niezwyk\u0142ymi osi\u0105gni\u0119ciami, biciem kolejnych rekord\u00f3w i wzrostem znaczenia kraju na arenie mi\u0119dzynarodowej. Niestety okazuje si\u0119, i\u017c ugrupowania polityczne, kt\u00f3re pr\u00f3buj\u0105 przekazywa\u0107 bardziej realne dane, nie maj\u0105 zbyt du\u017cego poparcia, a zatem nale\u017ca\u0142oby zak\u0142ada\u0107, i\u017c wyborcy nie oczekuj\u0105 bardziej wyszukanego przekazu. Wygl\u0105da na to, \u017ce po prostu lubi\u0105 tak, jak jest.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie zatem polska gospodarka oceniana jest jako b\u0119d\u0105ca w ruinie, b\u0105d\u017a jako wschodz\u0105ce mocarstwo, a zatem zero nadziei, b\u0105d\u017a euforia. Niestety nie ma niczego po\u015brodku.<\/p>\n\n\n\n
W ostatnim czasie premier Rz\u0105du RP Mateusz Morawiecki przekonywa\u0142, i\u017c mamy do czynienia z doskona\u0142ym stanem finans\u00f3w pa\u0144stwa, a przyczyn\u0105 tak dobrego nastroju by\u0142y znacznie lepsze od oczekiwa\u0144 wska\u017aniki wykonania zesz\u0142orocznego bud\u017cetu. W tym kontek\u015bcie deficyt bud\u017cetu za rok ubieg\u0142y wyni\u00f3s\u0142 ponad 12,0 mld z\u0142, chocia\u017c zak\u0142adano, \u017ce b\u0119dzie on dwukrotnie wi\u0119kszy. Premier rz\u0105du podkre\u015bli\u0142 zatem, i\u017c mamy bardzo stabiln\u0105 sytuacj\u0119 finans\u00f3w publicznych.<\/p>\n\n\n\n
Jednak to tak naprawd\u0119 nic nie m\u00f3wi o stanie finans\u00f3w pa\u0144stwa, nawet bowiem gdyby w zesz\u0142ym roku bud\u017cet wyszed\u0142 na zero, to i tak nic by nie znaczy\u0142o. Bowiem od czas\u00f3w epidemii wi\u0119kszo\u015b\u0107 d\u0142ugu publicznego w Polsce zaci\u0105gana jest poza bud\u017cetem poprzez kontrolowane przez rz\u0105d fundusze, takie jak Polski Fundusz Rozwoju (PFR) czy te\u017c Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK). W tym kontek\u015bcie rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re mia\u0142o by\u0107 opcj\u0105 awaryjn\u0105 na czasy epidemii zwi\u0105zanej z COVID19, okaza\u0142o si\u0119 na tyle atrakcyjne, i\u017c przedstawiciele w\u0142adzy nadal z niego ch\u0119tnie korzystaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Tymczasem zad\u0142u\u017canie si\u0119 poprzez zewn\u0119trzne fundusze na pewno nie przyczynia si\u0119 do poprawy jako\u015bci i przejrzysto\u015bci finans\u00f3w publicznych, ale nie jest r\u00f3wnie\u017c tak, jak przekonuj\u0105 przedstawiciele opozycji, i\u017c d\u0142ug zaci\u0105gany przez zewn\u0119trzne instytucje jest zupe\u0142nie poza kontrol\u0105. Rz\u0105d zobowi\u0105zany jest do raportowania do Unii Europejskiej deficytu i zad\u0142u\u017cenia ca\u0142ego sektora finans\u00f3w publicznych, co obejmuje nie tylko wymienione ju\u017c podmioty, takie jak PFR i BGK, ale r\u00f3wnie\u017c ZUS i wszystkie jednostki samorz\u0105du terytorialnego. I to w\u0142a\u015bnie te wszystkie wska\u017aniki s\u0142u\u017cy\u0107 powinny ocenie stanu finans\u00f3w pa\u0144stwa. Wed\u0142ug danych z zesz\u0142ego roku deficyt sektora finans\u00f3w publicznych wyni\u00f3s\u0142 3,0% PKB, czyli ok. 100,0 mld z\u0142, a wi\u0119c generalnie 8 razy wi\u0119cej ni\u017c deficyt samego bud\u017cetu pa\u0144stwa. Nic zatem dziwnego, i\u017c rz\u0105dz\u0105cy chwal\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie tym ostatnim.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c okazuje si\u0119, i\u017c owe 3,0% PKB jest generalnie przyzwoitym wynikiem. Przed rozpocz\u0119ciem obecnego okresu sezonu grzewczego te nastroje by\u0142y wyj\u0105tkowo ponure i oczekiwano znacznie g\u0142\u0119bszego spadku. W pandemicznym 2020 roku deficyt by\u0142 ponad dwukrotnie wy\u017cszy, w latach 2008-2014 Polska ani razu nie osi\u0105gn\u0119\u0142a takiego poziomu, jak w roku 2022, a w latach 2009-2010, czyli w szczycie poprzedniego kryzysu gospodarczego, deficyt sektora finans\u00f3w publicznych wynosi\u0142 przesz\u0142o 7,0% PKB. Mo\u017cna zatem wr\u0119cz powiedzie\u0107, \u017ce gospodarowanie na minusie to integralna cecha polskiego modelu zarz\u0105dzania sektorem publicznym.<\/p>\n\n\n\n
Co ciekawe, nie jest to te\u017c nic nadzwyczajnego w kontek\u015bcie wielu innych pa\u0144stw, z kt\u00f3rymi razem wchodzili\u015bmy do Unii Europejskiej. Przyk\u0142adowo S\u0142owacja, S\u0142owenia, Rumunia czy te\u017c \u0141otwa r\u00f3wnie\u017c bazuj\u0105 na w deficycie. Poza tym, owe 3,0% PKB nie\u017ale wygl\u0105da r\u00f3wnie\u017c na tle ca\u0142ej Unii Europejskiej. W prawdzie nie ma jeszcze danych zbiorczych za rok 2022, lecz w roku 2021 ca\u0142a Unia Europejska zanotowa\u0142a \u015brednio niemal\u017ce 5,0% deficytu w por\u00f3wnaniu z PKB, natomiast Polska mia\u0142a w\u00f3wczas 1,8% na minusie. W III kwartale ubieg\u0142ego roku finanse publiczne w Unii Europejskiej by\u0142y na poziomie 3,3% PKB na minusie, a w ca\u0142ym 2022 deficyt zapewne by\u0142 wi\u0119kszy, bowiem wi\u0119kszo\u015b\u0107 pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, z Polsk\u0105 na czele, kumuluje swoje wydatki na koniec roku.<\/p>\n\n\n\n
Eurostat podaje, i\u017c w III kwartale ubieg\u0142ego roku d\u0142ug publiczny sektora finans\u00f3w publicznych Polski wyni\u00f3s\u0142 po\u0142ow\u0119 rocznego PKB, czyli wci\u0105\u017c znacznie mniej od \u015bredniej dla ca\u0142ej Unii Europejskiej (przesz\u0142o 80,0%). Pod tym wzgl\u0119dem nasz kraj wr\u0119cz przypomina takie ostoje liberalizmu ekonomicznego, jak Irlandia i Holandia. W por\u00f3wnaniu do III kwarta\u0142u 2021 roku nasz d\u0142ug publiczny spad\u0142 o ponad 5,0%, gdy w ca\u0142ej Unii Europejskiej spad\u0142 o ponad 4,0%.<\/p>\n\n\n\n
Nie oznacza to jednak, i\u017c w Polsce \u017cyje si\u0119 lepiej. Generalnie obronili\u015bmy miejsca pracy, bowiem faktycznie stopa bezrobocia utrzymuje si\u0119 na rekordowo niskim poziomie, co jest zas\u0142ug\u0105 nie tylko pandemicznych tarcz antykryzysowych, lecz przede wszystkim konsekwencj\u0105 starzenia si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa, czyli kurczenia si\u0119 liczby os\u00f3b w wieku produkcyjnym.<\/p>\n\n\n\n
Zauwa\u017cy\u0107 nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c, i\u017c ochrona p\u0142ac rz\u0105dowi ju\u017c nie wysz\u0142a, bowiem pensje realnie malej\u0105. Dane GUS wskazuj\u0105, i\u017c w 2022 roku \u015brednie wynagrodzenie brutto w sektorze przedsi\u0119biorstw realnie spad\u0142o o 1,0% i jest to pierwszy taki przypadek od 2012 roku, gdy warto\u015b\u0107 nabywcza pensji skurczy\u0142a si\u0119 minimalnie o u\u0142amek procenta. Warto podkre\u015bli\u0107, i\u017c warto\u015b\u0107 nabywcza p\u0142ac utrzyma\u0142a si\u0119 na ma\u0142ym plusie zar\u00f3wno w pandemicznym 2020 roku, jak i kryzysowym 2010 roku. Owe dane GUS s\u0105 \u015bredni\u0105 za ca\u0142y rok, gdy tymczasem w ostatnich jego miesi\u0105cach wynagrodzenia realnie topnia\u0142y znacznie szybciej, bowiem w styczniu 2023 zmala\u0142y \u015brednio 3,5%. Jest zatem wielce prawdopodobne, i\u017c po raz pierwszy w tym wieku zanotujemy spadek si\u0142y nabywczej wynagrodze\u0144 2 lata z rz\u0119du.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cy\u0107, i\u017c przeci\u0119tna emerytura z ZUS spad\u0142a w zesz\u0142ym roku realnie o 5,0%, co jest pierwsz\u0105 tak\u0105 sytuacj\u0105 od co najmniej 2010 roku (czyli od najstarszych publikowanych danych w tym zakresie). Zesz\u0142oroczna waloryzacja \u015bwiadcze\u0144 nie ochroni\u0142a zatem si\u0142y nabywczej i poziomu \u017cycia emeryt\u00f3w, chocia\u017c cz\u0119\u015bciowo zosta\u0142o to zrekompensowane 13-\u0105 i 14-\u0105 emerytur\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze gorzej wypad\u0142y w tym zakresie emerytury z KRUS, kt\u00f3re skurczy\u0142y si\u0119 realnie o prawie 10,0%. Akurat w tym zakresie spadki w uj\u0119ciu realnym notowano ju\u017c w historii, w roku 2011 oraz 2017, lecz nigdy nie by\u0142y one wy\u017csze ni\u017c o 2,0%.<\/p>\n\n\n\n
Analizuj\u0105c zatem powy\u017csze dane o stanie gospodarki i deficytach finans\u00f3w publicznych oraz si\u0142y nabywczej, tak naprawd\u0119 nie powinny dziwi\u0107 s\u0142abe wyniki konsumpcji i handlu detalicznego. Spadaj\u0105ca bowiem si\u0142a nabywcza ludno\u015bci sk\u0142ania do zaciskania pasa. W tym kontek\u015bcie malej\u0105ce pensje s\u0105 r\u00f3wnie\u017c efektem post\u0119puj\u0105cej pauperyzacji pracownik\u00f3w sektora publicznego, kt\u00f3rym rz\u0105d nie jest w stanie zapewni\u0107 nawet waloryzacji o wysoko\u015b\u0107 wska\u017anika inflacji. Taka sytuacja dotyczy szczeg\u00f3lnie pracownik\u00f3w naukowych, nauczycieli oraz s\u0142u\u017cby cywilnej, albowiem w tym roku podwy\u017cka p\u0142ac w bud\u017cet\u00f3wce wyniesie 7,8%.<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c w styczniu wiceminister finans\u00f3w Sebastian Skuza przyzna\u0142, i\u017c w roku obecnym wynagrodzenia realne w sektorze publicznym spadn\u0105, a zatem tak do ko\u0144ca nie wiadomo, dlaczego rz\u0105d, wiedz\u0105c o tym, przygotowa\u0142 podwy\u017ck\u0119, kt\u00f3ra pokryje co najwy\u017cej po\u0142ow\u0119 wzrostu cen. Mo\u017cna jedynie domniemywa\u0107, i\u017c w tym kontek\u015bcie wska\u017aniki bud\u017cetu okaza\u0142y si\u0119 wa\u017cniejsze. Jest to jednak bardzo kr\u00f3tkowzroczne, bowiem pauperyzacja bud\u017cet\u00f3wki odbije si\u0119 na jako\u015bci administracji, edukacji i nauki, a w rezultacie potencja\u0142 pa\u0144stwa spadnie. Okaza\u0107 si\u0119 mo\u017ce w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci, i\u017c jest to do\u015b\u0107 wysoka cena za utrzymanie stabilno\u015bci finans\u00f3w publicznych.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy bowiem wiedzie\u0107, i\u017c obni\u017caj\u0105ca si\u0119 jako\u015b\u0107 us\u0142ug publicznych odbija si\u0119 chocia\u017cby na standardzie \u017cycia, w tym cho\u0107by na d\u0142ugo\u015bci trwania \u017cycia, kt\u00f3ra wed\u0142ug danych OECD obni\u017cy\u0142a si\u0119 u nas z 78,0 lat w 2019 roku do 75,6 lat w 2021 roku. To jest jeden z najwy\u017cszych spadk\u00f3w po\u015br\u00f3d pa\u0144stw nale\u017c\u0105cych do OECD. W tym kontek\u015bcie polski sektor publiczny ogranicza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c i w innych obszarach, jak chocia\u017cby mieszkalnictwie, za kt\u00f3re odpowiada nie tylko pa\u0144stwo, lecz r\u00f3wnie\u017c i gminy. W 2022 roku liczba wynaj\u0119tych mieszka\u0144 komunalnych spad\u0142a o 3,0%, cho\u0107 ju\u017c wcze\u015bniej by\u0142a ona na ekstremalnie niskim poziomie, bowiem lokale komunalne to zaledwie 2,5% mieszka\u0144 w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
Chocia\u017c w tym zakresie fundusze mieszkaniowe dla gmin ciesz\u0105 si\u0119 niema\u0142\u0105 popularno\u015bci\u0105, to jednak ich skala jest zbyt niska, by zatrzyma\u0107 post\u0119puj\u0105c\u0105 od lat degradacj\u0119 komunalnych zasob\u00f3w mieszkaniowych w naszym kraju. A wszystko to dzieje si\u0119 przecie\u017c r\u00f3wnolegle z za\u0142amaniem rynku kredyt\u00f3w hipotecznych. W tym kontek\u015bcie podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, i\u017c nie jest sztuk\u0105 utrzymywanie dyscypliny bud\u017cetowej wraz z r\u00f3wnoczesnym zwijaniem si\u0119 us\u0142ug publicznych.<\/p>\n\n\n\n
W przysz\u0142o\u015bci oczekiwa\u0107 nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c obni\u017cenia potencja\u0142u gospodarki, bowiem inwestycje z roku na rok s\u0105 coraz mniej adekwatne do naszego poziomu rozwoju. W roku ubieg\u0142ym ich poziom w relacji do PKB by\u0142 rekordowo niski wynosz\u0105c 16,8%, co jest jednym z najni\u017cszych wynik\u00f3w w Europie. Tymczasem niskie wska\u017aniki inwestycji oznaczaj\u0105 s\u0142abe perspektywy wzrostu. Jednocze\u015bnie nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, i\u017c rok ubieg\u0142y nie sprzyja\u0142 podejmowaniu ryzyka, bowiem wojna nie zach\u0119ca do d\u0142ugoterminowego planowania, jednak inwestycje w Polsce kulej\u0105 ju\u017c od kilku lat. Wystarczy zauwa\u017cy\u0107, i\u017c w 2016 roku \u00f3wczesny wicepremier Mateusz Morawiecki, prezentuj\u0105c pami\u0119tany ju\u017c zapewne przez niewielu Plan Morawieckiego, zapowiada\u0142 wzrost poziomu inwestycji do 25,0% PKB, z \u00f3wczesnych w\u00f3wczas 20,0%. W tym kontek\u015bcie powiedzie\u0107, \u017ce nie wysz\u0142o, to tak jakby nie powiedzie\u0107 nic.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, niew\u0105tpliwie faktem jest, i\u017c wyniki gospodarcze Polski s\u0105 nieco lepsze od oczekiwa\u0144. Niestety zadzia\u0142a\u0142 tu jednak efekt kozy rabina, mianowicie prognozy by\u0142y tak ponure, i\u017c umiarkowany kryzys ekonomiczny przyjmowany jest z poca\u0142owaniem r\u0119ki. Niestety sytuacja ekonomiczna i spo\u0142eczna naszego kraju jest daleka nawet od normalno\u015bci i naprawd\u0119 by\u0142oby dobrze, gdyby rz\u0105dz\u0105cy uczciwie przyznali si\u0119 do tego, co uda\u0142o si\u0119 poprawi\u0107 czy te\u017c usprawni\u0107, jak i do tego i co z takich czy r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w nie wysz\u0142o. Niestety jednak w Polsce logika rywalizacji politycznej nie sprzyja takim, wydawa\u0142oby si\u0119 normalnym, sytuacjom.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Generalnie warto zada\u0107 sobie pytanie, jak nale\u017ca\u0142oby oceni\u0107 aktualn\u0105 sytuacj\u0119 gospodarcz\u0105 Polski. W tym kontek\u015bcie wydaje si\u0119, i\u017c prognozy a<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5565,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"yoast_head":"\n