Przedstawiciele kas zapomogowo-po\u017cyczkowych zobowi\u0105zani s\u0105\ndo wdro\u017cenia nowych zasad wynikaj\u0105cych z ubieg\u0142orocznej reformy. Wprawdzie\ntermin na dostosowanie si\u0119 do nowych przepis\u00f3w mija 10 kwietnia przysz\u0142ego roku,\njednak czasu na wdro\u017cenie zmian nie jest zbyt du\u017co, szczeg\u00f3lnie, i\u017c wiele os\u00f3b\nnie jest \u015bwiadomych konieczno\u015bci wdro\u017cenia zmian. Cen\u0105 natomiast za ich\nniewdro\u017cenie mo\u017ce by\u0107 zakaz prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
11 pa\u017adziernika 2021 roku wesz\u0142a w \u017cycie ustawa z 11\nsierpnia 2021 roku o kasach zapomogowo-po\u017cyczkowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1666,\nzwana dalej ustaw\u0105 o KZP). Od tego momentu pracodawcy, przedstawiciele zwi\u0105zk\u00f3w\nzawodowych, zarz\u0105dy mi\u0119dzyzak\u0142adowych oraz pracowniczych kas, jak i sami\ncz\u0142onkowie zadaj\u0105 sobie pytanie czym r\u00f3\u017cni si\u0119 obecna nowa KZP od pracowniczej\nkasy zapomogowo-po\u017cyczkowej czy te\u017c popularnej po\u015br\u00f3d s\u0142u\u017cb mundurowych\nkole\u017ce\u0144skiej kasy oszcz\u0119dno\u015bciowo-po\u017cyczkowej. Wyzwaniem w tym kontek\u015bcie jest\nnie tylko zrozumienie ustawy oraz tego, w jaki spos\u00f3b nale\u017cy dostosowa\u0107\ndotychczasowe praktyki, jak i r\u00f3wnie\u017c to, w jakim czasie trzeba to uczyni\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie termin w jakim nale\u017ca\u0142o wdro\u017cy\u0107 wszystkie zmiany\nwynosi\u0142 18 miesi\u0119cy, co wydawa\u0142o si\u0119 wystarczaj\u0105co d\u0142ugim okresem. Jak jednak\npokazuj\u0105 statystyki rejestracji KZP w GUS, wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego typu organizacji\njeszcze nie dope\u0142ni\u0142a swego nowego obowi\u0105zku i nie zaktualizowa\u0142a zg\u0142oszenia\nb\u0105d\u017a w og\u00f3le nie ma tego \u015bwiadomo\u015bci. Tymczasem termin na przeprowadzenie zmian\nmija 10 kwietnia 2023 roku, a konsekwencje niedostosowania si\u0119 do nowych\nprzepis\u00f3w mog\u0105 by\u0107 ca\u0142kiem powa\u017cne, bowiem w gr\u0119 wchodzi:<\/p>\n\n\n\n
Zatem czasu na wprowadzanie zmian nie zosta\u0142o zbyt wiele,\ntym bardziej, i\u017c realizacja niekt\u00f3rych nowych obowi\u0105zk\u00f3w wymaga czasu.\nSkumulowanie zatem w jeden dzie\u0144 chocia\u017cby zaktualizowania statutu, jego\npodpisania, wdro\u017cenia zmian wynikaj\u0105cych z nowo przyj\u0119tego statutu, a wreszcie\nz\u0142o\u017cenia wniosku do GUS mo\u017ce by\u0107 trudne.<\/p>\n\n\n\n
W tym kontek\u015bcie niekt\u00f3re z tych czynno\u015bci wymagaj\u0105 zwo\u0142ania\nwalnego zebrania z wprowadzonym 50%-owym kworum cz\u0142onk\u00f3w lub delegat\u00f3w, a to\nju\u017c cz\u0119sto bywa wyzwaniem. Poza tym nowe przepisy wewn\u0119trzne wdra\u017cane uchwa\u0142ami\nwalnego zebrania b\u0119d\u0105 mog\u0142y sta\u0107 si\u0119 skuteczne dopiero po miesi\u0105cu. Wiele\ninnych zmian, w tym wdro\u017cenie pe\u0142nej rachunkowo\u015bci oraz ochrony danych\nosobowych, r\u00f3wnie\u017c wymaga czasu i przemy\u015blenia.<\/p>\n\n\n\n
Podstawow\u0105 kwesti\u0105 jest to, i\u017c KZP nie mo\u017ce by\u0107 traktowana\njako dodatkowe b\u0105d\u017a wydzielone przedsi\u0119biorstwo, agenda wewn\u0119trzna, instytucja\npo\u017cyczkowa b\u0105d\u017a por\u00f3wnywana z funduszami inwestycyjnymi, zw\u0142aszcza tymi\nhedgingowymi, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym celem jest jedynie przynoszenie zysk\u00f3w.\nGeneralnie cz\u0142onkowie KZP si\u0119 nie wzbogac\u0105, ale te\u017c nie strac\u0105, bowiem jest to\ntypowa instytucja ekonomii spo\u0142ecznej, realizuj\u0105ca na ich rzecz trzy podstawowe\nus\u0142ugi, mianowicie:<\/p>\n\n\n\n
Generalnie ustawodawca nie narzuci\u0142 niemal\u017ce \u017cadnych\nogranicze\u0144 odno\u015bnie wysoko\u015bci zar\u00f3wno \u015bwiadczonych us\u0142ug, jak i lokowanych w KZP\noszcz\u0119dno\u015bci. Tym samym to sami cz\u0142onkowie kasy musz\u0105 zdecydowa\u0107 po ile si\u0119\nsk\u0142adaj\u0105 i ile sobie po\u017cyczaj\u0105. Us\u0142ugi po\u017cyczkowe s\u0105 finansowane z wcze\u015bniej\npobranych zwrotnych depozyt\u00f3w, zatem KZP nie zosta\u0142a obci\u0105\u017cona podatkami oraz\ndodatkowymi kosztami i cz\u0142onkowie decyduj\u0105 zar\u00f3wno o ich wysoko\u015bci, jak i\newentualne akceptowalnym dla nich ryzyku. Ustawa o KZP jedynie tak naprawd\u0119\nporz\u0105dkuje i zmienia te szczeg\u00f3\u0142y, kt\u00f3re ju\u017c nie przystawa\u0142y do wsp\u00f3\u0142czesnej\ndzia\u0142alno\u015bci, przy czym dodatkowo wprowadza wiele nowych rozwi\u0105za\u0144, z kt\u00f3rych\nkasy skorzystaj\u0105 w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Podstawowa zmiana dotyczy tego, i\u017c mamy do czynienia z\nzast\u0105pieniem rozporz\u0105dzenia ustaw\u0105. Tym samym KZP sta\u0142a si\u0119 r\u00f3wnoprawn\u0105,\nodr\u0119bn\u0105, pracownicz\u0105, pozarz\u0105dow\u0105 organizacj\u0105 spo\u0142eczn\u0105 z prawem do wyznaczania\ndodatkowych, w\u0142asnych cel\u00f3w. Jednocze\u015bnie KZP ma zdolno\u015b\u0107 do zaci\u0105gania\nzobowi\u0105za\u0144, obrony swych roszcze\u0144 i uczestnictwa jako strona w post\u0119powaniach\ns\u0105dowych nie tylko w sprawie niesp\u0142aconych po\u017cyczek, jak by\u0142o to do tej pory,\nale w ca\u0142ym, rozci\u0105gni\u0119tym na wszystkie wymienione w statucie obszary dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Ustawodawca zatem postawi\u0142 na brak \u201epe\u0142nej\u201d osobowo\u015bci\nprawnej na rzecz \u201ehybrydowej osobowo\u015bci prawnej\u201d w stosunku do KZP. Oznacza to,\ni\u017c KZP korzysta z praw i realizuje obowi\u0105zki osoby prawnej tylko w zakresie\nwymienionym w ustawie o KZP, innych uj\u0119tych w statucie KZP lub przepisach\nodnosz\u0105cych si\u0119 wprost do KZP albo wynikaj\u0105cych z jej statutu i uchwa\u0142 organ\u00f3w.\nTym samym wi\u0105\u017ce si\u0119 to z ograniczeniem praw i obowi\u0105zk\u00f3w tam niewskazanych. KZP\npodlega jedynie zg\u0142oszeniu wynikaj\u0105cym z ustawy z 29 czerwca 1995 roku o\nstatystyce publicznej, a zatem koniecznym jest przes\u0142anie wniosku o rejestracj\u0119\ndo w\u0142a\u015bciwego oddzia\u0142u miejscowego GUS, przy czym tre\u015b\u0107 statutu KZP nie podlega\nweryfikacji, a GUS nadaje jedynie numer REGON. Z kolei to, i\u017c KZP nie ma prawa\nzarejestrowania si\u0119 w Centralnej Ewidencji i Informacji Dzia\u0142alno\u015bci Gospodarczej\nb\u0105d\u017a w Krajowym Rejestrze S\u0105dowym czy te\u017c innych tego typu rejestrach nie\noznacza, i\u017c nie mo\u017ce udziela\u0107 po\u017cyczek b\u0105d\u017a te\u017c, \u017ce dzia\u0142a ona w spos\u00f3b\nnielegalny.<\/p>\n\n\n\n
Co do zasady dzia\u0142alno\u015b\u0107 kas nie jest obci\u0105\u017cona \u017cadnymi\npodatkami, a poza tym, je\u015bli kasa nie b\u0119dzie nikogo zatrudnia\u0107, w\u00f3wczas nie\nuzyska nawet numeru identyfikacji podatkowej, a ju\u017c posiadany zostanie w drodze\ndecyzji administracyjnej uchylony.<\/p>\n\n\n\n
Kolejn\u0105 nowo\u015bci\u0105 jest wprowadzenie i skategoryzowanie zakazu\nprowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. KZP nie s\u0105 uj\u0119te w katalogu organizacji\npo\u017cytku publicznego zawartym w ustawie z 24 kwietnia 2003 roku o dzia\u0142alno\u015bci\npo\u017cytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1327 ze zm.), a tym\nsamym obejmuje je zakaz prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci odp\u0142atnej i odp\u0142atnej po\u017cytku\npublicznego. Tym samym KZP s\u0105 instytucj\u0105 pozornie niezale\u017cn\u0105 i samorz\u0105dn\u0105, lecz\nw praktyce jest to podmiot bez uregulowanego ustawowo sposobu na uzyskiwanie\nsta\u0142ego dochodu pozwalaj\u0105cego na pokrywanie koszt\u00f3w operacyjnych towarzysz\u0105cych\njego dzia\u0142alno\u015bci statutowej.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie pozostawiono mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozszerzania katalogu\nzada\u0144 w\u0142asnych pod warunkiem zapisania ich w statucie kasy. Ta kwestia dotyczy\nzw\u0142aszcza funduszy dodatkowych, kt\u00f3re tworz\u0105 dodatkowy maj\u0105tek KZP b\u0105d\u017a\npozwalaj\u0105 finansowa\u0107 zadania dodatkowe. Kasa zatem mo\u017ce rozszerzy\u0107 swoj\u0105\ndzia\u0142alno\u015b\u0107 o fundusze wspieraj\u0105ce jej g\u0142\u00f3wne cele, w tym chocia\u017cby o fundusze\npozwalaj\u0105ce na pokrywanie koszt\u00f3w operacyjnych w\u0142asnej dzia\u0142alno\u015bci, i to w\nspos\u00f3b niezale\u017cny od pracodawcy. Jest to wa\u017cne szczeg\u00f3lnie w przypadku sporu z\npracodawc\u0105 albo najcz\u0119\u015bciej w sytuacji, gdy du\u017ca, wielozak\u0142adowa kasa mo\u017ce ju\u017c\nuniezale\u017cni\u0107 si\u0119 od pracodawc\u00f3w i przekszta\u0142ci\u0107 w inn\u0105 form\u0119 prawn\u0105\ndzia\u0142alno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n
Zdarzy\u0107 si\u0119 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c sytuacja, gdy pracodawca nie jest w\nstanie w ca\u0142o\u015bci sfinansowa\u0107 swej obligatoryjnej pomocy z powod\u00f3w obiektywnych,\na kasa, maj\u0105c wypracowane wcze\u015bniej \u015brodki, przez pewien czas mo\u017ce samodzielnie\nzapewnia\u0107 finansowanie swoich bie\u017c\u0105cych dzia\u0142a\u0144 b\u0105d\u017a podejmowa\u0107 czynno\u015bci\nchroni\u0105ce maj\u0105tek cz\u0142onk\u00f3w kasy, szczeg\u00f3lnie w przypadku upad\u0142o\u015bci lub wrogiego\nprzej\u0119cia zmierzaj\u0105cego do likwidacji pracodawcy.<\/p>\n\n\n\n
Nowe przepisy oznaczaj\u0105, i\u017c popularne w wielu dawnych\npracowniczych kasach zapomogowo-po\u017cyczkowych fundusze, jak po\u015bmiertny,\npogrzebowy czy te\u017c reprezentacyjny nadal mog\u0105 legalnie i bezpiecznie\nfunkcjonowa\u0107. Ustawa o KZP wprowadzi\u0142a bowiem dodatkowy fundusz, kt\u00f3ry mo\u017cna\nnazwa\u0107 obrotowym, kosztowym, wydatkowym czy te\u017c jakimkolwiek innym i z niego\nmog\u0105 by\u0107 pokrywane wydatki na dzia\u0142alno\u015b\u0107 kasy, kt\u00f3rych nie chce lub nie mo\u017ce\nsfinansowa\u0107 pracodawca, gdy\u017c nie zosta\u0142y one uj\u0119te w ustawowym katalogu\nwsparcia \u015bwiadczonego obowi\u0105zku przez pracodawc\u0119, a kasa nie mo\u017ce ich pokry\u0107 z jeszcze\n\u015bci\u015blej dookre\u015blonego funduszu rezerwowego, kt\u00f3ry dotychczas by\u0142 w tym celu\nnajcz\u0119\u015bciej wykorzystywanym. Obecnie z funduszu rezerwowego mog\u0105 by\u0107 pokryte\njedynie wydatki na op\u0142aty i prowizje bankowe, zgodnie z zawart\u0105 w ustawie o KZP\nzamkni\u0119t\u0105 definicj\u0105 tego\u017c funduszu.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie na pracodawcy nadal ci\u0105\u017cy obowi\u0105zek nieodp\u0142atnego\nzapewnienia obs\u0142ugi KZP. W tym kontek\u015bcie chodzi o koszty pracy pracownik\u00f3w\nniezb\u0119dnych do obs\u0142ugi kasy, a zatem ksi\u0119gowych, radc\u00f3w prawnych, inspektor\u00f3w\nochrony danych osobowych, os\u00f3b obs\u0142uguj\u0105cych cz\u0142onk\u00f3w kasy, prowadz\u0105cych\newidencj\u0119, naliczenia potr\u0105ce\u0144 z wynagrodzenia czy te\u017c archiwum.<\/p>\n\n\n\n
Tym miejscu podkre\u015bli\u0107 warto, i\u017c zgodnie z zasadami\nsubsydiarno\u015bci i pomocniczo\u015bci zawartymi w traktatach mi\u0119dzynarodowych, jak i\npreambule Konstytucji RP, je\u015bli przepis ogranicza swobody lub wolno\u015bci\nobywateli (a w tym przypadku prawo zrzeszenia do podejmowania dzia\u0142alno\u015bci\ngospodarczej w imieniu tego zrzeszenia), w\u00f3wczas w spos\u00f3b odpowiedni musi\nzosta\u0107 to zrekompensowane. I taka sytuacja dotyczy nowych zasad funkcjonowania KZP,\nkt\u00f3rej ustawa z jednej strony reguluje konstytucyjne prawo do zrzeszania si\u0119\nokre\u015blonej grupy pracownik\u00f3w na zasadach specjalnych i korzystania z przywileju\nniefiskalno\u015bci, a z drugiej ogranicza ich prawo do jej samofinansowania,\nzakazuj\u0105c prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej i zabraniaj\u0105c podzia\u0142u\nuzyskanych zysk\u00f3w pomi\u0119dzy siebie. W tym kontek\u015bcie ustawodawca do\u015b\u0107 sprytnie\nprzerzuci\u0142 praktycznie wszystkie istotne koszty operacyjne prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci\nkasy na pracodawc\u0119, jednocze\u015bnie zwalniaj\u0105c kas\u0119 z obowi\u0105zku opodatkowania\notrzymywanej od niego pomocy.<\/p>\n\n\n\n
Najbardziej istotn\u0105 zmian\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z zamiany\nrozporz\u0105dzenia w ustaw\u0119 w kontek\u015bcie podstawy dzia\u0142alno\u015bci KZP i wprowadzenia\ngwarancji obligatoryjnej pomocy w okre\u015blonym zakresie jest to, i\u017c prawo do\nutworzenia i utrzymania dzia\u0142alno\u015bci KZP sta\u0142o si\u0119 jednym z nowych, prawid\u0142owo\nuregulowanych praw pracowniczych. Tym samym wszelkie pr\u00f3by uchylania si\u0119 od\nobowi\u0105zku \u015bwiadczenia pomocy, b\u0105d\u017a pr\u00f3by ograniczenia dzia\u0142alno\u015bci,\nprzeciwdzia\u0142anie rozwojowi b\u0105d\u017a te\u017c naciski na cz\u0142onk\u00f3w, by kas\u0119 zlikwidowa\u0107,\nskutkowa\u0107 mog\u0105 konsekwencjami administracyjnymi, s\u0105dowymi b\u0105d\u017a spo\u0142ecznymi.<\/p>\n\n\n\n
Chocia\u017c obecnie nowa regulacja ustawowa nie jest jeszcze\nzbyt popularna na polskim rynku pracy, a kasy nie wyst\u0119puj\u0105 powszechnie u\nwszystkich pracodawc\u00f3w, to i tak cz\u0119sto bywa ona jawnie ignorowana b\u0105d\u017a te\u017c\nnawet wyszydzana, jako pr\u00f3ba regulowania dzi\u015b anachronicznego reliktu\nkomunist\u00f3w lub pr\u00f3ba o\u017cywienia utopijnego parabanku tr\u0105c\u0105cego piramid\u0105\nfinansow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Podkre\u015bli\u0107 w tym miejscu warto jednak, i\u017c poza kosztami\nponoszonymi przez wszystkie zaanga\u017cowane strony (wk\u0142ady pochodz\u0105ce od\npracownik\u00f3w, obs\u0142uga kasy finansowana przez pracodawc\u00f3w, kontrola\nadministracyjna pa\u0144stwa), to zar\u00f3wno spo\u0142ecze\u0144stwo, pracodawcy jak i pracownicy\nrealnie otrzymuj\u0105 znacznie wi\u0119cej korzy\u015bci. Prawid\u0142owo dzia\u0142aj\u0105ca KZP zawsze\nb\u0119dzie przynosi\u0107 wi\u0119cej korzy\u015bci ni\u017c koszt\u00f3w, o czym \u015bwiadczy przebieg prac nad\ntym aktem w parlamencie, gdzie ustawa zosta\u0142a przyj\u0119ta w obu izbach bez cho\u0107by\njednego g\u0142osu sprzeciwu, a nast\u0119pnie bezzw\u0142ocznie podpisana przez Prezydenta\nRP.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, 10 kwietnia 2023 roku mija termin na wdro\u017cenie\nw \u017cycie nowych przepis\u00f3w o funkcjonowaniu kas zapomogowo-po\u017cyczkowych, na bazie\nustawy z dnia 11 sierpnia 2021 roku. W tym kontek\u015bcie okres na wprowadzenie\nnowych przepis\u00f3w w \u017cycie by\u0142 do\u015b\u0107 d\u0142ugi, bowiem wynosi\u0142 a\u017c 18 miesi\u0119cy, to\njednak okazuje si\u0119, i\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tego typu organizacji jeszcze nie dope\u0142ni\u0142a\nswego nowego obowi\u0105zku rejestracyjnego i nie zaktualizowa\u0142a zg\u0142oszenia b\u0105d\u017a nie\nzmieni\u0142a statusu dzia\u0142alno\u015bci, dostosowuj\u0105c si\u0119 do nowych przepis\u00f3w. Tymczasem\nkonsekwencje niewprowadzenia nowych zasad mog\u0105 by\u0107 do\u015b\u0107 powa\u017cne, z blokad\u0105\nrachunku i uniemo\u017cliwieniem dalszego funkcjonowania kasy na czele.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przedstawiciele kas zapomogowo-po\u017cyczkowych zobowi\u0105zani s\u0105 do wdro\u017cenia nowych zasad wynikaj\u0105cych z ubieg\u0142orocznej reformy. Wprawdzie termin na dostosowanie si\u0119 do nowych<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5451,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"yoast_head":"\n