Generalnie zasady odpowiedzialno\u015bci materialnej pracownik\u00f3w wobec pracodawc\u00f3w z tytu\u0142u wyrz\u0105dzonej szkody uregulowane s\u0105 w kodeksie pracy odmiennie ni\u017c w kodeksie cywilnym. To jednak\u017ce nie oznacza, i\u017c kodeks cywilny nie ma tutaj swego zastosowania. W sytuacjach bowiem, gdy nie mamy do czynienia z uregulowaniem przepis\u00f3w w kodeksie pracy, powinni\u015bmy w\u0142a\u015bnie si\u0119ga\u0107 po przepisy kodeksu cywilnego.<\/p>\n\n\n\n
Zasadniczo przepisy o szkodach wyrz\u0105dzonych przez pracownika wobec pracodawcy uregulowane s\u0105 w kodeksie pracy. Jednak\u017ce art. 300 owego kodeksu m\u00f3wi o tym, i\u017c do kwestii nieuregulowanych w kodeksie pracy odpowiednie zastosowanie maj\u0105 przepisy kodeksu cywilnego.<\/p>\n\n\n\n
W szczeg\u00f3lno\u015bci dotyczy to takich element\u00f3w, jak:<\/p>\n\n\n\n
Warto w tym miejscu podkre\u015bli\u0107, i\u017c zasadniczo regu\u0142y odpowiedzialno\u015bci pracownika za szkod\u0119 wyrz\u0105dzon\u0105 pracodawcy s\u0105 \u0142agodniejsze w kodeksie pracy (KP) ani\u017celi zasady odpowiedzialno\u015bci uregulowane w kodeksie cywilnym (KC). Dotyczy to zw\u0142aszcza granic wysoko\u015bci odszkodowania, jakiego pracodawca mo\u017ce si\u0119 domaga\u0107 od pracownika czy te\u017c granic odpowiedzialno\u015bci pracownika. Owe \u0142agodniejsze zasady odpowiedzialno\u015bci odnosz\u0105 si\u0119 jednak do wyrz\u0105dzenia pracodawcy szkody z winy nieumy\u015blnej, bowiem w przypadku umy\u015blnego zachowania zastosowanie maj\u0105 zasady og\u00f3lne, sprowadzaj\u0105ce si\u0119 do obowi\u0105zku pe\u0142nego naprawienia szkody.<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cnym jest bowiem, i\u017c pracownik ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 za szkod\u0119 wyrz\u0105dzon\u0105 pracodawcy na zasadzie winy. Tym samym zakres jego odpowiedzialno\u015bci jest uzale\u017cniony od wykazania przez pracodawc\u0119 rodzaju winy i wysoko\u015bci powsta\u0142ej szkody.<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z art 114 KP pracownik, kt\u00f3ry wskutek niewykonania lub nienale\u017cytego wykonania obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych ze swej winy wyrz\u0105dzi\u0142 pracodawcy szkod\u0119, ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 materialn\u0105 wed\u0142ug zasad okre\u015blonych w przepisach KP. Przes\u0142ankami odpowiedzialno\u015bci pracownika s\u0105 zatem:<\/p>\n\n\n\n
Generalnie mo\u017cliwo\u015b\u0107 poci\u0105gni\u0119cia pracownika do odpowiedzialno\u015bci na zasadach okre\u015blonych w KP dotyczy wy\u0142\u0105cznie skutk\u00f3w dzia\u0142ania lub zaniechania pracownika w zwi\u0105zku z niewykonaniem lub nienale\u017cytym wykonaniem obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych. Tym samym, je\u015bli pracownik wyrz\u0105dzi\u0142 pracodawcy szkod\u0119 poza ramami swych obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych, ponie\u015b\u0107 mo\u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 wy\u0142\u0105cznie na podstawie przepis\u00f3w prawa cywilnego. Przyk\u0142adowo zatem samowolne u\u017cycie samochodu pracodawcy przez pracownika dla w\u0142asnych cel\u00f3w po zrealizowaniu polecenia s\u0142u\u017cbowego, wykracza poza tre\u015b\u0107 wi\u0105\u017c\u0105cego go stosunku pracy. I powsta\u0142a z tego tytu\u0142u szkoda mo\u017ce by\u0107 dochodzona jedynie na podstawie przepis\u00f3w prawa cywilnego.<\/p>\n\n\n\n
W tym aspekcie pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, i\u017c obowi\u0105zki pracownicze okre\u015blone s\u0105 nie tylko w KP czy te\u017c w umowie o prac\u0119, lecz wynikaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c z polece\u0144 s\u0142u\u017cbowych czy dodatkowych um\u00f3w zawartych pomi\u0119dzy pracodawc\u0105, a pracownikiem. Ich \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne ni\u017c kodeksowe przepisy prawa, oraz ustalone zwyczaje czy zasady wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego. Z orzecznictwa s\u0105dowego wynika, i\u017c obowi\u0105zkami pracowniczymi w rozumieniu przepis\u00f3w mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c czynno\u015bci wykraczaj\u0105ce poza um\u00f3wiony rodzaj pracy, lecz podejmowane w interesie i na rzecz pracodawcy.<\/p>\n\n\n\n
Tym samym pami\u0119ta\u0107 w tym wzgl\u0119dzie nale\u017cy, i\u017c rozumienie obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych jest bardzo szerokie, a jednocze\u015bnie podstawowe obowi\u0105zki pracownicze okre\u015blone s\u0105 w art. 100 KP. Owe podstawowe obowi\u0105zki pracownicze to przede wszystkim:<\/p>\n\n\n\n
Praktyka pokazuje, i\u017c najcz\u0119\u015bciej wyrz\u0105dzenie szkody przez pracownika wobec pracodawcy jest wynikiem naruszenia w\u0142a\u015bnie podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych, a w szczeg\u00f3lno\u015bci sumiennego i starannego wykonywania pracy.<\/p>\n\n\n\n
Co do zasady pracownik ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 materialn\u0105 za wyrz\u0105dzon\u0105 szkod\u0119 wobec pracodawcy na zasadzie winy. W tym kontek\u015bcie pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, i\u017c inne b\u0119d\u0105 konsekwencje wyrz\u0105dzenia szkody na skutek nieumy\u015blno\u015bci, a inne w przypadku umy\u015blnego zachowania pracownika. Tym samym ustalenie rodzaju winy pracownika ma du\u017cy wp\u0142yw na rozmiar jego odpowiedzialno\u015bci odszkodowawczej. W przypadku winy umy\u015blnej mowa jest o pe\u0142nej odpowiedzialno\u015bci w zakresie rzeczywistej straty oraz utraconej korzy\u015bci pracodawcy, natomiast w przypadku winy nieumy\u015blnej – mamy do czynienia z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 do rzeczywistych strat nie wi\u0119cej jednak ni\u017c do trzymiesi\u0119cznego wynagrodzenia pracownika.<\/p>\n\n\n\n
Zasadniczo zar\u00f3wno KP, jak i KC, nie zawiera definicji winy, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 w tym kontek\u015bcie do prawa karnego. Z owego prawa karnego wynika z kolei, i\u017c wina umy\u015blna wyst\u0119puje w\u00f3wczas, gdy sprawca ma zamiar pope\u0142nienia czynu (czyli chce go pope\u0142ni\u0107, b\u0105d\u017a przewiduj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 jego pope\u0142nienia, na to si\u0119 godzi).<\/p>\n\n\n\n
Wina nieumy\u015blna ma miejsce z kolei w\u00f3wczas, gdy pracownik ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 przewidywania, \u017ce jego bezprawne zachowanie wyrz\u0105dzi szkod\u0119, lecz bezpodstawnie przypuszcza, \u017ce szkoda nie nast\u0105pi. Inna mo\u017cliwo\u015b\u0107 powstania winy nieumy\u015blnej jest taka, gdy pracownik nie przewiduje mo\u017cliwo\u015bci powstania szkody, cho\u0107 w okoliczno\u015bciach sprawy m\u00f3g\u0142 i powinien przewidzie\u0107 jej powstanie.<\/p>\n\n\n\n
Praktyka w tym wzgl\u0119dzie jest taka, i\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w wyrz\u0105dzenia pracodawcy szkody przez pracownika dotyczy winy nieumy\u015blnej, wynikaj\u0105cej z niezachowania nale\u017cytej staranno\u015bci. Podkre\u015bli\u0107 w tym miejscu warto, i\u017c szkody powsta\u0142e na skutek niezawinionego zachowania pracownika obci\u0105\u017caj\u0105 pracodawc\u0119. Przyk\u0142adowo b\u0142\u0119dy pope\u0142nione przez pracownika, kt\u00f3remu pracodawca powierzy\u0142 okre\u015blone obowi\u0105zki bez uprzedniego sprawdzenia jego kwalifikacji, obci\u0105\u017caj\u0105 pracodawc\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi do szkody dosz\u0142o jednak na skutek umy\u015blnego dzia\u0142ania pracownika, w\u00f3wczas jest on obowi\u0105zany do jej naprawienia w pe\u0142nej wysoko\u015bci. O winie umy\u015blnej m\u00f3wimy w\u00f3wczas, gdy pracownik obj\u0105\u0142 nast\u0119pstwa swego czynu zamiarem bezpo\u015brednim b\u0105d\u017a ewentualnym. Przyk\u0142adowo odpowiedzialno\u015b\u0107 w pe\u0142nej wysoko\u015bci poniesie pracownik, kt\u00f3ry uszkodzi\u0142 samoch\u00f3d s\u0142u\u017cbowy w celu jego unieruchomienia. Z kolei dzia\u0142anie z zamiarem ewentualnym ma miejsce w\u00f3wczas, gdy pracownik nie chce wyrz\u0105dzi\u0107 szkody pracodawcy, lecz podejmuje okre\u015blone zachowanie, przewiduj\u0105c, i\u017c szkoda mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 i na to si\u0119 godzi. Przyk\u0142adem wyrz\u0105dzenia pracodawcy szkody przez pracownika z zamiarem ewentualnym b\u0119dzie wyrz\u0105dzenie szkody w stanie nietrze\u017awo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie w prawie pracy nie znajduje si\u0119 poj\u0119cie szkody, zatem zastosowanie znajd\u0105 tutaj przepisy prawa cywilnego. Na bazie art 31 KC w zwi\u0105zku z art 300 KP szkoda obejmuje straty, kt\u00f3re poszkodowany poni\u00f3s\u0142, oraz korzy\u015bci, kt\u00f3re m\u00f3g\u0142by osi\u0105gn\u0105\u0107, gdyby mu szkody nie wyrz\u0105dzono. W tym kontek\u015bcie wa\u017cnym jest rozr\u00f3\u017cnienie na straty i utracone korzy\u015bci, bowiem ma to znaczenie pod k\u0105tem odpowiedzialno\u015bci pracownika z winy nieumy\u015blnej, kt\u00f3ra jest w\u00f3wczas ograniczona jedynie do rzeczywistej straty.<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z art. 115 KP pracownik ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 za szkod\u0119 w granicach rzeczywistej straty poniesionej przez pracodawc\u0119 i tylko za normalne nast\u0119pstwa dzia\u0142ania lub zaniechania, z kt\u00f3rego w szkoda wynik\u0142a. To jednak znajdzie swoje zastosowanie wy\u0142\u0105cznie wtedy, gdy pracownikowi przypisa\u0107 mo\u017cna win\u0119 nieumy\u015bln\u0105. W przypadku umy\u015blno\u015bci mamy ju\u017c do czynienia z pe\u0142n\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 pracownika.<\/p>\n\n\n\n
W orzecznictwie przyjmuje si\u0119, i\u017c rzeczywist\u0105 strat\u0105 jest uszczerbek maj\u0105tkowy poniesiony przez zak\u0142ad pracy w mieniu, kt\u00f3re do niego nale\u017ca\u0142o przed wyrz\u0105dzeniem szkody. Przyk\u0142adowo zatem je\u017celi wskutek niedbalstwa pracownik zniszczy\u0142 materia\u0142 niezb\u0119dny do wyprodukowania towaru, w\u00f3wczas rzeczywist\u0105 strat\u0105 b\u0119dzie wy\u0142\u0105cznie warto\u015b\u0107 tego\u017c materia\u0142u. Pracownik nie b\u0119dzie w\u00f3wczas zobowi\u0105zany do pokrycia pracodawcy warto\u015bci towaru, kt\u00f3rego z uwagi na zachowanie pracownika nie uda\u0142o si\u0119 wyprodukowa\u0107 (a wi\u0119c utraconych korzy\u015bci). Z kolei szkoda w pe\u0142nej wysoko\u015bci to ka\u017cdy uszczerbek maj\u0105tkowy, zatem zar\u00f3wno rzeczywista strata, jak i utracone korzy\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119ta\u0107 r\u00f3wnie\u017c nale\u017cy, i\u017c szkoda w rozumieniu rachunkowym oznacza okre\u015blon\u0105 kwot\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105 ustalon\u0105 na podstawie okre\u015blonego uszczerbku w mieniu pracodawcy. Jej ustalenie polega na okre\u015bleniu o ile zmniejszeniu uleg\u0142a warto\u015b\u0107 uszkodzonego mienia pracodawcy. Przepisy jednak\u017ce nie okre\u015blaj\u0105 czy wysoko\u015b\u0107 szkody ustali\u0107 nale\u017cy bior\u0105c pod uwag\u0119 ceny obowi\u0105zuj\u0105ce w dacie jej powstania czy te\u017c w innym momencie. Tutaj z pomoc\u0105 przychodzi orzecznictwo S\u0105du Najwy\u017cszego, kt\u00f3rego s\u0119dziowie uznali, i\u017c wysoko\u015b\u0107 szkody ustala si\u0119 co do zasady wed\u0142ug cen z chwili ustalenia odszkodowania.<\/p>\n\n\n\n
Bardzo wa\u017cne jest to, i\u017c pracownik poniesie odpowiedzialno\u015b\u0107 za szkod\u0119 wy\u0142\u0105cznie wtedy, gdy pomi\u0119dzy zachowaniem pracownika (dzia\u0142aniem lub zaniechaniem), a powsta\u0142\u0105 szkod\u0105 zachodzi zwi\u0105zek przyczynowy. Co te\u017c godne podkre\u015blenia to fakt, i\u017c pracownik b\u0119dzie odpowiedzialny tylko za normalne nast\u0119pstwa zachowania, z kt\u00f3rego wynik\u0142a szkoda (czyli analogicznie jak w prawie cywilnym).<\/p>\n\n\n\n
W orzecznictwie przyjmuje si\u0119, i\u017c w ramach odpowiedzialno\u015bci odszkodowawczej nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 takie sytuacje, kt\u00f3re w normalnym, zwyk\u0142ym nast\u0119pstwie zdarze\u0144, zgodnie z prawid\u0142owo\u015bci\u0105 stwierdzon\u0105 do\u015bwiadczeniem, doprowadzaj\u0105 do powstania szkody.<\/p>\n\n\n\n
Konsekwencj\u0105 tego jest to, i\u017c ocena, czy dany skutek jest normalnym nast\u0119pstwem, dokonywana jest na podstawie ca\u0142okszta\u0142tu okoliczno\u015bci danego zdarzenia, bior\u0105c w\u00f3wczas pod uwag\u0119 zasady do\u015bwiadczenia \u017cyciowego. Przyk\u0142adowo zatem normalnym nast\u0119pstwem zrzucenia przez pracownika komputera ze sto\u0142u jest jego uszkodzenie, za co pracownik mo\u017ce ponie\u015b\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, zasadniczo regu\u0142y odpowiedzialno\u015bci materialnej pracownika za szkod\u0119 wyrz\u0105dzon\u0105 pracodawcy opisane zosta\u0142y w kodeksie pracy nieco odmiennie ni\u017c w kodeksie cywilnym. S\u0105 one bowiem bardziej liberalne, co jednak nie oznacza, i\u017c w og\u00f3le przepisy kodeksu cywilnego nie maj\u0105 tutaj zastosowania. Tam bowiem, gdzie przepisy prawa pracy nie opisuj\u0105 pewnych element\u00f3w, zastosowanie maj\u0105 w\u0142a\u015bnie przepisy kodeksu cywilnego. Przes\u0142ankami odpowiedzialno\u015bci pracownika za wyrz\u0105dzon\u0105 szkod\u0119 s\u0105 generalnie takie elementy, jak niewykonanie b\u0105d\u017a nienale\u017cyte wykonanie obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych, wina pracownika, szkoda oraz zwi\u0105zek przyczynowy pomi\u0119dzy dzia\u0142aniem pracownika, a niewykonaniem czy te\u017c nienale\u017cytym wykonaniem obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Generalnie zasady odpowiedzialno\u015bci materialnej pracownik\u00f3w wobec pracodawc\u00f3w z tytu\u0142u wyrz\u0105dzonej szkody uregulowane s\u0105 w kodeksie pracy odmiennie ni\u017c w kodeksie<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5320,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"yoast_head":"\n