Idea wprowadzenia 4-dniowego tygodnia pracy jest coraz cz\u0119\u015bciej podawana jako ca\u0142kiem niedaleka przysz\u0142o\u015b\u0107. Jednak pracownicy nie powinni oczekiwa\u0107, i\u017c wi\u0105za\u0107 si\u0119 to b\u0119dzie z wy\u017cszymi zarobkami przy mniejszym nak\u0142adzie pracy. Aby bowiem dochody wzros\u0142y, pracownicy musieliby dodatkowo pracowa\u0107 w owych nowych wolnych godzinach. Poni\u017cej uwagi i spostrze\u017cenia jakie odno\u015bnie tego zagadnienia prezentuje Joanna Tyrowicz, cz\u0142onek Rady Polityki Pieni\u0119\u017cnej, profesor nauk spo\u0142ecznych, badacz rynku pracy, pracownik Uniwersytetu Warszawskiego<\/p>\n\n\n\n
W kontek\u015bcie 4-dniowego tygodnia pracy politycy m\u00f3wi\u0105 o eksperymencie czy te\u017c pilota\u017cu tego pomys\u0142u. Generalnie w Polsce ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu wprowadzamy ogromne reformy bez \u017cadnego przygotowania, jak chocia\u017cby w odniesieniu do reform transfer\u00f3w spo\u0142ecznych, emerytalnej, podatkowej b\u0105d\u017a odno\u015bnie p\u0142acy minimalnej. Potem niestety przychodzi nam \u0142apa\u0107 si\u0119 za g\u0142ow\u0119, widz\u0105c, ile niedopracowania w tym aspekcie zosta\u0142o uchwalone jako prawo.<\/p>\n\n\n\n
Tymczasem w\u0142a\u015bnie kontrolowane pilota\u017ce czy te\u017c eksperymenty s\u0105 jedyn\u0105 drog\u0105 do znalezienia optymalnych polityk publicznych. I dopiero na podstawie ich wynik\u00f3w stwierdzi\u0107 mo\u017cna, czy co\u015b zadzia\u0142a czy te\u017c nie.<\/p>\n\n\n\n
Zatem warto odnie\u015b\u0107 si\u0119 do przyk\u0142adu Francji, gdzie wprowadzono 35-godzinny tydzie\u0144 pracy i wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski dla naszego kraju. Warto jednak zauwa\u017cy\u0107, i\u017c od kiedy w Polsce powr\u00f3ci\u0142 temat skracania czasu pracy w tygodniu, od razu synonimem sta\u0142o si\u0119 przed\u0142u\u017canie weekendu. Tymczasem do\u015bwiadczenia z Francji s\u0105 takie, i\u017c tamtejsi pracownicy masowo, pomimo kr\u00f3tszej normy czasu pracy, nadal pracuj\u0105 te same 40 godzin tygodniowo, ale wyd\u0142u\u017caj\u0105 sobie urlopy z wypracowanych w ka\u017cdym tygodniu 5 nadgodzin.<\/p>\n\n\n\n
Rozwi\u0105zanie takie wynegocjowane zosta\u0142o na poziomie przedsi\u0119biorstw, w porozumieniach zbiorowych czy te\u017c na podobnych forach dialogu. I prawdopodobnie niewielu to przewidywa\u0142o, i\u017c pracownicy francuscy znacznie bardziej ceni\u0105 sobie d\u0142u\u017cszy urlop ni\u017c jedno wolne popo\u0142udnie w tygodniu.<\/p>\n\n\n\n
Samo skr\u00f3cenie czasu pracy we Francji doprowadzi\u0142o w perspektywie \u015brednioterminowej do zwi\u0119kszenia popytu na prac\u0119, lecz odby\u0142o si\u0119 to do\u015b\u0107 mechanicznie: je\u015bli kto\u015b jest na urlopie, kto\u015b inny musi za niego wykona\u0107 prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce z kolei w ramach koncepcji wprowadzenia 4-dniowego tygodnia pracy raczej nie ma pomys\u0142\u00f3w, by da\u0107 prac\u0119 wi\u0119kszej liczbie ludzi, a raczej chodzi o to, by podnie\u015b\u0107 komfort ju\u017c zatrudnionym. W tym miejscu warto wspomnie\u0107, i\u017c pomimo niskiej stopy bezrobocia nadal jeste\u015bmy krajem, w kt\u00f3rym poza rynkiem pracy pozostaje sporo grup spo\u0142ecznych. Przywr\u00f3cenie osobom nieaktywnym zawodowo szans na ponowne znalezienie si\u0119 na rynku pracy nie b\u0119dzie procesem \u0142atwym i nie wydarzy si\u0119 szybko, tym niemniej nie jest te\u017c tak, i\u017c w Polsce zasoby si\u0142y roboczej s\u0105 w pe\u0142ni wykorzystane.<\/p>\n\n\n\n
Co do zasady polityki publiczne winny realizowa\u0107 jaki\u015b konkretny cel, tymczasem do tej pory nie wiadomo czemu w\u0142a\u015bciwe mia\u0142oby s\u0142u\u017cy\u0107 wprowadzenie 4-dniowego tygodnia pracy. W tym kontek\u015bcie nie ma pewno\u015bci, i\u017c celem polityki gospodarczej w tym aspekcie mia\u0142oby by\u0107 podnoszenie atrakcyjno\u015bci zatrudnienia, gdy\u017c to raczej bardziej zale\u017cy od umowy spo\u0142ecznej ni\u017c polityki.<\/p>\n\n\n\n
Gdy spojrzymy na przyk\u0142ad Francji odno\u015bnie skr\u00f3cenia tygodnia pracy dostrzec nale\u017cy, i\u017c tym co najbardziej odr\u00f3\u017cnia Francj\u0119 od Polski jest d\u0142uga tradycja uk\u0142ad\u00f3w zbiorowych pracy na poziomie zak\u0142adu, przedsi\u0119biorstwa czy te\u017c sektor\u00f3w gospodarki. W Polsce dialog spo\u0142eczny ugrz\u0105z\u0142 na mieli\u017anie, mamy bowiem na tym polu do czynienia z takimi aspektami, jak:<\/p>\n\n\n\n
A ten brak tradycji dialogu na linii pracodawca-pracownik oznacza, i\u017c zazwyczaj, gdy zmienia si\u0119 co\u015b w prawie pracy czy te\u017c innych regulacjach, pracodawca twardo wprowadza nowe regu\u0142y, obawiaj\u0105c si\u0119 bardziej kontroli ni\u017c pracownik\u00f3w. A na rozmow\u0119 z nimi najcz\u0119\u015bciej nie ma ju\u017c czasu.<\/p>\n\n\n\n
W tej kwestii nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, i\u017c nie ziszcz\u0105 si\u0119 w tym aspekcie oczekiwania wy\u017cszych zarobk\u00f3w. Stawka godzinowa wprawdzie wzro\u015bnie, lecz w portfelu co miesi\u0105c b\u0119dzie tyle samo pieni\u0119dzy. By ich przyby\u0142o, ludzie musieliby pracowa\u0107 w tych nowych wolnych godzinach.<\/p>\n\n\n\n
Poza tym sporo bada\u0144 o skr\u00f3ceniu czasu pracy daje te\u017c bardzo w\u0105t\u0142e podstawy do twierdzenia, i\u017c wzro\u015bnie rado\u015b\u0107 z pracy i \u017cycia. W jednym z kraj\u00f3w pracodawca eksperymentalnie wprowadzi\u0142 30-godzinny tydzie\u0144 pracy, zapraszaj\u0105c naukowc\u00f3w, by zrobi\u0107 badania przed wprowadzeniem nowego rozwi\u0105zania, w trakcie oraz po jego zako\u0144czeniu. Okaza\u0142o si\u0119, i\u017c wcze\u015bniej ludzie mieli wielkie oczekiwania odno\u015bnie tego jak bardzo zmieni si\u0119 ich dobrostan. Ex post okaza\u0142o si\u0119 jednakowo\u017c, i\u017c ich wielkie marzenia w og\u00f3le si\u0119 nie zrealizowa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
Problem polega\u0142 na tym, i\u017c ludziom nie uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107 pomys\u0142\u00f3w jakie mieli na siebie. A nie uda\u0142o si\u0119 dlatego, i\u017c ich nowy system pracy nie by\u0142 zharmonizowany z trybem pracy innych, z kt\u00f3rymi chcieli razem sp\u0119dza\u0107 czas.<\/p>\n\n\n\n
Zatem pierwszy wniosek jest taki, i\u017c nie chodzi o sam\u0105 liczb\u0119 godzin dodatkowego wolnego, lecz o dopasowani tych godzin do wolnego przyjaci\u00f3\u0142 czy innych cz\u0142onk\u00f3w rodziny. Je\u017celi bowiem ka\u017cdy mo\u017ce wybra\u0107 swobodnie to, kt\u00f3re godziny ma wolne, to nawet je\u015bli uda si\u0119 to skoordynowa\u0107 w ramach gospodarstwa domowego, to ju\u017c znacznie trudniej uzgodni\u0107 to z przyjaci\u00f3\u0142mi i dalsz\u0105 rodzin\u0105.<\/p>\n\n\n\n
De facto zatem korzy\u015b\u0107 z dodatkowych godzin wolnych nie jest tak du\u017ca, jak pierwotnie zak\u0142adamy. I tutaj dochodzimy do m\u0105dro\u015bci Francuz\u00f3w, gdzie z praktyki wysz\u0142o, \u017ce \u0142atwiej zaplanowa\u0107 wsp\u00f3lne wakacje ni\u017c wolne popo\u0142udnia.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie przeszk\u00f3d jest znacznie wi\u0119cej. Ludzie lubi\u0105 przecie\u017c w wolnym czasie uprawia\u0107 sport, ogl\u0105da\u0107 film w kinie, p\u00f3j\u015b\u0107 do restauracji czy te\u017c na zakupy. Chc\u0105 tam r\u00f3wnie\u017c pojecha\u0107 komunikacj\u0105 miejsk\u0105, zatem kto\u015b musi pracowa\u0107, by bawi\u0107 m\u00f3g\u0142 si\u0119 kto\u015b.<\/p>\n\n\n\n
Wed\u0142ug Europejskiego Badania Warunk\u00f3w Pracy (EWCS) w zale\u017cno\u015bci od kraju od 10 do 20% pracownik\u00f3w sektora prywatnego pracuje w niedziele, ok. 5-8% w nocy, a oko\u0142o 15% ma lub miewa d\u0142ugie zmiany (ponad 10 godzin pracy jednego dnia). Nie ma zatem w Europie kraju, w kt\u00f3rym wi\u0119kszo\u015b\u0107 pracowa\u0142aby od 9 do 17 na umowie o prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n
I w debacie na temat wprowadzenia 4-dniowego tygodnia pracy umyka to, i\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas pracuje niestandardowo. \u017byjemy zatem w pewnej iluzji powszechno\u015bci standardowej pracy, bowiem jako pojedynczy model wzorzec poniedzia\u0142ek-pi\u0105tek od 9 do 17 jest najcz\u0119stszy, lecz pracuje tak mniej ni\u017c po\u0142owa pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
A pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, i\u017c tych niepracuj\u0105cych standardowo r\u00f3wnie\u017c obejmie skr\u00f3cenie czasu pracy. Poza tym praca ma dla ludzi znaczenie spo\u0142eczne i gdy nie pracujemy w og\u00f3le, odczuwamy z tego powodu dyskomfort, nawet w\u00f3wczas, gdy nas na to sta\u0107 w kontek\u015bcie finansowym.<\/p>\n\n\n\n
Badania sugeruj\u0105, i\u017c powinni\u015bmy pracowa\u0107 pomi\u0119dzy 8 a 48 godzin tygodniowo, bowiem poni\u017cej 8 godzin nie czujemy si\u0119 pe\u0142noprawnymi cz\u0142onkami spo\u0142ecze\u0144stwa, a powy\u017cej 48 godzin uwa\u017camy, \u017ce jest to ju\u017c przesad\u0105. Wa\u017cnym jest te\u017c to, \u017ce \u017cyjemy w \u015bwiecie status quo, maj\u0105c okre\u015blone nawyki, wzorce my\u015blenia i oczekiwania. Gdyby wprowadzono kr\u00f3tszy tydzie\u0144 pracy zapewne skorzystali\u015bmy z d\u0142u\u017cszego urlopu jak Francuzi, lecz ju\u017c trudno by\u0142oby mie\u0107 pomys\u0142 na zmian\u0119 codziennego \u017cycia. Zmiana normy, do kt\u00f3rej si\u0119 przyzwyczajamy, jest procesem d\u0142ugotrwa\u0142ym.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie zatrudniaj\u0105cy maj\u0105 wiele mechanizm\u00f3w, by si\u0119 do takiej zmiany przystosowa\u0107. Zapewne w d\u0142u\u017cszej perspektywie dojdzie do zautomatyzowania wielu proces\u00f3w, w kr\u00f3tszej natomiast perspektywie dojdzie do zmniejszenia poda\u017cy czy te\u017c zatrudnienia wi\u0119kszej liczby os\u00f3b. Koszty jednostkowe wzrosn\u0105 dla wszystkich, co zapewne prze\u0142o\u017cy si\u0119 na wzrost cen.<\/p>\n\n\n\n
Zapewne skr\u00f3cenie tygodniowego czasu pracy nie b\u0119dzie jakim\u015b armagedonem, chocia\u017c akurat obecnie sytuacja nie sprzyja dok\u0142adaniu przedsi\u0119biorcom kolejnych problem\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Warto te\u017c mie\u0107 na uwadze, i\u017c nie wszystkie dzia\u0142ania pracodawc\u00f3w w d\u0142u\u017cszej perspektywie b\u0119d\u0105 dla pracownik\u00f3w korzystne. Przyk\u0142adowo automatyzacja proces\u00f3w zapewne wygl\u0105da atrakcyjnie na folderach reklamowych, lecz w praktyce oznacza mniejsze potrzeby w zakresie ilo\u015bci pracownik\u00f3w. Nale\u017cy bowiem pami\u0119ta\u0107, i\u017c pracodawcy z jednej strony zmuszeni b\u0119d\u0105 do dzia\u0142a\u0144 prorozwojowych, a z drugiej poszukaj\u0105 rozwi\u0105za\u0144 mniej uzale\u017cniaj\u0105cych ich od pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Rozwa\u017caj\u0105c wprowadzenie eksperymentu dotycz\u0105cego 4-dniowego tygodnia pracy warto pomy\u015ble\u0107 nad celem takich rozwi\u0105za\u0144. Je\u017celi celem skr\u00f3cenia tygodnia pracy mia\u0142aby by\u0107 poprawa nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych, to ju\u017c wiemy, i\u017c rozwi\u0105zanie w postaci \u201ekt\u00f3re popo\u0142udnie chcesz mie\u0107 wolne\u201d nie zadzia\u0142a ze wzgl\u0119d\u00f3w spo\u0142ecznych, gdy\u017c nie da ono oczekiwanego przyrostu szcz\u0119\u015bcia, a wr\u0119cz przeciwnie, doprowadzi\u0107 mo\u017ce do rozczarowania.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi zatem zmienimy nasz kodeks pracy i tam, gdzie obecnie wpisane jest 40 godzin wpiszemy 35 (b\u0105d\u017a nawet 32) godzin, nie b\u0119dzie z tego wielkiego przyrostu szcz\u0119\u015bcia. Gdyby natomiast zrezygnowa\u0107 z definiowania liczby godzin pracy w kodeksie, za to wywo\u0142a\u0107 prawem zawarcie uk\u0142adu zbiorowego, kt\u00f3ry definiuje t\u0119 liczb\u0119 godzin w poszczeg\u00f3lnych zak\u0142adach pracy, to po 2-3 latach wiedzieliby\u015bmy, do jakiego rozk\u0142adu tygodnia pracy zbiega my\u015blenie pracodawc\u00f3w i pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W tym aspekcie warto wspomnie\u0107, i\u017c nasz kodeks pracy jest bardzo sztywny w odniesieniu do godzin pracy, co przek\u0142ada si\u0119 chocia\u017cby na to, i\u017c prawie nikt nie pracuje w Polsce na cz\u0119\u015b\u0107 etatu. Gdyby bowiem zada\u0107 pytanie \u201edlaczego pracujesz na cz\u0119\u015b\u0107 etatu\u201d, w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w Europy us\u0142yszymy odpowied\u017a, i\u017c to u\u0142atwia \u0142\u0105czenie w\u0142asnych aspiracji albo funkcji rodzinnych z prac\u0105. Tymczasem w Polsce odpowied\u017a brzmi: bo nie mog\u0119 znale\u017a\u0107 innego zatrudnienia.<\/p>\n\n\n\n
Nie mo\u017cna te\u017c zapomina\u0107 o tym, \u017ce skr\u00f3cenie czasu pracy do 4 dni poci\u0105gnie za sob\u0105 inne konsekwencje, jak chocia\u017cby zapewne skr\u00f3cenie czasu nauki dzieci w szko\u0142ach r\u00f3wnie\u017c do 4 dni. Tymczasem ju\u017c historycznie rzecz bior\u0105c, skr\u00f3cenie czasu nauki, a w konsekwencji czasu pracy z 6 do 5 dni kilkadziesi\u0105t lat temu spowodowa\u0142o, i\u017c nasze rozumienie \u015bwiata w chwili, gdy opuszczamy system edukacji jest mniejsze ni\u017c kiedy\u015b. A dalsze skr\u00f3cenie tygodnia nauki do 4 dni na pewno w tym nie pomo\u017ce.<\/p>\n\n\n\n
Poza tym tak du\u017ca zmiana, jak skr\u00f3cenie tygodnia pracy do 4 dni, niesie ze sob\u0105 wiele innych zmian, kt\u00f3re nawet trudno sobie dzi\u015b wyobrazi\u0107. Pytanie zatem czy rzeczywi\u015bcie warto, by Polska jako jeden z pierwszych kraj\u00f3w testowa\u0142a na sobie konsekwencje, jakie spowoduje skr\u00f3cenie czasu pracy.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, skr\u00f3cenie czasu pracy do 4 dni w tygodniu jest coraz cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105cym si\u0119 tematem w przestrzeni publicznej. Pytanie tylko czy osoby opowiadaj\u0105ce si\u0119 za tym pomys\u0142em zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z wszystkich konsekwencji, jakie taka zmiana za sob\u0105 niesie. Je\u017celi ju\u017c mieliby\u015bmy si\u0119 nad tym zagadnieniem zastanowi\u0107, to na pewno p\u00f3ki co w aspekcie eksperymentu spo\u0142ecznego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Idea wprowadzenia 4-dniowego tygodnia pracy jest coraz cz\u0119\u015bciej podawana jako ca\u0142kiem niedaleka przysz\u0142o\u015b\u0107. Jednak pracownicy nie powinni oczekiwa\u0107, i\u017c wi\u0105za\u0107<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5216,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"yoast_head":"\n