Ciekawym zagadnieniem jest praca cudzoziemca w nadgodzinach. Okazuje si\u0119 bowiem, i\u017c jest problem z jej legalno\u015bci\u0105 z uwagi na do\u015b\u0107 sztywne stanowisko zar\u00f3wno przedstawicieli inspekcji pracy, jak i urz\u0119dnik\u00f3w resortu rodziny.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c zar\u00f3wno przedstawiciele Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy (PIP), b\u0119d\u0105cej jednym z organ\u00f3w uprawnionych do kontroli legalno\u015bci zatrudnienia cudzoziemc\u00f3w w Polsce, jak i urz\u0119dnicy Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Spo\u0142ecznej przyjmuj\u0105 bardzo surow\u0105 interpretacj\u0119 przepis\u00f3w dotycz\u0105cych wydawanych zezwole\u0144 na prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Konkretnie chodzi o interpretacj\u0119 art. 88f ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2022 r. poz. 690, ze zm.). Zgodnie z owym przepisem \u201ezezwolenie na prac\u0119 okre\u015bla (\u2026) wymiar czasu pracy albo liczb\u0119 godzin pracy w tygodniu lub miesi\u0105cu\u201d. Ponadto, powi\u0105zany z powy\u017cszym przepisem art. 88z ust. 1 pkt. 3 lit.g odnosz\u0105cy si\u0119 do o\u015bwiadcze\u0144 o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, podlegaj\u0105cym wpisaniu do ewidencji o\u015bwiadcze\u0144, okre\u015bla, i\u017c podmiot powierzaj\u0105cy wykonywanie pracy cudzoziemcowi zamieszcza \u201e(\u2026) wymiar czasu pracy lub liczb\u0119 godzin pracy w tygodniu lub w miesi\u0105cu\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Organy kontroli stoj\u0105 na stanowisku, i\u017c skoro zezwolenie wskazuje liczb\u0119 godzin, w ramach kt\u00f3rych pracodawca decyduje si\u0119 powierzy\u0107 prac\u0119 cudzoziemcowi, to cho\u0107by najmniejsze przekroczenie owej liczby b\u0119dzie stanowi\u0142o nielegalne zatrudnienie cudzoziemca.<\/p>\n\n\n\n
W ocenie zar\u00f3wno przedstawicieli PIP, jak i resortu rodziny, brzmienie samego zezwolenia przes\u0105dza kategorycznie, i\u017c cudzoziemiec jest zatrudniony w wymiarze pe\u0142nego etatu, a nie minimum pe\u0142nego etatu. To z kolei prowadzi do wniosku, i\u017c ka\u017cda praca ponad limit wskazany w zezwoleniu (czyli ponad 40 godzin w tygodniu w przypadku pe\u0142nego etatu) b\u0119dzie stanowi\u0107 zatrudnienie niezgodne z warunkami wydanego zezwolenia, czyli po prostu nielegalne zatrudnienie. Jednak\u017ce nie wszyscy zgadzaj\u0105 si\u0119 z tak\u0105 jednoznaczn\u0105 interpretacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Co do zasady wi\u0119ksz\u0105 elastyczno\u015bci\u0105 odno\u015bnie zatrudnienia charakteryzuj\u0105 si\u0119 umowy cywilnoprawne, gdy\u017c w\u00f3wczas zleceniodawca b\u0105d\u017a zamawiaj\u0105cy powierzaj\u0105 zleceniobiorcy b\u0105d\u017a przyjmuj\u0105cemu zam\u00f3wienie prac\u0119 tylko wtedy, gdy maj\u0105 na ni\u0105 wyra\u017ane zapotrzebowanie.<\/p>\n\n\n\n
Jednak\u017ce pod k\u0105tem mo\u017cliwo\u015bci powierzenia cudzoziemcowi pracy w nadgodzinach niewiele to zmienia, gdy\u017c zauwa\u017cy\u0107 nale\u017cy, \u017ce w sytuacji pracy cudzoziemca na podstawie umowy cywilnoprawnej w zezwoleniu nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c wskaza\u0107 wymiar czasu pracy cudzoziemca odpowiadaj\u0105cy liczbie godzin pracy w ci\u0105gu tygodnia lub miesi\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n
I ponownie, zgodnie z wyk\u0142adni\u0105 przyj\u0119t\u0105 przez inspektor\u00f3w PIP b\u0105d\u017a urz\u0119dnik\u00f3w resortu rodziny, ka\u017cde odst\u0119pstwo od liczby godzin (zar\u00f3wno na plus, jak i na minus) b\u0119dzie stanowi\u0142o prac\u0119 niezgodn\u0105 z warunkami wydanego zezwolenia.<\/p>\n\n\n\n
Co te\u017c wa\u017cne, nawet gdyby podmiot zatrudniaj\u0105cy we wniosku o wydanie zezwolenia na prac\u0119 dla cudzoziemca zaznaczy\u0142, i\u017c zamierza powierza\u0107 r\u00f3wnie\u017c prac\u0119 do wykonywania w nadgodzinach, to i tak istnia\u0142yby podstawy do uznania, i\u017c praca cudzoziemca w nadgodzinach jest nielegalna. Wynika to z tego, i\u017c urz\u0119dowe wzory zezwole\u0144 na prac\u0119 nie przewiduj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci uwzgl\u0119dnienia takiej informacji w wydawanej przez wojewod\u0119 decyzji.<\/p>\n\n\n\n
Sytuacja wygl\u0105da\u0142aby inaczej, gdyby cudzoziemiec by\u0142 absolwentem studi\u00f3w stacjonarnych w Polsce i pracowa\u0142 na podstawie decyzji dotycz\u0105cej zezwolenia na pobyt i prac\u0119, kt\u00f3ra nie wskazuje szczeg\u00f3\u0142owych warunk\u00f3w zatrudnienia. W\u00f3wczas bowiem powierzenie pracy w nadgodzinach nie stanowi naruszenia prawa imigracyjnego. W tym przypadku bowiem do zatrudnienia cudzoziemca nie jest w og\u00f3le wymagane zezwolenie na prac\u0119, za\u015b wydana decyzja pobytowa nie precyzuje warunk\u00f3w zatrudnienia takiej osoby.<\/p>\n\n\n\n
Taka sama sytuacja dotyczy r\u00f3wnie\u017c innych tytu\u0142\u00f3w pobytowych daj\u0105cych cudzoziemcowi swobodny dost\u0119p do rynku pracy w Polsce, jak chocia\u017cby zezwole\u0144 w sprawie pobytu rezydenta d\u0142ugoterminowego UE, pobytu sta\u0142ego, pobytu z tytu\u0142u po\u0142\u0105czenia z cz\u0142onkiem rodziny, itd.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie zdaniem wielu ekspert\u00f3w surowa interpretacja przepis\u00f3w dokonywana przez urz\u0119dnik\u00f3w resortu rodziny i przedstawicieli inspekcji pracy nie jest w\u0142a\u015bciwa. Samo zezwolenie na prac\u0119 rzeczywi\u015bcie zawiera informacj\u0119 o wymiarze czasu pracy w tym sensie, i\u017c wskazuje na wymiar etatu, na jaki zatrudniony zosta\u0142 cudzoziemiec (czyli 40 godzin tygodniowo to pe\u0142en etat, a 20 godzin tygodniowo to p\u00f3\u0142 etatu).<\/p>\n\n\n\n
Z za\u0142o\u017cenia praca w nadgodzinach, zgodnie z art. 151 kodeksu pracy (KP), stanowi przekroczenie podstawowych norm czasu pracy i jest dopuszczalna w okre\u015blonych przez \u00f3w kodeks sytuacjach. To za\u015b oznacza, i\u017c praca w godzinach nadliczbowych niezale\u017cnie od tego, czy powierzana jest pracownikowi z Polski czy nie, nie zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od arbitralnej decyzji pracodawcy i ka\u017cdorazowo powinna by\u0107 uzasadniona wyst\u0105pieniem odpowiednich przes\u0142anek.<\/p>\n\n\n\n
Jednocze\u015bnie, je\u017celi przes\u0142anki te wyst\u0105pi\u0105 i nie zostan\u0105 przekroczone maksymalne limity wynikaj\u0105ce z KP, to wykonywanie obowi\u0105zk\u00f3w s\u0142u\u017cbowych w godzinach nadliczbowych b\u0119dzie w pe\u0142ni legalne.<\/p>\n\n\n\n
St\u0105d te\u017c sztywne stanowisko przedstawicieli PIP oraz resortu rodziny nie jest do ko\u0144ca zrozumia\u0142e, pomijaj\u0105c wr\u0119cz okre\u015blone w przepisach normy czasu pracy i wyj\u0105tki od nich, tak jakby nie dotyczy\u0142y one cudzoziemc\u00f3w, dla kt\u00f3rych zatrudnienia koniecznym jest uzyskanie zezwolenia.<\/p>\n\n\n\n
Owa postawa organ\u00f3w kontrolnych i ich surowa ocena wynika\u0107 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c z faktu, i\u017c pracodawcy stosunkowo cz\u0119sto wykorzystuj\u0105 nadgodziny do \u0142atania brak\u00f3w kadrowych i nadu\u017cywaj\u0105 przepis\u00f3w dopuszczaj\u0105cych prac\u0119 w nadgodzinach w sytuacjach, gdy niekoniecznie jest to uzasadnione. Z drugiej jednak strony, przy odpowiednio prowadzonej ewidencji czasu pracy ryzyko, i\u017c zatrudniaj\u0105cy b\u0119dzie nadu\u017cywa\u0142 nadgodzin pracownik\u00f3w do cel\u00f3w innych ni\u017c zwi\u0105zane ze szczeg\u00f3lnymi potrzebami, jest stosunkowo niewielkie. Poza tym, co warte podkre\u015blenia, zakaz powierzania nadgodzin pracownikom z zagranicy, by zapobiega\u0107 takim sytuacjom, mo\u017ce doprowadzi\u0107 do przys\u0142owiowego wylania dziecka z k\u0105piel\u0105, gdy\u017c zwi\u0119ksza prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia sytuacji, gdy nieuczciwy pracodawca, chc\u0105c powierzy\u0107 cudzoziemcowi prac\u0119 w godzinach nadliczbowych, po prostu zrezygnuje z jej ewidencjonowania (a tym samym z wyp\u0142acania nale\u017cnego ekwiwalentu).<\/p>\n\n\n\n
Zatem w tej sytuacji zdecydowanie lepszym rozwi\u0105zaniem jest egzekwowanie od pracodawc\u00f3w rzeczywistego i prawid\u0142owego ewidencjonowania pracy w godzinach nadliczbowych tak\u017ce w przypadku pracy pracownik\u00f3w b\u0119d\u0105cych cudzoziemcami, co umo\u017cliwi kontrole ewentualnych nadu\u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Nie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zapomina\u0107 i o tym, \u017ce praca w godzinach nadliczbowych wi\u0105\u017ce si\u0119 z korzy\u015bciami dla pracownika, gdy\u017c dzi\u0119ki niej mo\u017ce on otrzyma\u0107 dodatek do wynagrodzenia lub czas wolny od pracy. Tymczasem twarde stanowisko organ\u00f3w kontrolnych prowadzi do tego, i\u017c prac\u0119 w nadgodzinach pracodawca mo\u017ce powierza\u0107 jedynie Polakom i cudzoziemcom, kt\u00f3rym przys\u0142uguje takie samo prawo do zatrudnienia jak obywatelom polskim.<\/p>\n\n\n\n
To z kolei w praktyce prowadzi do ograniczenia grona beneficjent\u00f3w potencjalnych korzy\u015bci wynikaj\u0105cych z pracy w dodatkowym wymiarze czasu, b\u0119d\u0105c ju\u017c podstaw\u0105 do uznania tego za przejaw dyskryminacji.<\/p>\n\n\n\n
Odnosz\u0105c si\u0119 za\u015b do um\u00f3w cywilnoprawnych warto podkre\u015bli\u0107, i\u017c z za\u0142o\u017cenia winna je cechowa\u0107 wi\u0119ksza swoboda kszta\u0142towania warunk\u00f3w zatrudnienia ni\u017c w przypadku um\u00f3w o prac\u0119. Tym samym podej\u015bcie, w my\u015bl kt\u00f3rego owa swoboda jest ograniczona godzinami wskazanymi w zezwoleniu na prac\u0119 (b\u0105d\u017a o\u015bwiadczeniu o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi), w istotny spos\u00f3b przeczy naturze stosunk\u00f3w prawnych, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 owe umowy.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie problemem nie jest konieczno\u015b\u0107 zmiany przepis\u00f3w, lecz samej ich wyk\u0142adni. Wystarczy bowiem by organy kontrolne przyj\u0119\u0142y, i\u017c w zakresie legalno\u015bci zatrudnienia cudzoziemc\u00f3w nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c korzysta\u0107 z przepis\u00f3w KP, zgodnie z kt\u00f3rymi pracownicy, niezale\u017cnie od pochodzenia, s\u0105 zobowi\u0105zani do \u015bwiadczenia pracy w wymiarze ustalonym w umowie o prac\u0119, co w przypadku cudzoziemc\u00f3w znajduje swe odzwierciedlenie r\u00f3wnie\u017c w tre\u015bci zezwolenia na prac\u0119. A \u00f3w wymiar mo\u017cna rozszerzy\u0107, niezale\u017cnie od pochodzenia pracownika, na podstawie art. 151 KP.<\/p>\n\n\n\n
Z kolei w odniesieniu do um\u00f3w cywilnoprawnych, gdzie nie wskazuje si\u0119 wymiaru czasu pracy, a jedynie liczb\u0119 godzin pracy w tygodniu lub w miesi\u0105cu, odpowiednie zmiany w przepisach rzeczywi\u015bcie by\u0142yby potrzebne. Przy czym wystarczaj\u0105cym by\u0142oby doprecyzowanie, i\u017c zezwolenie na prac\u0119 albo o\u015bwiadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi okre\u015bla minimaln\u0105 liczb\u0119 godzin pracy w tygodniu lub w miesi\u0105cu.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie bowiem obecne brzmienie przepis\u00f3w imigracyjnych jest i tak restrykcyjne, a postepowania dotycz\u0105ce zezwole\u0144 na prac\u0119 dla cudzoziemc\u00f3w wci\u0105\u017c cechuje formalizm i czasoch\u0142onno\u015b\u0107. Tym samym stosowanie dodatkowo tak surowej wyk\u0142adni odno\u015bnie pracy w nadgodzinach jest nie tylko zb\u0119dne i nieuzasadnione, lecz wr\u0119cz przynie\u015b\u0107 mo\u017ce efekty odwrotne od zamierzonych i szkodliwe.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, wyk\u0142adnia przepis\u00f3w o pracy w nadgodzinach cudzoziemc\u00f3w w Polsce dokonywana przez przedstawicieli inspekcji pracy i urz\u0119dnik\u00f3w resortu rodziny jest wysoce surowa i nieelastyczna. Generalnie bowiem organy kontrolne stoj\u0105 na stanowisku, i\u017c taka praca w nadgodzinach jest przejawem nielegalnego zatrudnienia i jako taka podlega karze. Jednak\u017ce to stanowisko nie jest w pe\u0142ni zasadne, zatem nale\u017cy mie\u0107 nadziej\u0119, i\u017c omawiany pogl\u0105d zostanie ju\u017c nied\u0142ugo zrewidowany i mo\u017cliwo\u015b\u0107 powierzenia pracy cudzoziemcom w nadgodzinach nie b\u0119dzie ju\u017c budzi\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci. Tym bardziej, i\u017c skutki takiego twardego stanowiska mog\u0105 by\u0107 zupe\u0142nie odmienne od zak\u0142adanych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ciekawym zagadnieniem jest praca cudzoziemca w nadgodzinach. Okazuje si\u0119 bowiem, i\u017c jest problem z jej legalno\u015bci\u0105 z uwagi na do\u015b\u0107<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5101,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"yoast_head":"\n