Interesuj\u0105cym zagadnieniem jest zawarcie z cudzoziemcem umowy na odleg\u0142o\u015b\u0107, opieraj\u0105c si\u0119 na skanach dokument\u00f3w. Ma to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne znaczenie dzisiaj, gdy coraz cz\u0119\u015bciej mamy do czynienia z prac\u0105 zdaln\u0105 i zasadniczo nie ma konieczno\u015bci, by dana osoba fizycznie pojawi\u0142a si\u0119 w przedsi\u0119biorstwie. Poni\u017cej uwagi i spostrze\u017cenia jakie w tym aspekcie prezentuj\u0105 eksperci, Marcin Snarski, prawnik w Kancelarii PCS Chru\u015bciel Schiffter St\u0119pie\u0144 \/ Littler Global oraz Kinga Polewka-W\u0142och, radca prawny i prawnik w Kancelarii PCS Chru\u015bciel Schiffter St\u0119pie\u0144 \/ Littler Global.<\/p>\n\n\n\n
Co do zasady zawarcie umowy o prac\u0119 powinno zosta\u0107 dokonane na pi\u015bmie. Jednak uzgodnienie warunk\u00f3w zatrudnienia w postaci elektronicznej r\u00f3wnie\u017c skutkowa\u0142o b\u0119dzie powstaniem stosunku pracy.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107 o tym, i\u017c w zale\u017cno\u015bci od okoliczno\u015bci danej sprawy legalno\u015b\u0107 powierzenia cudzoziemcowi wykonywania pracy mo\u017ce zosta\u0107 zakwestionowana. Umowy zawierane z cudzoziemcami podlegaj\u0105 bowiem dodatkowym wymaganiom wynikaj\u0105cym z przepis\u00f3w imigracyjnych.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie od momentu wybuchu epidemii wirusa SARS-CoV-2 wywo\u0142uj\u0105cego chorob\u0119 COVID-19 praca zdalna sta\u0142a si\u0119 niezwykle popularnym rozwi\u0105zaniem, a w wielu bran\u017cach i dla wielu pracownik\u00f3w jest ju\u017c konieczno\u015bci\u0105. A konsekwencj\u0105 pracy z wykorzystaniem \u015brodk\u00f3w komunikacji elektronicznej jest r\u00f3wnie\u017c coraz cz\u0119stsza potrzeba zawierania um\u00f3w o prac\u0119 z jej wykorzystaniem.<\/p>\n\n\n\n
Potrzeba ta dotyczy pracownik\u00f3w niezale\u017cnie od narodowo\u015bci, jednak o ile w przypadku obywateli polskich nie nastr\u0119cza to problem\u00f3w, o tyle w przypadku cudzoziemc\u00f3w sprawa nie jest ju\u017c taka jednoznaczna.<\/p>\n\n\n\n
Co do zasady wymogi zawierania um\u00f3w o prac\u0119 wynikaj\u0105 z przepis\u00f3w kodeksu pracy (KP). W ich \u015bwietle najdotkliwsze konsekwencje z jakimi mierzy\u0107 si\u0119 musi pracodawca dotycz\u0105 potencjalnego pow\u00f3dztwa ze strony pracownika o ustalenie stosunku pracy (cho\u0107 gdy obie strony realizuj\u0105 warunki umowy, jest to ma\u0142o prawdopodobne) b\u0105d\u017a nawet dotyczy\u0107 mog\u0105 odpowiedzialno\u015bci wykroczeniowej. Przy czym dla jej unikni\u0119cia wystarczy, i\u017c pracodawca jednostronnie potwierdzi na pi\u015bmie zawarcie umowy o prac\u0119, nawet bez podpisu pracownika.<\/p>\n\n\n\n
W rozumieniu przepis\u00f3w KP potwierdzenie warunk\u00f3w umowy o prac\u0119 jest czynno\u015bci\u0105 jednostronn\u0105. By mia\u0142o ono moc prawn\u0105 pod k\u0105tem potwierdzenia na pi\u015bmie przyjmuje si\u0119, i\u017c pracodawca mo\u017ce przes\u0142a\u0107 pracownikowi dokument podpisany w spos\u00f3b tradycyjny b\u0105d\u017a przes\u0142a\u0107 plik podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym.<\/p>\n\n\n\n
Z uwagi jednak na to, i\u017c kwalifikowany podpis elektroniczny jest us\u0142ug\u0105 p\u0142atn\u0105, kt\u00f3ra nie zdoby\u0142a sobie jeszcze du\u017cej popularno\u015bci po\u015br\u00f3d pracodawc\u00f3w, przedsi\u0119biorca nie posiadaj\u0105cy takiego narz\u0119dzia musi liczy\u0107 si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 fizycznego przes\u0142ania pracownikowi dokument\u00f3w i to w taki spos\u00f3b, by m\u00f3g\u0142 si\u0119 on z nimi zapozna\u0107 jeszcze przed rozpocz\u0119ciem wykonywania pracy.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c w przypadku zatrudniania cudzoziemc\u00f3w w kwestii umowy zawartej w formie skanu obowi\u0105zuj\u0105 nieco odmienne uregulowania. Zasady zatrudniania w Polsce cudzoziemc\u00f3w okre\u015blone s\u0105 mi\u0119dzy innymi w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2022 r. poz. 690 ze zm., zwana dalej ustaw\u0105 o zatrudnieniu).<\/p>\n\n\n\n
Zawarte w owej ustawie art. 88h oraz 90d wprowadzaj\u0105 wym\u00f3g formy pisemnej dla um\u00f3w o prac\u0119:<\/p>\n\n\n\n
Przepisy owej ustawy wymagaj\u0105 zawarcia umowy w formie pisemnej, nie przewiduj\u0105c, w odr\u00f3\u017cnieniu od zasad og\u00f3lnych, mo\u017cliwo\u015bci potwierdzenia umowy na pi\u015bmie w p\u00f3\u017aniejszym momencie.<\/p>\n\n\n\n
Zatem przepisy przewiduj\u0105 jednoznacznie wym\u00f3g zachowania formy pisemnej, a rygorem jest odpowiedzialno\u015b\u0107 wykroczeniowa pracodawcy na warunkach surowszych, jak i r\u00f3wnie\u017c potencjalne utrudnienia w uzyskiwaniu zezwole\u0144 na prac\u0119 w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy jednak mie\u0107 na uwadze, i\u017c brak zachowania formy pisemnej przy zatrudnianiu cudzoziemca nie b\u0119dzie oznacza\u0142 niewa\u017cno\u015bci samej umowy z punktu widzenia prawa pracy, a jedynie stanowi wykroczenie. Poza tym w przypadku cudzoziemc\u00f3w, kt\u00f3rzy nie s\u0105 zwolnieni z posiadania zezwolenia na prac\u0119, w razie braku zawarcia umowy o prac\u0119 z zachowaniem formy pisemnej, pracodawca mo\u017ce us\u0142ysze\u0107 zarzuty powierzenia cudzoziemcowi nielegalnego wykonywania pracy.<\/p>\n\n\n\n
Taka konstrukcja przepis\u00f3w prowadzi\u0107 mo\u017ce do kuriozalnej sytuacji. Mianowicie pracodawca zatrudniaj\u0105cy cudzoziemca maj\u0105cego wa\u017cne zezwolenie na prac\u0119 i przedstawiaj\u0105cy mu warunki wykonywania pracy jeszcze przed rozpocz\u0119ciem zatrudnienia i tak otrzyma\u0107 mo\u017ce kar\u0119 grzywny. Czyli b\u0119dzie on w takiej samej sytuacji jak pracodawca, kt\u00f3ry zatrudni cudzoziemca bez odpowiedniego zezwolenia. Poza tym ukaranie grzywn\u0105 w obu przypadkach skutkowa\u0107 mo\u017ce utrudnieniami w uzyskiwaniu zezwole\u0144 na prac\u0119 dla cudzoziemc\u00f3w w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Przyczyn\u0105 takiej kuriozalnej sytuacji jest definicja powierzenia cudzoziemcowi nielegalnego wykonywania pracy, wynikaj\u0105ca z art. 22a ustawy o zatrudnieniu. Ot\u00f3\u017c zgodnie z owym paragrafem nielegalne jest nie tylko zatrudnienie cudzoziemca na warunkach innych ni\u017c posiadane zezwolenie na prac\u0119, lecz r\u00f3wnie\u017c brak zawarcia z cudzoziemcom umowy w wymaganej formie.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie bardzo wielu pracodawc\u00f3w stara si\u0119 obecnie umo\u017cliwi\u0107 jak najszerszemu gronu pracownik\u00f3w wykonywanie pracy w spos\u00f3b zdalny, a potrzebne formalno\u015bci za\u0142atwia\u0107 bez zb\u0119dnej papierologii. I taki stan rzeczy zosta\u0142 po cz\u0119\u015bci dostrze\u017cony przez ustawodawc\u0119, gdy\u017c opracowywane s\u0105 przepisy dotycz\u0105ce zasad uregulowania wykonywania pracy zdalnej w KP.<\/p>\n\n\n\n
Trwaj\u0105 jednocze\u015bnie prace nad now\u0105 ustaw\u0105 o zatrudnieniu cudzoziemc\u00f3w, jak i o niekt\u00f3rych umowach zawieranych elektronicznie. Planowana jest pe\u0142na elektronizacja procesu uzyskiwania zezwole\u0144 na prac\u0119 dla cudzoziemc\u00f3w, jak i mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawierania um\u00f3w w formie elektronicznej na podstawie gotowych wzor\u00f3w udost\u0119pnionych w systemie, z zastosowaniem profilu ePUAP zamiast komercyjnego kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Wszystko to ma s\u0142u\u017cy\u0107 uszczelnieniu legalno\u015bci zatrudnienia cudzoziemc\u00f3w i przeciwdzia\u0142a\u0107 nadu\u017cyciom na tym polu.<\/p>\n\n\n\n
Okazuje si\u0119 jednak, i\u017c nawet przyj\u0119cie przepis\u00f3w umo\u017cliwiaj\u0105cych zawieranie um\u00f3w elektronicznie nie rozwi\u0105\u017ce wszystkich problem\u00f3w. Zawieranie bowiem um\u00f3w na gotowych wzorach s\u0142u\u017cy\u0107 ma g\u0142\u00f3wnie mikroprzedsi\u0119biorcom i rolnikom. Jednak\u017ce w praktyce im wi\u0119ksze przedsi\u0119biorstwa i wy\u017csze lub rzadziej spotykane stanowiska pracy, tym wi\u0119cej dodatkowych rozwi\u0105za\u0144 jest potrzebnych w umowach o prac\u0119 (jak chocia\u017cby klauzule dotycz\u0105ce zakazu konkurencji, zasad poufno\u015bci b\u0105d\u017a tajemnicy przedsi\u0119biorstwa).<\/p>\n\n\n\n
W praktyce zatem trudno wyobrazi\u0107 sobie, by takie wymagaj\u0105ce pewnego indywidualizmu elementy mia\u0142y sta\u0107 si\u0119 przedmiotem gotowych wzor\u00f3w um\u00f3w. By zatem \u00f3w unowocze\u015bniony system mia\u0142 sens, w ramach prac nad zmianami przepis\u00f3w nale\u017ca\u0142oby umo\u017cliwi\u0107 zawieranie z cudzoziemcami um\u00f3w w formie innej ni\u017c podpis tradycyjny lub kwalifikowany podpis elektroniczny.<\/p>\n\n\n\n
Przecie\u017c ochrona praw cudzoziemc\u00f3w zapewniona by\u0142aby r\u00f3wnie\u017c w przypadku korzystania z formy dokumentowej w rozumieniu kodeksu cywilnego (czyli chocia\u017cby poprzez zawieranie um\u00f3w z wykorzystaniem zwyk\u0142ego e-maila). Co ciekawe, w\u0142a\u015bnie umowy zawierane poprzez e-mail b\u0119d\u0105 przecie\u017c \u0142atwiejsze do kontroli ni\u017c te zawarte w formie tradycyjnej.<\/p>\n\n\n\n
W przypadku formy papierowej nieuczciwi pracodawcy t\u0142umacz\u0105, i\u017c przyk\u0142adowo \u201edokument umowy nie zosta\u0142 przed\u0142o\u017cony w trakcie kontroli, bo zapodzia\u0142 si\u0119 u kadrowej i zosta\u0142 odnaleziony dopiero w trakcie porz\u0105dkowania dokumentacji po zako\u0144czonej kontroli\u201d. Powy\u017csze zdanie jest fragmentem uzasadnienia wyroku S\u0105du Rejonowego w \u015arodzie \u015al\u0105skiej z dnia 29 wrze\u015bnia 2020 roku (sygn. akt II W 9\/20). Tymczasem korzystanie z nowoczesnych form elektronicznych zwi\u0119kszy pewno\u015b\u0107 co do okoliczno\u015bci i tre\u015bci umowy zawartej z cudzoziemcem.<\/p>\n\n\n\n
Przecie\u017c obecnie nowocze\u015bni pracodawcy potrzebuj\u0105 elastycznych rozwi\u0105za\u0144 i nad\u0105\u017caj\u0105cych za nimi przepis\u00f3w prawa. Zatem ustawodawca pracuj\u0105c nad przepisami nowej ustawy o zatrudnianiu cudzoziemc\u00f3w powinien wzi\u0105\u0107 to pod uwag\u0119, umo\u017cliwiaj\u0105c odpowiedni poziom elastyczno\u015bci r\u00f3wnie\u017c w odniesieniu do form zawierania um\u00f3w o prac\u0119. Cudzoziemcy winni mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawierania um\u00f3w na warunkach nie gorszych od obywateli polskich. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie bowiem, gdy tak wiele spraw za\u0142atwianych jest przez Internet i odchodzi si\u0119 od dokumentacji papierowej, trudno znale\u017a\u0107 wyt\u0142umaczenie i argumenty przemawiaj\u0105ce za tym, i\u017c to forma pisemna jest t\u0105 najkorzystniejsz\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, co do zasady umowa o prac\u0119 zawarta z cudzoziemcem, niezale\u017cnie od tego czy pos\u0142uguj\u0105cym si\u0119 zezwoleniem na prac\u0119, czy te\u017c zwolnionym z obowi\u0105zku posiadania takiego dokumentu, powinna by\u0107 zawarta w formie pisemnej. Brak spe\u0142nienia tego obowi\u0105zku nie oznacza niewa\u017cno\u015bci umowy z punktu widzenia prawa pracy, ale wi\u0105\u017ce si\u0119 z wykroczeniem pope\u0142nionym przez pracodawc\u0119 i jego konsekwencjami. Tymczasem w dobie elektronizacji wszelkich mo\u017cliwych proces\u00f3w taki wym\u00f3g jest znacznym anachronizmem. Wszystko przemawia wi\u0119c za tym, by ustawodawca jak najszybciej zaj\u0105\u0142 si\u0119 poruszan\u0105 w tym artykule problematyk\u0105 i wyeliminowa\u0142 zamieszanie poprzez odpowiedni\u0105 zmian\u0119 przepis\u00f3w. Dop\u00f3ki bowiem to nie nast\u0105pi, zar\u00f3wno pracodawcy, jak i pracownicy-cudzoziemcy nie powinni bagatelizowa\u0107 obowi\u0105zki zawarcia umowy o prac\u0119 w formie pisemnej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Interesuj\u0105cym zagadnieniem jest zawarcie z cudzoziemcem umowy na odleg\u0142o\u015b\u0107, opieraj\u0105c si\u0119 na skanach dokument\u00f3w. Ma to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne znaczenie dzisiaj,<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5083,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"yoast_head":"\n