Ciekawym zagadnieniem prawnym jest praca zdalna wykonywana w Polsce przez obywateli Ukrainy przebywaj\u0105cych na terytorium naszego kraju na rzecz swych ukrai\u0144skich pracodawc\u00f3w. Zdaniem przedstawicieli Ministerstwa Rodziny i Polityki Spo\u0142ecznej (MRiPS) jest ona mo\u017cliwa i legalna, lecz eksperci maj\u0105 powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci odno\u015bnie s\u0142uszno\u015bci takiego stanowiska.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie coraz wi\u0119cej os\u00f3b wykonuje prac\u0119 zdaln\u0105 na rzecz pracodawcy zagranicznego, przebywaj\u0105c na terytorium Polski. I wielu z tych pracownik\u00f3w to obywatele Ukrainy, kt\u00f3rzy schronili si\u0119 w naszym kraju uciekaj\u0105c przed wojn\u0105 tocz\u0105c\u0105 si\u0119 na terytorium Ukrainy, a charakter ich pracy pozwala im na wykonywanie pracy na rzecz swych ukrai\u0144skich pracodawc\u00f3w zdalnie.<\/p>\n\n\n\n
Zar\u00f3wno jednak ci pracownicy, jak i zatrudniaj\u0105cy ich ukrai\u0144scy pracodawcy, mog\u0105 nie zdawa\u0107 sobie sprawy z tego, i\u017c wykonywanie pracy w Polsce na rzecz pracodawcy zagranicznego podlega przepisom reguluj\u0105cym prawo do wykonywania pracy przez cudzoziemc\u00f3w. A na temat przes\u0142anek legalno\u015bci wykonywania pracy zdalnej na rzecz pracodawcy zagranicznego istniej\u0105 mocno rozbie\u017cne pogl\u0105dy i stanowiska.<\/p>\n\n\n\n
W tym miejscu warto podkre\u015bli\u0107, i\u017c dla obywateli Ukrainy prawa do wykonywania na terytorium Polski pracy zdalnej na rzecz pracodawcy zagranicznego na pewno nie tworzy ustawa z dnia 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy w zwi\u0105zku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego pa\u0144stwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583 ze zm., zwana dalej specustaw\u0105 ukrai\u0144sk\u0105). Pomimo bowiem, i\u017c ustanawia ona dla obywateli Ukrainy odr\u0119bn\u0105 od ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2022 r. poz. 690, ze zm., zwana dalej ustaw\u0105 o zatrudnieniu) podstaw\u0119 prawn\u0105 do wykonywania pracy w Polsce i daje Ukrai\u0144com dost\u0119p do polskiego rynku pracy w bardzo szerokim zakresie, to jednak dost\u0119p \u00f3w ogranicza do zatrudnienia przez podmiot zarejestrowany w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
Pracodawca zatrudniaj\u0105cy Ukrai\u0144ca ma obowi\u0105zek, na mocy specustawy ukrai\u0144skiej, w terminie 14 dni od podj\u0119cia zatrudnienia z\u0142o\u017cy\u0107 odpowiednie powiadomienie do powiatowego urz\u0119du pracy (PUP), co jednak sprawia, i\u017c w praktyce niemo\u017cliwym jest dokonanie tego przez pracodawc\u0119 zagranicznego (bez siedziby na terenie Polski). Powiadomienie bowiem nale\u017cy z\u0142o\u017cy\u0107 do PUP w\u0142a\u015bciwego ze wzgl\u0119du na siedzib\u0119 pracodawcy, tymczasem \u017caden PUP nie jest w\u0142a\u015bciwy ze wzgl\u0119du na siedzib\u0119 pracodawcy znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 poza granicami Polski.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c wspomniana ju\u017c wcze\u015bniej ustawa o zatrudnieniu r\u00f3wnie\u017c nie zawiera \u017cadnych szczeg\u00f3\u0142owych regulacji odnosz\u0105cych si\u0119 wprost do wykonywania przez cudzoziemc\u00f3w w Polsce pracy zdalnej na rzecz zagranicznego pracodawcy. Uzna\u0107 zatem nale\u017cy, i\u017c praca zdalna nie korzysta z \u017cadnego szczeg\u00f3lnego traktowania na gruncie ustawy o zatrudnieniu, wi\u0119c jako posta\u0107 wykonywania pracy kwalifikuje si\u0119 pod og\u00f3ln\u0105 zasad\u0119 \u2013 do wykonywania w Polsce pracy uprawnione s\u0105 wy\u0142\u0105cznie kategorie cudzoziemc\u00f3w okre\u015blone w art. 87 ustawy o zatrudnieniu. Pomijaj\u0105c zatem kategorie uprzywilejowane, takie jak obywatele Unii Europejskiej (UE) czy te\u017c posiadacze zezwolenia na pobyt sta\u0142y, najwa\u017cniejsza jest og\u00f3lna kategoria os\u00f3b posiadaj\u0105cych z jednej strony zezwolenie na prac\u0119, a drugiej prawo legalnego pobytu w Polsce (ale takie, kt\u00f3re mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 z prac\u0105).<\/p>\n\n\n\n
Zezwole\u0144 na prac\u0119 w Polsce mamy 6 rodzaj\u00f3w i okre\u015blone s\u0105 one literami A, B, C, D, E i S. Z kolei do wykonywania pracy na rzecz pracodawcy zagranicznego w\u0142a\u015bciwe s\u0105 zezwolenia C, D i E, z czego C dotyczy delegowania wewn\u0105trz grupy kapita\u0142owej, a typ D odnosi si\u0119 do \u015bwiadczenia us\u0142ugi kr\u00f3tkoterminowej. Zatem do powierzenia cudzoziemcowi w Polsce w\u0142a\u015bciwym b\u0119dzie zezwolenie typu E, maj\u0105ce zastosowanie do delegowania \u201ew innym celu\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Co prawda ten typ zezwolenia dotyczy pracownik\u00f3w delegowanych do Polski, jednak dopuszczalne i uzasadnione wydaje si\u0119 przyj\u0119cie szerokiego rozumienia poj\u0119cia delegowania na potrzeby tego przepisu i uznanie, \u017ce oznacza ono po prostu \u015bwiadome zatrudnianie pracownika w Polsce przez podmiot, kt\u00f3ry ma siedzib\u0119 za granic\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy w tym miejscu podkre\u015bli\u0107, i\u017c art. 88 ustawy o zatrudnieniu stanowi, i\u017c zezwolenie na prac\u0119 typu E jest wymagane, je\u015bli cudzoziemiec \u201ewykonuje prac\u0119 u pracodawcy zagranicznego i jest delegowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres przekraczaj\u0105cy 30 dni w ci\u0105gu kolejnych 6 miesi\u0119cy w innym celu ni\u017c wskazany w pkt. 2-4\u201d.<\/p>\n\n\n\n
W tym kontek\u015bcie uzna\u0107 r\u00f3wnie\u017c nale\u017cy, i\u017c wykonywanie przez cudzoziemca pracy zdalnej w Polsce na rzecz zagranicznego pracodawcy jest dopuszczalne przez okres do 30 dni w ci\u0105gu kolejnych 6 miesi\u0119cy bez konieczno\u015bci uzyskania zezwolenia na prac\u0119. Natomiast praca taka w wymiarze powy\u017cej 30 dni w ci\u0105gu kolejnych 6 miesi\u0119cy wymaga ju\u017c zezwolenia na prac\u0119 typu E.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c w wypowiedziach przedstawicieli organ\u00f3w rz\u0105dowych znale\u017a\u0107 mo\u017cna przyk\u0142ady mocno elastycznego podej\u015bcia do zagadnienia legalno\u015bci pracy zdalnej cudzoziemc\u00f3w w Polsce. Zgodnie z niepublikowanym stanowiskiem urz\u0119dnik\u00f3w Departamentu Rynku Pracy Ministerstwa Rodziny i Polityki Spo\u0142ecznej (MRiPS) z dnia 5 kwietnia 2022 roku (b\u0119d\u0105cego odpowiedzi\u0105 na pytanie Konfederacji Lewiatan odno\u015bnie pracy zdalnej wykonywanej przez cudzoziemc\u00f3w w Polsce na rzecz zagranicznego pracodawcy) nale\u017cy rygorystycznie interpretowa\u0107 poj\u0119cie delegowania, o kt\u00f3rym mowa w art. 88 ustawy o zatrudnieniu. Odno\u015bnie zezwole\u0144 typu C, D i E \u00f3w art. 8 ustawy o zatrudnieniu wskazuje, i\u017c s\u0105 one wymagane, je\u015bli w okoliczno\u015bciach w\u0142a\u015bciwych dla danego typu zezwolenia cudzoziemiec jest do Polski delegowany. Tymczasem, zdaniem urz\u0119dnik\u00f3w, nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o delegowaniu, gdy cudzoziemiec przebywa na terytorium Polski z innego powodu ni\u017c wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy zagranicznego oraz gdy praca mo\u017ce by\u0107 przez niego wykonywana w dowolnym pa\u0144stwie i nie wymaga fizycznej obecno\u015bci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie ma zwi\u0105zku z terytorium, rynkiem pracy czy gospodark\u0105 Polski, gdy pobyt ma charakter przypadkowy z punkt widzenia wykonywanej pracy.<\/p>\n\n\n\n
Konsekwencj\u0105 takiego stanowiska urz\u0119dnik\u00f3w resortu rodziny jest konkluzja, i\u017c wykonywanie przez cudzoziemc\u00f3w w Polsce w takich okoliczno\u015bciach pracy zdalnej nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z obowi\u0105zkiem uzyskania zezwolenia na prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c do takiego stanowiska urz\u0119dnik\u00f3w resortu rodziny podej\u015b\u0107 nale\u017cy bardzo ostro\u017cnie. W tym zakresie argumentacja, i\u017c niekt\u00f3re przypadki pracy zdalnej z Polski nie mog\u0105 by\u0107 uznane za delegowanie w my\u015bl art. 88 ustawy o zatrudnieniu zdaje si\u0119 opiera\u0107 na za\u0142o\u017ceniu, i\u017c takie przypadki pracy zdalnej s\u0105 dopuszczalne bez zezwolenia na prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Jest to jednak wysoce niebezpieczna argumentacja, gdy\u017c w jej \u015bwietle uzna\u0107 nale\u017ca\u0142oby, \u017ce r\u00f3wnie\u017c inne ni\u017c praca zdalna przypadki wykonywania przez cudzoziemca pracy w Polsce na rzecz pracodawcy zagranicznego s\u0105 dopuszczalne bez zezwolenia, je\u015bli tylko takie wykonywanie pracy nie jest delegowaniem. Przyk\u0142adowo delegowaniem nie by\u0142oby bezterminowe powierzenie cudzoziemcowi pracy w Polsce przez podmiot zarejestrowany poza Polsk\u0105, je\u015bli \u00f3w podmiot nie planuje kiedykolwiek relokowania go z powrotem za granic\u0119 (zw\u0142aszcza w\u00f3wczas, gdy taki pracodawca zrekrutowa\u0142 ju\u017c wcze\u015bniej cudzoziemca przebywaj\u0105cego w Polsce, co oznacza, i\u017c nie zosta\u0142 on przez niego nigdy do Polski wys\u0142any, tylko od pocz\u0105tku si\u0119 tutaj znajdowa\u0142).<\/p>\n\n\n\n
Co wi\u0119cej, bior\u0105c pod uwag\u0119 interpretacj\u0119 art. 88 ustawy o zatrudnieniu z uwzgl\u0119dnieniem definicji terminu delegowania wynikaj\u0105cej z innych akt\u00f3w prawnych, okaza\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, i\u017c jest wiele przypadk\u00f3w powierzenia cudzoziemcowi pracy w Polsce przez pracodawc\u0119, kt\u00f3re nie s\u0105 delegowaniem, a tym samym, w \u015bwietle interpretacji MRiPS dopuszczalne jest jej \u015bwiadczenie bez zezwolenia na prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Zak\u0142ada\u0107 jednak\u017ce nale\u017cy, i\u017c celem urz\u0119dnik\u00f3w ministerialnych nie by\u0142o uznanie wszystkich wy\u017cej wymienionych sposob\u00f3w zatrudnienia cudzoziemc\u00f3w w Polsce za dopuszczalne bez zezwolenia. St\u0105d bardziej trafnym i racjonalnym wydaje si\u0119 uznanie, i\u017c z jednej strony przypadki pracy w Polsce nieb\u0119d\u0105ce delegowaniem w my\u015bl art. 88 ustawy o zatrudnieniu i tym samym nie mieszcz\u0105ce si\u0119 w zakresie stosowania zezwole\u0144 na prac\u0119 typu C, D, ani E po prostu nie s\u0105 pod polskim prawem dopuszczalne, ale z drugiej strony art. 88 ustawy o zatrudnieniu pos\u0142uguje si\u0119 poj\u0119ciem delegowania w autonomicznym, szerszym znaczeniu i uto\u017csamia je po prostu ze \u015bwiadomym zatrudnieniem pracownika w Polsce przez podmiot, maj\u0105cy siedzib\u0119 za granic\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Kolejna w\u0105tpliwo\u015b\u0107 odno\u015bnie tak elastycznego stanowiska urz\u0119dnik\u00f3w resortu rodziny dotyczy tego, i\u017c w praktyce bardzo trudno oceni\u0107 w konkretnej sytuacji, czy dany przypadek pracy zdalnej spe\u0142nia wszystkie niedookre\u015blone przes\u0142anki, od jakich MRiPS uzale\u017cnia ocen\u0119, \u017ce nie jest to delegowanie cudzoziemca, a tym samym zezwolenie na prac\u0119 nie jest wymagane.<\/p>\n\n\n\n
Trudno chocia\u017cby jednoznacznie oceni\u0107 przes\u0142ank\u0119, i\u017c cudzoziemiec \u201eprzebywa na tym terytorium (czyli w Polsce) z innego powodu ni\u017c wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy zagranicznego\u201d. Czy przyk\u0142adowo obywatel Ukrainy, kt\u00f3ry uciek\u0142 do Polski przed wojn\u0105 spe\u0142nia t\u0119 przes\u0142ank\u0119, je\u017celi jego pracodawca w jakim\u015b stopniu pom\u00f3g\u0142 mu w relokacji.<\/p>\n\n\n\n
Podobnie trudno zinterpretowa\u0107 przes\u0142ank\u0119 o braku obowi\u0105zku uzyskania zezwolenia na prac\u0119 polegaj\u0105c\u0105 na tym, i\u017c praca \u201enie ma zwi\u0105zku z terytorium, rynkiem pracy czy gospodark\u0105 Rzeczypospolitej Polskiej\u201d, szczeg\u00f3lnie w odniesieniu do znaczenia okresu wykonywania pracy zdalnej z terytorium Polski, jak i fizycznego miejsca wykonywania owej pracy.<\/p>\n\n\n\n
Poza tym nie wiadomo, czy na tak\u0105 ocen\u0119 o zasadno\u015bci zastosowania owej przes\u0142anki ma wp\u0142yw chocia\u017cby liczba pracownik\u00f3w od tego samego pracodawcy zagranicznego, wykonuj\u0105ca prac\u0119 zdaln\u0105 w Polsce, czy te\u017c przeznaczenie produkt\u00f3w pracy owych pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
I nawet gdyby urz\u0119dnicy dokonali uszczeg\u00f3\u0142owienia i dookre\u015blenia swego stanowiska to i tak rozstrzygni\u0119cie ich w konkretnej sytuacji wymaga\u0142o b\u0119dzie posiadania wielu aktualnych informacji i dokument\u00f3w. Bardzo trudno wyobrazi\u0107 sobie jak cudzoziemiec i pracodawca maj\u0105 na bie\u017c\u0105co kontrolowa\u0107, czy wykonywan\u0105 przez cudzoziemca prac\u0119 zdaln\u0105 ca\u0142y czas cechuje brak zwi\u0105zku z polsk\u0105 gospodark\u0105 lub rynkiem pracy.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c w\u0105tpliwo\u015bci budzi w tym aspekcie stanowisko urz\u0119dnik\u00f3w MRiPS odnosz\u0105ce si\u0119 do wymogu posiadania przez cudzoziemca odpowiedniego tytu\u0142u pobytowego, by kwalifikowa\u0142 si\u0119 on do og\u00f3lnej kategorii cudzoziemc\u00f3w uprawnionych do wykonywania pracy w Polsce. Zgodnie bowiem z odnosz\u0105cym si\u0119 tej kategorii art. 87 ustawy o zatrudnieniu, cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy w Polsce, je\u017celi z jednej strony posiada zezwolenie na prac\u0119, a z drugiej strony przebywa w Polsce legalnie na podstawie jednego z wymienionych w przepisie tytu\u0142\u00f3w pobytowych.<\/p>\n\n\n\n
Niestety jednak zbyt wiele tytu\u0142\u00f3w pobytowych w tej ustawie nie ma, a wprost wykluczona jest tam wiza wydana w celu turystycznym. Poza tym na owej li\u015bcie brak r\u00f3wnie\u017c podstaw pobytu ustanowionego przez specustaw\u0119 ukrai\u0144sk\u0105, co oznacza, i\u017c obywatele Ukrainy przebywaj\u0105cy w Polsce legalnie na podstawie owej specustawy i kt\u00f3rzy przybyli do naszego kraju po wybuchu wojny nie s\u0105 uprawnieni do wykonywania w Polsce pracy zdalnej na podstawie og\u00f3lnych przepis\u00f3w ustawy o zatrudnieniu. I to nawet w\u00f3wczas, gdyby zgodzi\u0107 si\u0119 z interpretacj\u0105 ministerialn\u0105, i\u017c praca taka nie wymaga zezwolenia na prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Obywatele Ukrainy przebywaj\u0105cy legalnie w Polsce na podstawie specustawy ukrai\u0144skiej mog\u0105 wykonywa\u0107 prac\u0119 bezpo\u015brednio na bazie owej ustawy, nie odnosz\u0105c si\u0119 do wymog\u00f3w ustawy o zatrudnieniu, jednak mo\u017cliwo\u015b\u0107 ta jest w praktyce ograniczona do pracy na rzecz podmiotu zarejestrowanego w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie wykonywanie z terytorium Polski pracy zdalnej na rzecz pracodawcy zagranicznego jest pe\u0142noprawnym wykonywaniem przez cudzoziemca pracy w Polsce i jako takie podlega pod polskie przepisy reguluj\u0105ce legalno\u015b\u0107 pracy cudzoziemc\u00f3w. Zatem wykonywanie pracy zdalnej bez spe\u0142nienia odpowiednich warunk\u00f3w prawnych jest nielegalnym wykonywaniem pracy i rodzi odpowiedzialno\u015b\u0107 zar\u00f3wno dla cudzoziemca, jak i zagranicznego podmiotu powierzaj\u0105cego mu wykonywanie pracy.<\/p>\n\n\n\n
Na bazie obecnego brzmienia przepis\u00f3w najbezpieczniejszym podej\u015bciem dla zagranicznego pracodawcy zamierzaj\u0105cego powierzy\u0107 prac\u0119 zdaln\u0105 w Polsce cudzoziemcowi jest uzyskanie zezwolenia na prac\u0119 typu E oraz dopilnowanie, by \u00f3w cudzoziemiec posiada\u0142 odpowiedni tytu\u0142u do pobytu w naszym kraju.<\/p>\n\n\n\n
W odniesieniu do owego zezwolenia dopilnowa\u0107 warto, by podj\u0119cie zdalnej pracy przez cudzoziemca poprzedzone by\u0142o odpowiednim pisemnym porozumieniem pomi\u0119dzy cudzoziemcem, a pracodawc\u0105. Tre\u015b\u0107 owego porozumienia winna okre\u015bla\u0107 i\u017c zasady pracy zdalnej odpowiadaj\u0105 poj\u0119ciu delegowania nawet w rozumieniu prezentowanym w stanowisku urz\u0119dnik\u00f3w resortu rodziny.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi jednak uzyskanie zezwolenia typu E oka\u017ce si\u0119 niemo\u017cliwe, w\u00f3wczas nale\u017cy mie\u0107 na uwadze istnienie liberalnych i mocno elastycznych pogl\u0105d\u00f3w dopuszczaj\u0105cych podejmowanie w Polsce pracy zdalnej bez zezwolenia, w szczeg\u00f3lno\u015bci w ramach prezentowanego w tym artykule stanowiska urz\u0119dnik\u00f3w resortu rodziny. Jednak opieraj\u0105c si\u0119 na tym stanowisku nale\u017cy zachowa\u0107 daleko id\u0105c\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 oraz i tak zadba\u0107 o odpowiedni tytu\u0142u pobytowy dla pracownika.<\/p>\n\n\n\n
Gdy jednak mamy do czynienia z cudzoziemcem przebywaj\u0105cym w Polsce z tytu\u0142em pobytowym, kt\u00f3rego nie mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 z prac\u0105 (a wi\u0119c chocia\u017cby na podstawie wizy turystycznej czy te\u017c na podstawie przepis\u00f3w specustawy ukrai\u0144skiej), uzna\u0107 nale\u017cy, i\u017c legalne powierzanie im wykonywania pracy zdalnej z Polski przez pracodawc\u0119 zagranicznego nie jest mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n
Tym samym niew\u0105tpliwie istnieje pilna potrzeba nowelizacji specustawy ukrai\u0144skiej w odniesieniu do Ukrai\u0144c\u00f3w przebywaj\u0105cych w Polsce legalnie na bazie tej\u017ce ustawy, maj\u0105ca na celu uregulowanie prawa do wykonywania przez nich pracy zdalnej na rzecz pracodawc\u00f3w zagranicznych. W tym zakresie najprostszym rozwi\u0105zaniem wydaje si\u0119 po prostu umo\u017cliwienie pracodawcom zagranicznym sk\u0142adania powiadomie\u0144 do urz\u0119du pracy w terminie 14 dni od podj\u0119cia pracy, kt\u00f3ry obecnie dost\u0119pny jest wy\u0142\u0105cznie dla polskich pracodawc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, na bazie obecnego brzmienia przepis\u00f3w uzna\u0107 nale\u017cy, i\u017c wykonywanie pracy zdalnej w Polsce przez obywateli Ukrainy na rzecz podmiotu zagranicznego jest bardzo w\u0105tpliwe od strony prawnej, bez uzyskania odpowiedniego zezwolenia na prac\u0119. I to pomimo, i\u017c stanowisko urz\u0119dnik\u00f3w resortu rodziny jest w tym wzgl\u0119dzie bardzo elastyczne. Jednak wi\u0105\u017ce si\u0119 to z wieloma w\u0105tpliwo\u015bciami natury prawnej i interpretacyjnej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ciekawym zagadnieniem prawnym jest praca zdalna wykonywana w Polsce przez obywateli Ukrainy przebywaj\u0105cych na terytorium naszego kraju na rzecz swych<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4999,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"yoast_head":"\n