Polski rynek pracy cechuje si\u0119 obecnie brakami kadrowymi i rosn\u0105c\u0105 presj\u0105 p\u0142acow\u0105 w zwi\u0105zku z wysok\u0105 inflacj\u0105. Czy jednak rzeczywi\u015bcie m\u00f3wi\u0107 mo\u017cna o nadmiernej presji p\u0142acowej ze strony pracownik\u00f3w, skoro pensje rosn\u0105 dwukrotnie wolniej ni\u017c wydajno\u015b\u0107 pracy. By\u0107 mo\u017ce zatem rosn\u0105ce wynagrodzenia s\u0105 odzwierciedleniem coraz lepszych wynik\u00f3w przedsi\u0119biorstw.<\/p>\n\n\n\n
Co do zasady w normalnych czasach wzrost wynagrodze\u0144 w Polsce by\u0142by powodem do rado\u015bci. Wy\u017csze p\u0142ace oznaczaj\u0105 bowiem rosn\u0105cy poziom \u017cycia wi\u0119kszo\u015bci obywateli, gdy\u017c to w\u0142a\u015bnie praca najemna jest u nas dominuj\u0105c\u0105 form\u0105 aktywno\u015bci zawodowej. Od lat przecie\u017c jako spo\u0142ecze\u0144stwo marzymy o ty, by mie\u0107 \u201ezarobki jak na Zachodzie\u201d, lecz ci\u0105gle nam do nich daleko.<\/p>\n\n\n\n
Niestety jednak obecne czasy nie nale\u017c\u0105 do normalnych, bowiem wszystko wr\u0119cz stoi na g\u0142owie. Najpierw epidemia wirusa SARS-CoV-2, a obecnie wojna na Ukrainie, wywo\u0142a\u0142y spore zamieszanie w gospodarce oraz wysok\u0105 inflacj\u0119, co sprawia, i\u017c dynamiczny wzrost wynagrodze\u0144 przedstawiany jest jako problem. P\u0142ace pracownik\u00f3w to bowiem z jednej strony ich dochody, lecz z drugiej koszty dla pracodawc\u00f3w. Podwy\u017cki wynagrodze\u0144 powoduj\u0105 przyspieszenie inflacji, gdy\u017c stawiane wr\u0119cz pod \u015bcian\u0105 zarz\u0105dy przedsi\u0119biorstw godz\u0105 si\u0119 na wzrost p\u0142ac, rekompensuj\u0105c sobie to jednak wzrostem cen w\u0142asnych towar\u00f3w i us\u0142ug. A one z kolei wywo\u0142uj\u0105 kolejne oczekiwania p\u0142acowe, co skutkuje nast\u0119pnymi podwy\u017ckami \u2013 i tak w k\u00f3\u0142ko. Zatem zahamowanie inflacji wymaga powstrzymania wybuja\u0142ych roszcze\u0144 pracowniczych, przynajmniej na jaki\u015b czas, a\u017c sytuacja si\u0119 uspokoi.<\/p>\n\n\n\n
Zatem jak z powy\u017cszego wynika st\u0142umienie wzrostu p\u0142ac by\u0142oby sensownym sposobem na wyhamowanie inflacji, gdyby to w\u0142a\u015bnie wynagrodzenia by\u0142y jej g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105. Pytanie jednak czy rzeczywi\u015bcie to p\u0142ace s\u0105 g\u0142\u00f3wnym czynnikiem powoduj\u0105cym wysok\u0105 inflacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Faktem jest obecnie, i\u017c wynagrodzenia nominalne rosn\u0105 w tempie wcze\u015bniej niespotykanym. W grudniu poprzedniego roku \u015bredni wzrost p\u0142ac wyni\u00f3s\u0142 11,0% w skali roku, a w 2022 roku p\u0142ace nadal rosn\u0105 \u2013 w marcu 2022 roku \u015brednie wynagrodzenie wzros\u0142o o 12,4% w skali roku. Ekonomi\u015bci przewidywali, i\u017c wzrost wynagrodze\u0144 wyniesie 10,4%, zatem wzrost realny przekroczy\u0142 ich oczekiwania o 2,0%. Dzi\u0119ki temu w marcu p\u0142ace realne wci\u0105\u017c by\u0142a na plusie, bowiem inflacja by\u0142a nieco ni\u017csza, wynosz\u0105c 11,0%.<\/p>\n\n\n\n
W\u0142a\u015bciwie w ka\u017cdym dziale gospodarki p\u0142ace ros\u0142y szybko, lecz w niekt\u00f3rych bran\u017cach dynamika ich wzrostu si\u0119ga\u0142a 15,0%, jak chocia\u017cby w bran\u017cy informatycznej (co nie jest zaskoczeniem), lecz r\u00f3wnie\u017c w budownictwie, co zapewne ma powi\u0105zanie z odp\u0142ywem znacznej grupy pracownik\u00f3w z Ukrainy, kt\u00f3rzy powr\u00f3cili broni\u0107 swej ojczyzny.<\/p>\n\n\n\n
W najbli\u017cszych miesi\u0105cach jednak inflacja mo\u017ce przebi\u0107 wzrost p\u0142ac, co finalnie oznacza\u0107 b\u0119dzie, \u017ce zaczniemy stawa\u0107 si\u0119 coraz biedniejsi. A to z kolei wywo\u0142a\u0107 mo\u017ce jeszcze wi\u0119ksz\u0105 presj\u0119 p\u0142acow\u0105. Wed\u0142ug badania przeprowadzonego przez przedsi\u0119biorstwo doradcze Grant Thornton pod nazw\u0105 \u201ePensje i zatrudnienie \u2013 plany firm na 2022 rok\u201d niemal\u017ce 60,0% du\u017cych przedsi\u0119biorstw ma w planach podwy\u017cki dla pracownik\u00f3w, co jest najwy\u017cszym wska\u017anikiem w 13-letniej historii tego badania. Dla przyk\u0142adu dwa lata temu podwy\u017cki planowa\u0142o jedynie niewiele ponad 25,0% przedsi\u0119biorstw. I co wa\u017cne, \u017cadne z ankietowanych przedsi\u0119biorstw nie planowa\u0142o obni\u017cek, co dotychczas si\u0119 nie zdarzy\u0142o. W sumie nie powinno to dziwi\u0107, gdy\u017c obni\u017cka pensji na pewno nie spotka\u0142aby si\u0119 ze zrozumieniem za\u0142ogi, a nie mo\u017cna ju\u017c przecie\u017c u\u017cy\u0107 argumentu, i\u017c \u201emamy dziesi\u0119ciu na twoje miejsce\u201d.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnocze\u015bnie w gospodarce nast\u0105pi\u0142 wzrost zatrudnienia, a stopa bezrobocia w Polsce wed\u0142ug Eurostatu wynios\u0142a w marcu bie\u017c\u0105cego roku 3,4%, co by\u0142o czwartym najni\u017cszym wynikiem w ca\u0142ej Unii Europejskiej, po Czechach, Niemczech i Malcie. Zatem rynek pracy w Polsce jest rozgrzany, co sprzyja pracownikom w stawianiu \u017c\u0105da\u0144 p\u0142acowych. A pracodawcy z kolei musz\u0105 stara\u0107 si\u0119 nie tylko o zape\u0142nienie wakat\u00f3w, lecz r\u00f3wnie\u017c o zatrzymanie zatrudnionych, kt\u00f3rych kusz\u0105 wy\u017csze zarobki u konkurencji.<\/p>\n\n\n\n
W tym wzgl\u0119dzie opublikowany raport Narodowego Banku Polskiego (NBP) potwierdza, i\u017c w ostatnim kwartale ubieg\u0142ego roku koszty pracy wzros\u0142y a\u017c o 15,0% rok do roku. Zatem dynamika koszt\u00f3w pracy bliska by\u0142a historycznemu maksimum. W tym zakresie problem pojawia si\u0119 w\u00f3wczas, gdy pensje rosn\u0105 szybciej ni\u017c wydajno\u015b\u0107 pracy.<\/p>\n\n\n\n
Jednak z czym\u015b takim nie mamy do czynienia w polskiej gospodarce, gdy\u017c w IV kwartale ubieg\u0142ego roku wydajno\u015b\u0107 pracy wzros\u0142a w skali rok do roku o 29,0%, niemal\u017ce dwukrotnie wi\u0119cej ni\u017c koszty pracy. I podobna relacja tych dw\u00f3ch warto\u015bci mia\u0142a miejsce r\u00f3wnie\u017c w dw\u00f3ch poprzednich kwarta\u0142ach. Zatem przedsi\u0119biorstwa nie maj\u0105 wi\u0119kszych problem\u00f3w ze sprostaniem oczekiwaniom pracownik\u00f3w, odbijaj\u0105c sobie to z nawi\u0105zk\u0105 bardzo wysokim poziomem sprzeda\u017cy.<\/p>\n\n\n\n
Trudno zatem m\u00f3wi\u0107 o nadmiernej presji p\u0142acowej, skoro wynagrodzenia rosn\u0105 dwukrotnie wolniej ni\u017c wydajno\u015b\u0107 pracy. S\u0105 one bowiem odbiciem coraz lepszych wynik\u00f3w finansowych przedsi\u0119biorstw, a pracownicy maj\u0105 prawo do partycypacji w zwi\u0119kszaj\u0105cych si\u0119 zyskach. Wed\u0142ug GUS w ubieg\u0142ym roku przedsi\u0119biorstwa niefinansowe odnotowa\u0142y \u0142\u0105cznie 248 mld z\u0142 zysku netto, co jest najlepszym wynikiem w historii. Co jednak wa\u017cne, to przedsi\u0119biorstwa odnotowuj\u0105 rekordowe zyski nie tylko w warto\u015bci nominalnej (co nie by\u0142oby dziwne z uwagi na rosn\u0105ce ceny), lecz r\u00f3wnie\u017c w warto\u015bci procentowej. Rentowno\u015b\u0107 bowiem obrotu netto wynios\u0142a 6,0% i by\u0142a najwy\u017csza w tym wieku. Dla por\u00f3wnania przed epidemi\u0105 wynosi\u0142a ona 4,0%, a w okresie przed kryzysem lat 2004-2007 niekiedy zbli\u017ca\u0142a si\u0119 do 5,0%. Zatem obecna zyskowno\u015b\u0107 przedsi\u0119biorstw jest wi\u0119c na poziomie dot\u0105d niespotykanym, w budownictwie przekraczaj\u0105c 8,0%, a w bran\u017cy \u201einformacja i komunikacja\u201d \u2013 15,0%.<\/p>\n\n\n\n
Gdyby zatem presja p\u0142acowa by\u0142a w Polsce zbyt wysoka, w\u00f3wczas pracownicy przechwytywaliby coraz wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dochodu narodowego i musia\u0142by rosn\u0105\u0107 udzia\u0142 p\u0142ac w PKB. Jednak nic takiego nie ma miejsca. W 2021 roku udzia\u0142 p\u0142ac w PKB spad\u0142 z 40,3% do 38,7%, co oznacza\u0142o spadek do poziomu z roku 2017. Generalnie w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w Unii Europejskiej udzia\u0142 p\u0142ac w PKB w ubieg\u0142ym roku spad\u0142 nieco, ale w ma\u0142o kt\u00f3rym a\u017c o ponad 1,5%. W ca\u0142ej strefie euro p\u0142ace odpowiada\u0142y za 48,4% PKB, czyli o nieca\u0142y punkt procentowy mniej ni\u017c w 2020 roku.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce od dekad do pracownik\u00f3w najemnych trafia znacznie mniejsza cz\u0119\u015b\u0107 dochodu narodowego ni\u017c w innych krajach Europy. Jest to efekt wielu czynnik\u00f3w, jak chocia\u017cby:<\/p>\n\n\n\n
I w tym aspekcie ostatnie dynamiczne podwy\u017cki wynagrodze\u0144 tego stanu rzeczy nie zmieni\u0142y, poniewa\u017c zyski przedsi\u0119biorstw i wydajno\u015b\u0107 pracy rosn\u0105 du\u017co szybciej. Podwy\u017cki p\u0142ac stanowi\u0105 jedynie kompensat\u0119 z tego tytu\u0142u, i\u017c pracownicy zapewniaj\u0105 swym pracodawcom ka\u017cdego miesi\u0105ca coraz wi\u0119cej pieni\u0119dzy.<\/p>\n\n\n\n
Aby bowiem wzrost wynagrodze\u0144 by\u0142 g\u0142\u00f3wn\u0105 b\u0105d\u017a chocia\u017c istotn\u0105 przyczyn\u0105 inflacji, koszty pracy musia\u0142yby odpowiada\u0107 za znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 koszt\u00f3w przedsi\u0119biorstw. Tymczasem w Polsce od lat koszty pracy stanowi\u0105 co najwy\u017cej kilkana\u015bcie procent og\u00f3lnych koszt\u00f3w operacyjnych przedsi\u0119biorstw. I co wi\u0119cej, w ubieg\u0142ym roku ich udzia\u0142 w \u0142\u0105cznych kosztach przedsi\u0119biorstw wyra\u017anie spad\u0142. O ile bowiem w 2020 roku si\u0119ga\u0142 on 14,0%, o tyle na koniec 2021 roku ich udzia\u0142 spad\u0142 do 11,0%. Historycznie ostatni tak niski poziom koszt\u00f3w pracy w kosztach operacyjnych przedsi\u0119biorstw mia\u0142 miejsce w roku 2013.<\/p>\n\n\n\n
Koszty pracy odpowiadaj\u0105 wi\u0119c w Polsce zaledwie za 1\/9 koszt\u00f3w operacyjnych przedsi\u0119biorstw dzia\u0142aj\u0105cych w Polsce. St\u0105d te\u017c nie ma matematycznej mo\u017cliwo\u015bci, by kilkunastoprocentowe podwy\u017cki p\u0142ac odpowiada\u0142y za kilkunastoprocentow\u0105 inflacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Najistotniejsza cz\u0119\u015bci\u0105 wydatk\u00f3w przedsi\u0119biorstw w Polsce s\u0105 surowce i materia\u0142y wykorzystywane do produkcji \u2013 w roku ubieg\u0142ym odpowiada\u0142y one za 29,0% koszt\u00f3w sprzeda\u017cy. I wzrost tej sk\u0142adowej (o 43,3% rok do roku i o 47,8% w stosunku do IV kwarta\u0142u 2019 roku) by\u0142 najwa\u017cniejszym czynnikiem wzrostu ca\u0142ej kategorii koszt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Zatem w ubieg\u0142ym roku koszty pracy ros\u0142y prawie trzy razy wolniej ni\u017c ponoszone przez przedsi\u0119biorstwa wydatki na surowce i materia\u0142y. Zatem to w\u0142a\u015bnie one odpowiadaj\u0105 za wysoki poziom inflacji. Generalnie przerwane \u0142a\u0144cuchy dostaw wywindowa\u0142y ceny materia\u0142\u00f3w i p\u00f3\u0142produkt\u00f3w (chocia\u017cby p\u00f3\u0142przewodnik\u00f3w ze stali), a na to na\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 jeszcze znaczna podwy\u017cka cen energii z ko\u0144ca ubieg\u0142ego roku, spowodowana szanta\u017cem gazowym ze strony Rosji. Tymczasem trwaj\u0105ca wojna na Ukrainie i ponowne liczne zachorowania na COVID-19 w Chinach nadal sprzyja\u0107 b\u0119d\u0105 wzrostowi cen tej kategorii koszt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
I potwierdzaj\u0105 to dane ankietowe NBP za I kwarta\u0142 bie\u017c\u0105cego roku, gdy\u017c wed\u0142ug bada\u0144 za wzrost koszt\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci w tym okresie w najwi\u0119kszym stopniu odpowiadaj\u0105 rosn\u0105ce ceny energii elektrycznej, gazu, benzyny i innych surowc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Globalnie nale\u017ca\u0142oby przede wszystkim odbudowa\u0107 \u0142a\u0144cuchy dostaw przerwane przez epidemi\u0119 i jak najszybciej znale\u017a\u0107 inne \u017ar\u00f3d\u0142a surowc\u00f3w energetycznych ni\u017c te po\u0142o\u017cone w Rosji. Tymczasem niekt\u00f3re banki centralne (w tym r\u00f3wnie\u017c NBP) postanowi\u0142y zdusi\u0107 inflacj\u0119 stosuj\u0105c podwy\u017cszanie st\u00f3p procentowych, co hamuje popyt wewn\u0119trzny. Tyle, \u017ce \u00f3w popyt wcale nie jest istotn\u0105 przyczyn\u0105 wzrostu cen. Finalna konsumpcja gospodarstw domowych spad\u0142a w roku 2021 do 55,6% PKB, gdy jeszcze w roku 2015 wynosi\u0142a ona 58,0%, a pomimo tego rok p\u00f3\u017aniej mieli\u015bmy w Polsce deflacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
St\u0105d wniosek, i\u017c NBP hamuje popyt wewn\u0119trzny, t\u0142umacz\u0105c to walk\u0105 z wysok\u0105 inflacj\u0105, poniewa\u017c na nic innego nie ma on wp\u0142ywu. Opinia publiczna domaga si\u0119 dzia\u0142a\u0144 w zwi\u0105zku z rosn\u0105cymi cenami, wi\u0119c bank centralny robi co mo\u017ce podnosz\u0105c stopy procentowe, czyli w sumie niewiele w stosunku do rzeczywistych powod\u00f3w wysokiej inflacji.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie t\u0142umi\u0105c popyt wewn\u0119trzny lub hamuj\u0105c wzrost wynagrodze\u0144 mo\u017cna sztucznie zd\u0142awi\u0107 inflacj\u0119, wywo\u0142uj\u0105c kontrolowan\u0105 recesj\u0119. Przecie\u017c kryzysy gospodarcze sprzyjaj\u0105 deflacji. To jednak trudno nazwa\u0107 leczeniem przyczyn choroby, a raczej leczeniem jej objaw\u00f3w i to za pomoc\u0105 innej choroby, wcale nie lepszej.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, w polskiej gospodarce mamy obecnie wzrost wynagrodze\u0144 i wysok\u0105 inflacj\u0119. Jednak\u017ce nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o nadmiernej presji p\u0142acowej podsycaj\u0105cej inflacj\u0119, poniewa\u017c jej \u017ar\u00f3d\u0142a s\u0105 zdecydowane inne. Tymczasem pensje w Polsce rosn\u0105 niemal dwukrotnie wolniej od wzrostu wydajno\u015bci, zatem ich wzrost nie mo\u017ce mie\u0107 negatywnego wp\u0142ywu na wska\u017anik inflacji. Podstawowym problemem s\u0105 bowiem przerwane \u0142a\u0144cuchy dostaw i kryzys energetyczny, na kt\u00f3re jako kraj wp\u0142ywu nie mamy. St\u0105d te\u017c dzia\u0142ania prowadzone przez NBP niekoniecznie spowoduj\u0105 opanowanie inflacji i rozwi\u0105zanie problemu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Polski rynek pracy cechuje si\u0119 obecnie brakami kadrowymi i rosn\u0105c\u0105 presj\u0105 p\u0142acow\u0105 w zwi\u0105zku z wysok\u0105 inflacj\u0105. Czy jednak rzeczywi\u015bcie<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4993,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"yoast_head":"\n