Jeste\u015bmy ju\u017c na etapie, gdy ocenie podda\u0107 mo\u017cna dzia\u0142anie tarcz antykryzysowych, uruchomionych zw\u0142aszcza w roku poprzednim jako wsparcie dla przedsi\u0119biorstw celem ochrony miejsc pracy. Okazuje si\u0119, i\u017c dop\u0142aty i ulgi dla przedsi\u0119biorstw by\u0142y konieczne, lecz z perspektywy czasu wida\u0107 te\u017c, i\u017c nie wszystkie formy wsparcia by\u0142y uzasadnione. W\u0105tpliwo\u015bci budz\u0105 chocia\u017cby bezzwrotne po\u017cyczki dla mikroprzedsi\u0119biorstw, kosztuj\u0105ce bud\u017cet pa\u0144stwa a\u017c 9,37 mld z\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie w ramach pomocy publicznej pod postaci\u0105 tarczy antykryzysowej na r\u00f3\u017cnego rodzaju pomoc dla przedsi\u0119biorstw wydatkowano ponad 230 mld z\u0142. Z oferowanych form wsparcia skorzysta\u0142o 86% przedsi\u0119biorstw (na podstawie danych Polskiego Instytutu Ekonomicznego), co podkre\u015bla masowo\u015b\u0107 i zasadno\u015b\u0107 udzielania takiej pomocy.<\/p>\n\n\n\n
Niew\u0105tpliwie te\u017c pomoc ta umo\u017cliwi\u0142a przetrwanie wielu przedsi\u0119biorstwom i przyczyni\u0142a si\u0119 do ocalenia wielu miejsc pracy. Tym niemniej nie oznacza to, i\u017c ka\u017cde rozwi\u0105zanie przewidziane w ramach tarczy antykryzysowej by\u0142o potrzebne i si\u0119 sprawdzi\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Od rozpocz\u0119cia wyp\u0142at z tytu\u0142u tarcz min\u0119\u0142o ju\u017c ponad 1,5 roku i z tej perspektywy \u0142atwiej ju\u017c ocenia\u0107 skuteczno\u015b\u0107 i celowo\u015b\u0107 takiej pomocy. By\u0142y bowiem takie formy pomocy, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci w odniesieniu do celu i zasadno\u015bci wydatkowania publicznych pieni\u0119dzy w\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Dla przyk\u0142\u0105du, do takiej w\u0105tpliwej formy zaliczaj\u0105 si\u0119 dop\u0142aty do wynagrodzenia pracownik\u00f3w, kt\u00f3rych pensje nie zosta\u0142y obj\u0119te obni\u017ck\u0105 b\u0105d\u017a skr\u00f3conym wymiarem czasu pracy oraz bezzwrotna po\u017cyczka dla mikro przedsi\u0119biorc\u00f3w w kwocie 5.000 z\u0142. Wymogi w zakresie tych dwu form pomocy by\u0142y bardzo \u0142agodne, wi\u0119c korzystali z nich r\u00f3wnie\u017c ci, kt\u00f3rzy realnie pomocy nie potrzebowali. Tymczasem kwoty \u015brodk\u00f3w publicznych wydatkowych na owe formy pomocy by\u0142y niema\u0142e i wynios\u0142y:<\/p>\n\n\n\n
Na podstawie art. 15gg ustawy covidowej o dop\u0142aty do wynagrodze\u0144 ubiega\u0107 si\u0119 mogli pracodawcy, u kt\u00f3rych mia\u0142 miejsce spadek obrot\u00f3w wywo\u0142any sytuacj\u0105 epidemiczn\u0105. By z kolei uzyska\u0107 tak\u0105 pomoc, nie trzeba by\u0142o wysy\u0142a\u0107 pracownik\u00f3w na przest\u00f3j ani obni\u017ca\u0107 im wymiaru czasu pracy. St\u0105d te\u017c nikogo zapewne to nie zdziwi, i\u017c pomimo wprowadzenia tego rozwi\u0105zania dopiero w p\u00f3\u017aniejszym okresie od wybuchu epidemii (wesz\u0142o ono w \u017cycie 24 czerwca 2020 roku, a wi\u0119c ju\u017c po pocz\u0105tkowym, najtrudniejszym okresie epidemii), zyska\u0142o ono wielk\u0105 popularno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Ostatecznie pa\u0144stwo dofinansowa\u0142o w ten spos\u00f3b 1,75 mln miejsc pracy wydatkuj\u0105c na ten cel kwot\u0119 7,29 mld z\u0142. Generalnie trudno dziwi\u0107 si\u0119 pracodawcom, i\u017c tak ch\u0119tnie skorzystali oni z tej formy pomocy. Wiele przedsi\u0119biorstw w okresie epidemii (szczeg\u00f3lnie w jej pocz\u0105tkowym okresie) odnotowa\u0142o przej\u015bciowy spadek obrot\u00f3w, lecz nie na tyle powa\u017cny, by by\u0107 zmuszonym do wprowadzania przestoju b\u0105d\u017a obni\u017cek wymiaru czasu pracy. Wr\u0119cz przeciwnie, po pocz\u0105tkowym spadku obrot\u00f3w cz\u0119sto nast\u0119powa\u0142o gwa\u0142towne odbicie i potrzeba by\u0142o szuka\u0107 dodatkowych pracownik\u00f3w. A skoro mo\u017cna by\u0142o pracowa\u0107 pe\u0142n\u0105 par\u0105 i jednocze\u015bnie otrzymywa\u0107 dop\u0142aty do wynagrodzenia pracownik\u00f3w, to przedsi\u0119biorcy z tego skorzystali.<\/p>\n\n\n\n
Ciekawostk\u0105 w tym wszystkim jest te\u017c to, i\u017c stosunkowo du\u017ce zainteresowanie dop\u0142atami mia\u0142o miejsce pod koniec okresu obowi\u0105zywania owych dop\u0142at (czyli do 10 czerwca 2021 roku), gdy tak naprawd\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedsi\u0119biorstw nie odczuwa\u0142a ju\u017c skutk\u00f3w kryzysu. Przyczyn\u0105 wzrostu zainteresowania by\u0142o to, i\u017c poczt\u0105 pantoflow\u0105 rozchodzi\u0142a si\u0119 informacja o tym, i\u017c to ostatni moment na skorzystanie z dop\u0142at bez szczeg\u00f3lnych wymog\u00f3w, co sprawi\u0142o, i\u017c wielu przedsi\u0119biorc\u00f3w z tej mo\u017cliwo\u015bci skorzysta\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c bezzwrotna po\u017cyczka dla mikroprzedsi\u0119biorstw, udzielana na podstawie art. 15zzd ustawy covidowej, r\u00f3wnie\u017c wzbudza w\u0105tpliwo\u015bci odno\u015bnie swych ma\u0142ych wymog\u00f3w niezb\u0119dnych do jej otrzymania. Mianowicie by z owej po\u017cyczki skorzysta\u0107 nale\u017ca\u0142o prowadzi\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 i zatrudnia\u0107 mniej ni\u017c 10 os\u00f3b. Generalnie wystarczy\u0142o wype\u0142ni\u0107 wniosek na stronie urz\u0119du pracy i na konto trafia\u0142o 5.000 z\u0142, kt\u00f3re nast\u0119pnie by\u0142o automatycznie umarzane, je\u017celi przedsi\u0119biorca prowadzi\u0142 ow\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 jeszcze przez 3 miesi\u0105ce od udzielania wsparcia.<\/p>\n\n\n\n
Zainteresowanie t\u0105 form\u0105 pomocy by\u0142o wr\u0119cz ogromne i ostatecznie wyp\u0142acono z jej tytu\u0142u 1,88 mln po\u017cyczek na \u0142\u0105czn\u0105 kwot\u0119 9,37 mld z\u0142. Oznacza to, i\u017c z tej formy pomocy skorzysta\u0142a wr\u0119cz przyt\u0142aczaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 mikroprzedsi\u0119biorstw, kt\u00f3rych w 2018 roku funkcjonowa\u0142o 2,08 mln.<\/p>\n\n\n\n
Jak zauwa\u017caj\u0105 eksperci, o t\u0119 form\u0119 pomocy praktycznie wnioskowa\u0142 ka\u017cdy, niezale\u017cnie od tego, czy odczuwa\u0142 skutki epidemii, czy te\u017c nie. Zatem w grupie beneficjent\u00f3w znalaz\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno w\u0142a\u015bciciel baru czy te\u017c biura podr\u00f3\u017cy, kt\u00f3ry autentycznie potrzebowa\u0142 pomocy, jak i bardzo dobrze zarabiaj\u0105cy mened\u017cer z du\u017cego przedsi\u0119biorstwa, kt\u00f3ry przeszed\u0142 na samozatrudnienie z uwagi na oszcz\u0119dno\u015bci w podatkach i sk\u0142adkach.<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cnym jest w tym zakresie, i\u017c nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 w tym aspekcie o \u017cadnych nadu\u017cyciach, gdy\u017c wszystko to odbywa\u0142o si\u0119 zgodnie z prawem. Z perspektywy czasu trudno jedynie m\u00f3wi\u0107 tutaj o poczuciu sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W tym wzgl\u0119dzie jako swego rodzaju chichot losu uzna\u0107 mo\u017cna obecne wypowiedzi cz\u0142onk\u00f3w ekipy rz\u0105dowej, i\u017c na programie gospodarczym Polski \u0141ad mog\u0105 straci\u0107 jedynie \u201ecwaniacy\u201d, czyli osoby bardzo dobrze zarabiaj\u0105ce, kt\u00f3re staraj\u0105 si\u0119 unikn\u0105\u0107 wy\u017cszego opodatkowania i osk\u0142adkowania. Tymczasem niedawno, podobnym \u201ecwaniakom\u201d pa\u0144stwo wyp\u0142aci\u0142o kilka miliard\u00f3w z\u0142otych w formie bezzwrotnych po\u017cyczek, praktycznie bez \u017cadnych warunk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie jednoznaczna ocena wdro\u017conych rozwi\u0105za\u0144 nie jest ani \u0142atwa, ani prosta. Jak bowiem zauwa\u017ca Arkadiusz P\u0105czka, wiceprzewodnicz\u0105cy Federacji Przedsi\u0119biorc\u00f3w Polskich, pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, i\u017c w I kwartale ubieg\u0142ego roku rz\u0105d dzia\u0142a\u0142 pod ogromn\u0105 presj\u0105 czasu i rzeczywistych potrzeb przedsi\u0119biorstw, kt\u00f3rym nagle ograniczono mo\u017cliwo\u015b\u0107 funkcjonowania.<\/p>\n\n\n\n
Gdyby zatem wprowadzono zbyt wiele obostrze\u0144 w mo\u017cliwo\u015bci pozyskania finansowania, pojawi\u0142yby si\u0119 zarzuty, i\u017c tylko nieliczni mog\u0105 skorzysta\u0107 z pomocy, a tym samym tarcza antykryzysowa jest fikcj\u0105. Na to na\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 te\u017c doniesienia z innych pa\u0144stw, gdzie ka\u017cdy przedsi\u0119biorca otrzymywa\u0142 wysok\u0105 pomoc od r\u0119ki i bez zb\u0119dnej biurokracji.<\/p>\n\n\n\n
Co do zasady zawsze istnie\u0107 b\u0119dzie cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3ra jest obj\u0119ta danymi przepisami i stara\u0107 si\u0119 b\u0119dzie tak je stosowa\u0107, by odnie\u015b\u0107 jak najwi\u0119ksze korzy\u015bci. Tego nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107, tym niemniej nie powinno to rzutowa\u0107 na og\u00f3ln\u0105 ocen\u0119 ca\u0142ej tarczy antykryzysowej, kt\u00f3ra pomimo pewnych brak\u00f3w okaza\u0142a si\u0119 realnym wsparciem dla przedsi\u0119biorc\u00f3w w momencie kryzysu.<\/p>\n\n\n\n
Nieco odmiennie pomoc w ramach tarcz antykryzysowych oceniaj\u0105 zwi\u0105zkowcy. Jak bowiem podkre\u015bla Norbert Kusiak, dyrektor wydzia\u0142u polityki gospodarczej i funduszy strukturalnych OPZZ, pomoc winna by\u0107 ukierunkowana punktowo na najbardziej potrzebuj\u0105ce sektory gospodarki i grupy spo\u0142eczne, gdy\u017c a\u017c nadto widoczny jest brak r\u00f3wnowagi pomi\u0119dzy wsparciem dla pracownik\u00f3w i przedsi\u0119biorc\u00f3w. Strona zwi\u0105zkowa proponowa\u0142a ponadto, by pomoc z tarcz antykryzysowych trafia\u0142a bezpo\u015brednio do pracuj\u0105cych, a nie w formie dop\u0142at do wynagrodze\u0144. Poza tym w przypadku bezzwrotnej po\u017cyczki dla mikroprzedsi\u0119biorc\u00f3w nie weryfikowano ani grupy, do kt\u00f3rej trafia takie wsparcie, ani cel\u00f3w, na jakie mikroprzedsi\u0119biorca wydatkuje otrzymane pieni\u0105dze.<\/p>\n\n\n\n
Tymczasem pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, i\u017c chodzi \u0142\u0105cznie o niebagateln\u0105 kwot\u0119. Tymczasem nie wszyscy mikroprzedsi\u0119biorcy odczuwali negatywne skutki epidemii. Niekt\u00f3rzy, jak chocia\u017cby specjali\u015bci z bran\u017cy IT, ksi\u0119gowo\u015bci czy te\u017c prawa odnotowywali wr\u0119cz wzrost zainteresowania ich us\u0142ugami. Z tych powod\u00f3w przedstawiciele strony zwi\u0105zkowej niejednokrotnie sygnalizowali, i\u017c pieni\u0105dze powinny by\u0107 raczej przeznaczone na aktywizacj\u0119 os\u00f3b, kt\u00f3re utraci\u0142y prac\u0119 w zwi\u0105zku z kryzysem wywo\u0142anym epidemi\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, ocena zasad i dzia\u0142ania tarcz antykryzysowych nie jest jednoznaczna. Z jednej strony mieli\u015bmy do czynienia z du\u017cymi \u015brodkami publicznymi i niekiedy \u0142agodnymi kryteriami przyznawania pomocy, z drugiej trudno by\u0142o co do zasady tak okre\u015bli\u0107 kryteria pomocy, by trafi\u0142a ona tylko do tych, kt\u00f3rzy odczuwali skutki wprowadzonych obostrze\u0144 i kryzysu wywo\u0142anego epidemi\u0105. Zatem lepiej si\u0119 sta\u0142o, i\u017c pomoc trafi\u0142a do szerszego grona, obejmuj\u0105c r\u00f3wnie\u017c i tych, kt\u00f3rzy jej nie potrzebowali, ani\u017celi mia\u0142oby si\u0119 okaza\u0107, i\u017c wskutek wprowadzonych regulacji pomocy nie otrzyma\u0142 kto\u015b, kto jej naprawd\u0119 potrzebowa\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Jeste\u015bmy ju\u017c na etapie, gdy ocenie podda\u0107 mo\u017cna dzia\u0142anie tarcz antykryzysowych, uruchomionych zw\u0142aszcza w roku poprzednim jako wsparcie dla przedsi\u0119biorstw<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4506,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"yoast_head":"\n