Generalnie oficjalne dane wskazuj\u0105, i\u017c polski rynek pracy ma si\u0119 ca\u0142kiem dobrze i nie odczu\u0142 zbytnio ogranicze\u0144 wprowadzonych przez lockdown gospodarki w zwi\u0105zku z epidemi\u0105 wirusa SARS-CoV-2 wywo\u0142uj\u0105cego chorob\u0119 COVID-19. Jednak, gdy z bliska przyjrze\u0107 si\u0119 aktualnej sytuacji, okazuje si\u0119, i\u017c rynek pracy wci\u0105\u017c boryka si\u0119 z powa\u017cnymi skutkami zamkni\u0119cia gospodarki.<\/p>\n\n\n\n
Patrz\u0105c tylko na liczby mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, i\u017c polski rynek pracy wyszed\u0142 z epidemii II lockdownu niemal\u017ce bez szwanku. Zgodnie bowiem z najnowszymi szacunkami Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii, stopa bezrobocia wynios\u0142a 6,0%, wobec 6,1% wynosz\u0105cej w maju bie\u017c\u0105cego roku.<\/p>\n\n\n\n
Zatem nie powr\u00f3ci\u0142a ona jeszcze do rekordowo niskich poziom\u00f3w sprzed wybuchu epidemii (w 2019 roku wynios\u0142a ona 5,4%), jednak jest ju\u017c na zdecydowanie lepszym poziomie, ni\u017c w by\u0142a chocia\u017cby w roku 2017, gdy wynosi\u0142a 7,3%.<\/p>\n\n\n\n
Z kolei por\u00f3wnuj\u0105c obecn\u0105 stop\u0119 bezrobocia do pocz\u0105tk\u00f3w epidemii i \u00f3wczesnych prognoz wieszcz\u0105cych, i\u017c na koniec 2020 roku jej wielko\u015b\u0107 wyniesie 10,0, a nawet w skrajnych przypadkach 13,0%, rzec mo\u017cna, i\u017c obecna sytuacja jest bardzo dobra.<\/p>\n\n\n\n
Jednak\u017ce niestety tak dobrze nie jest, a na nisk\u0105 stop\u0119 bezrobocia wp\u0142yw mia\u0142o kilka czynnik\u00f3w, jak chocia\u017cby:<\/p>\n\n\n\n
Ta sytuacja sprawi\u0142a, i\u017c na tle innych pa\u0144stw europejskich wypadamy dobrze, ze stop\u0105 bezrobocia od roku oscyluj\u0105c\u0105 wok\u00f3\u0142 6,0%. To zdecydowanie lepszy rezultat, ni\u017c chocia\u017cby w Irlandii czy te\u017c Hiszpanii, gdzie stopa bezrobocia si\u0119ga\u0142a nawet 15,0%.<\/p>\n\n\n\n
Niew\u0105tpliwie podstawowym powodem by\u0142a du\u017ca ilo\u015b\u0107 got\u00f3wki wpompowana przez pa\u0144stwo do gospodarki \u2013 szacuje si\u0119, i\u017c \u0142\u0105czna pomoc pa\u0144stwa wynios\u0142a od 250 do 300 mld z\u0142. Jednak\u017ce nie tylko pieni\u0105dze odegra\u0142y tu wa\u017cn\u0105 rol\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Jak bowiem ocenia Monika Fedorczuk, ekspert ds. rynku pracy w Konfederacji Lewiatan, ju\u017c nawet w okresie przed epidemi\u0105 przedsi\u0119biorcy nie byli zbyt skorzy do zwolnie\u0144 pracownik\u00f3w, gdy\u017c mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107 trudno\u015bci jakie jeszcze kilka miesi\u0119cy wstecz mieli z pozyskaniem wykwalifikowanych pracownik\u00f3w. I zdawali sobie spraw\u0119, i\u017c po powrocie gospodarki do normalno\u015bci szanse na znalezienie personelu za podobne wynagrodzenie b\u0119d\u0105 niewielkie.<\/p>\n\n\n\n
Z kolei Andrzej Kubisiak, wicedyrektor Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE), zauwa\u017ca, i\u017c wiosn\u0105 ubieg\u0142ego roku wida\u0107 by\u0142o du\u017c\u0105 mobilizacj\u0119 zar\u00f3wno ze strony pracodawc\u00f3w, jak i pracownik\u00f3w. Zatrudnieni akceptowali bowiem nawet obni\u017cki wynagrodze\u0144, chocia\u017c w historii Polski s\u0105 przypadki, w kt\u00f3rych ludzie nawet w obliczu krachu gospodarczego nie chcieli si\u0119 na to godzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Poza tym \u0142agodniejsze przej\u015bcie przez kryzys zapewni\u0142 naszemu rynkowi odp\u0142yw obcokrajowc\u00f3w. Szacuje si\u0119, i\u017c na pocz\u0105tku epidemii z naszego kraju wyjecha\u0142o oko\u0142o 250 tys. pracownik\u00f3w. To za\u015b sprawi\u0142o, i\u017c nie by\u0142o tak du\u017cej liczby nadwy\u017cki pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie za\u015b to si\u0119 zmienia i ju\u017c co czwarte przedsi\u0119biorstwo w Polsce zamierza zatrudni\u0107 pracownik\u00f3w ze Wschodu w przeci\u0105gu najbli\u017cszych 12 miesi\u0119cy. Poza tym, na co zwraca uwag\u0119 Krzysztof Inglot, prezes Personnel Service i ekspert rynku pracy, co trzeci przedsi\u0119biorca deklaruje, \u017ce ch\u0119tnie zap\u0142aci wi\u0119cej do\u015bwiadczonemu pracownikowi z Ukrainy ni\u017c Polakowi, byle go tylko przyci\u0105gn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie mo\u017cna powiedzie\u0107, i\u017c na polski rynek pracy powr\u00f3ci\u0142 problem znany na nim z czas\u00f3w sprzed wybuchu epidemii i lockdownu, mianowicie brak pracownik\u00f3w. Wed\u0142ug danych G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Statystycznego (GUS) liczba wolnych miejsc pracy w Polsce na koniec I kwarta\u0142u bie\u017c\u0105cego roku wynios\u0142a 110,2 tys. To o 25,8 tys. (czyli ponad 30,0%) wi\u0119cej, ni\u017c jeszcze 3 miesi\u0105ce wcze\u015bniej.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie natomiast ju\u017c niemal\u017ce co trzecie przedsi\u0119biorstwo zamierza poszukiwa\u0107 nowych pracownik\u00f3w. Przypomnie\u0107 w tym miejscu warto, i\u017c w szczytowym okresie epidemii takich przedsi\u0119biorstw by\u0142o oko\u0142o 14,0% i ich liczba by\u0142a niemal r\u00f3wna liczbie przedsi\u0119biorstw planuj\u0105cych zwolnienia.<\/p>\n\n\n\n
Jak zauwa\u017ca Mateusz \u017bydek, rzecznik Randstad Polska, na rynku jest coraz wi\u0119cej sygna\u0142\u00f3w o wyzwaniach zwi\u0105zanych z rekrutacj\u0105. I dotyczy to przede wszystkim obszar\u00f3w o du\u017cym nasyceniu wi\u0119kszymi zak\u0142adami pracy, jak i centrami logistycznymi. Zreszt\u0105 tam tak\u017ce w okresie epidemii stopa bezrobocia nale\u017ca\u0142a do rekordowo niskich nie tylko w skali Polski, ale i ca\u0142ej Europy. W tym kontek\u015bcie nale\u017cy wspomnie\u0107 o Wielkopolsce, Dolnym \u015al\u0105sku i \u015al\u0105sku, szczeg\u00f3lnie w du\u017cych aglomeracjach i ich pobli\u017cu. Przedsi\u0119biorcy poszukiwali tam nie tylko specjalist\u00f3w czy technik\u00f3w, lecz r\u00f3wnie\u017c osoby na podstawowe stanowiska w produkcji czy centrach magazynowych.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie na brak pracownik\u00f3w, opr\u00f3cz bran\u017c wymagaj\u0105cych do\u015bwiadczonej za\u0142ogi, narzekaj\u0105 przedsi\u0119biorstwa kurierskie i budowlane. Zdaniem doktora Damiana Ka\u017amierczaka, g\u0142\u00f3wnego ekonomisty Polskiego Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Budowlanych, polskie przedsi\u0119biorstwa musz\u0105 teraz rywalizowa\u0107 o pracownik\u00f3w z krajami o\u015bciennymi. Natomiast posi\u0142kowanie si\u0119 obcokrajowcami napotyka na bariery, gdy\u017c przeszkod\u0105 jest brak sp\u00f3jnej polityki migracyjnej polskiego rz\u0105du. Poza tym nie bez znaczenia jest te\u017c rosn\u0105ca presja p\u0142acowa.<\/p>\n\n\n\n
Okazuje si\u0119, i\u017c raczej tak, czego dowodem s\u0105 dane na temat zarobk\u00f3w. Ot\u00f3\u017c wed\u0142ug GUS przeci\u0119tne wynagrodzenie wynios\u0142o w I kwartale bie\u017c\u0105cego roku 5.681,56 z\u0142 brutto. W stosunku do roku ubieg\u0142ego oznacza to wzrost o 6,6%, czyli 350,00 z\u0142. W maju bie\u017c\u0105cego roku w odniesieniu do sytuacji sprzed roku mamy do czynienia z wzrostem pensji o 10,1%.<\/p>\n\n\n\n
Poza tym prognozowane s\u0105 dalsze wzrosty p\u0142ac i tak:<\/p>\n\n\n\n
Dynamika wzrostu p\u0142ac idzie w parze z rosn\u0105c\u0105 liczb\u0105 nowych miejsc pracy, a pracodawcy przejawiaj\u0105 coraz wi\u0119ksz\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do zwi\u0119kszania zatrudnienia.<\/p>\n\n\n\n
Powy\u017csze nie oznacza jednak, i\u017c nikt ju\u017c nie odczuwa skutk\u00f3w epidemii. Podstawowym problemem jest obecnie rozrastaj\u0105ca si\u0119 szara strefa. \u015awiadczy\u0107 o tym mo\u017ce szybki wzrost got\u00f3wki w obiegu, lecz te\u017c i dane z poszczeg\u00f3lnych sektor\u00f3w gospodarki.<\/p>\n\n\n\n
Zdaniem Andrzeja Kubisiaka w okresie epidemii do rolnictwa, w kt\u00f3rym zatrudnienie spada\u0142o nieprzerwanie od 20 lat, przesz\u0142o oko\u0142o 100 tys. os\u00f3b. I nak\u0142onienie tych ludzi do powrotu mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 niebywale trudne. Znamienne jest te\u017c to, i\u017c dane o wzro\u015bcie wynagrodzenia pokazuj\u0105 tylko wycinek rzeczywisto\u015bci. Przeci\u0119tne wynagrodzenie za kwiecie\u0144 i maj bie\u017c\u0105cego roku pokazuje zmian\u0119 w tym aspekcie w por\u00f3wnaniu z kwietniem i majem roku ubieg\u0142ego, gdy by\u0142y to najtrudniejsze okresy epidemii i lockdownu. Poza tym, zdaniem Andrzeja Kubisiaka, zauwa\u017calne jest jeszcze inne zjawisko, mianowicie rynek pracy sta\u0142 si\u0119 bardzo nier\u00f3wny. Cz\u0119\u015b\u0107 bran\u017c z szeroko rozumian\u0105 informatyk\u0105 na czele ekonomicznie zyska\u0142a na epidemii, lecz wiele nadal nie powr\u00f3ci\u0142o do dawnych zarobk\u00f3w i znacznie ucierpia\u0142o finansowo.<\/p>\n\n\n\n
Niew\u0105tpliwie bol\u0105czk\u0105 rodzimego rynku pracy s\u0105 du\u017ce rozwarstwienie i nier\u00f3wno\u015bci. Osoby, kt\u00f3re odnalaz\u0142y si\u0119 w cyfrowej rewolucji b\u0105d\u017a pracuj\u0105 w zyskuj\u0105cych w czasie lockdownu bran\u017cach, niew\u0105tpliwie b\u0119d\u0105 korzysta\u0107, zw\u0142aszcza, \u017ce na rynku jest niewiele os\u00f3b mog\u0105cych ich zast\u0105pi\u0107. Zatem oni b\u0119d\u0105 negocjowa\u0107 wynagrodzenia i zmienia\u0107 stanowiska na lepiej p\u0142atne.<\/p>\n\n\n\n
Natomiast na drugim biegunie pozostaj\u0105 osoby z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w wykluczone cyfrowo i odczuwaj\u0105ce na swych stanowiskach pracy presj\u0119 automatyzacji. I pensje takich os\u00f3b coraz cz\u0119\u015bciej haczy\u0107 b\u0119d\u0105 o pr\u00f3g p\u0142acy minimalnej.<\/p>\n\n\n\n
Zreszt\u0105 k\u0142opoty rzeczywisto\u015bci postpandemicznej szczeg\u00f3lnie wida\u0107 obecnie u os\u00f3b m\u0142odych, gdy\u017c ich aktywno\u015b\u0107 zawodowa spad\u0142a o 4,0%. To niestety okrutne, lecz pracodawcom naj\u0142atwiej by\u0142o z nich zrezygnowa\u0107 i w przysz\u0142o\u015bci za\u0142ata\u0107 braki kadrowe, poniewa\u017c takie osoby najcz\u0119\u015bciej wykonuj\u0105 najprostsze zaj\u0119cia. Poza tym epidemia uderzy\u0142a w ofert\u0119 sta\u017cy i praktyk, a zamro\u017cenie restauracji i turystyki pozbawi\u0142o wielu m\u0142odych ludzi mo\u017cliwo\u015bci podj\u0119cia pracy dorywczej. I na to na\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ni\u017csza mobilno\u015b\u0107, gdy\u017c skoro m\u0142ode osoby nie wyjecha\u0142y na studia, to nie opuszcza\u0142y rodzinnych dom\u00f3w, by poszukiwa\u0107 pracy.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie natomiast okazuje si\u0119, i\u017c m\u0142ode osoby nie chc\u0105 ju\u017c wraca\u0107 do tego co by\u0142o przed epidemi\u0105, ceni\u0105c sobie bardziej spok\u00f3j i stabilizacj\u0119. Jak wynika z czerwcowego raportu przedsi\u0119biorstwa consultingowego PwC, a\u017c 81% m\u0142odych Polak\u00f3w z pokolenia Z (czyli z ko\u0144ca lat 90-tych i pocz\u0105tk\u00f3w XXI wieku) przedk\u0142ada etat nad dzia\u0142alno\u015b\u0107 na w\u0142asny rachunek. Jednocze\u015bnie niemal\u017ce 60% wskazuje, i\u017c woli r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy \u017cyciem zawodowym i osobistym ani\u017celi wysokie zarobki. To sprawi\u0107 mo\u017ce, i\u017c ich ch\u0119\u0107 poszukania pracy dorywczej i sezonowej nie b\u0119dzie tak wysoka.<\/p>\n\n\n\n
Jak t\u0142umaczy jeden z tegorocznych absolwent\u00f3w technikum gastronomicznego (pracuj\u0105cy w ubieg\u0142ym roku dorywczo jako kelner), praca w restauracji by\u0142a bardzo nerwowa i nie rekompensowa\u0142y tego nawet wysokie napiwki. Obecnie pracuje w sklepie i nawet je\u017celi zdecyduje si\u0119 na studia zaoczne, to nie obawia si\u0119 ju\u017c potencjalnego jesiennego lockdownu i ponownego zamkni\u0119cia bran\u017cy gastronomicznej.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie brak m\u0142odych os\u00f3b szczeg\u00f3lnie mocno odczuwalny jest w bran\u017cach, kt\u00f3re do tej pory by\u0142y tradycyjnym miejscem ich zatrudnienia, jak gastronomia i turystyka. Obecnie jednak m\u0142ode osoby nie chc\u0105 tam wraca\u0107, a powody s\u0105 chocia\u017cby takie, jak:<\/p>\n\n\n\n
St\u0105d te\u017c cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b m\u0142odych wybiera obecnie inne prace, chocia\u017cby w sklepach. Tam bowiem wiedz\u0105, ile zarobi\u0105, a pieni\u0105dze otrzymaj\u0105 na czas. W bran\u017cy gastronomii i turystyki pojawia si\u0119 zatem spora luka kadrowa.<\/p>\n\n\n\n
Jak zauwa\u017ca Pawe\u0142 \u015awiderski, dyrektor operacyjny w OLX Praca, obecnie w serwisie og\u0142oszeniowym jest oko\u0142o 25 tys. og\u0142osze\u0144 dotycz\u0105cych bran\u017cy gastronomicznej. W ubieg\u0142ym roku o tej porze by\u0142o to niespe\u0142na 10 tys. og\u0142osze\u0144 (jednak byli\u015bmy w trakcie epidemii), jednak\u017ce rok wcze\u015bniej by\u0142o to oko\u0142o 20 tys. og\u0142osze\u0144. W roku obecnym zauwa\u017calny jest powa\u017cny problem z odpowiedziami na og\u0142oszenia, a ch\u0119tnych do pracy w tym sektorze jest zdecydowanie mniej ni\u017c przed dwoma laty.<\/p>\n\n\n\n