Okazuje si\u0119, i\u017c nie dla wszystkich punktualne rozpocz\u0119cie pracy oznacza to samo. Problemem bowiem bywa okre\u015blenie, kt\u00f3re czynno\u015bci wst\u0119pne nale\u017cy zaliczy\u0107 do wykonywania obowi\u0105zk\u00f3w. W orzecznictwie s\u0105dowym przyj\u0119\u0142o si\u0119, i\u017c nie mo\u017cna ustali\u0107 takiej samej odpowiedzi dla wszystkich stanowisk pracy.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c obowi\u0105zkiem pracownika jest punktualne stawienie si\u0119 w pracy. I tak wynika nie tylko z samej definicji stosunku pracy, lecz r\u00f3wnie\u017c z art. 128 kodeksu pracy (KP), zawieraj\u0105cego definicj\u0119 czasu pracy oraz z art. 100 par. 2 pkt. 1 i 2 KP, gdzie jest mowa o podstawowych obowi\u0105zkach pracownika.<\/p>\n\n\n\n
Niestety jednak sformu\u0142owanie obowi\u0105zku punktualnego stawienia si\u0119 pracy nie jest \u0142atwe do zdefiniowania. Pytania, kt\u00f3re w zwi\u0105zku z tym si\u0119 rodz\u0105, to chocia\u017cby:<\/p>\n\n\n\n
W tym zakresie wielu pracownik\u00f3w uwa\u017ca, i\u017c czynno\u015bci wykonywane przed prac\u0105 powinny zalicza\u0107 si\u0119 do czasu pracy.<\/p>\n\n\n\n
Okazuje si\u0119, i\u017c KP bezpo\u015brednio nie reguluje tej kwestii, zaliczaj\u0105c do czasu pracy tylko czas pozostawania w dyspozycji pracodawcy. W tym aspekcie zdaniem S\u0105du Najwy\u017cszego (SN) czas pracy oznacza nie tylko czas rzeczywistej pracy, lecz r\u00f3wnie\u017c pozostawania w dyspozycji pracodawcy (mowa jest o tym w postanowieniach SN z 28 marca 2019 r. sygn. akt I PK 89\/18 oraz z 21 maja 2019 r. sygn. akt I PK 152\/18).<\/p>\n\n\n\n
Poza tym w wyroku z dnia 24 wrze\u015bnia 2020 roku (sygn. akt III PK 38\/19) SN przyj\u0105\u0142, i\u017c czasem pracy jest r\u00f3wnie\u017c czas, kt\u00f3ry pracownik musi po\u015bwi\u0119ci\u0107 na przemieszczanie si\u0119 po terenie zak\u0142adu pracy w celu wykonywania kolejnych czynno\u015bci pracowniczych wynikaj\u0105cych z na\u0142o\u017conych na niego obowi\u0105zk\u00f3w. W tym\u017ce wyroku SN zauwa\u017cy\u0142 ponadto, i\u017c z definicji czasu pracy zawartej w art. 128 par. 1 KP mo\u017cna wyodr\u0119bni\u0107 dwa elementy, mianowicie:<\/p>\n\n\n\n
I oba te elementy powinny wyst\u0105pi\u0107 \u0142\u0105cznie, by mo\u017cna by\u0142o m\u00f3wi\u0107 o tym, i\u017c dany okres uznany b\u0119dzie za czas pracy. Wyrok ten zapad\u0142 na kanwie sprawy aktora, kt\u00f3ry jak wynika\u0142o z ustale\u0144 przychodzi\u0142 do pracy jedynie na czas pr\u00f3b i przedstawie\u0144. W swej opinii aktor twierdzi\u0142, i\u017c pozostawa\u0142 on w sta\u0142ej gotowo\u015bci do pracy, co oznacza\u0142oby pozostawanie w dyspozycji pracodawcy.<\/p>\n\n\n\n
W tym przypadku zdaniem s\u0119dzi\u00f3w SN nie by\u0142o podstaw do zaliczenia do czasu pracy owego aktora ka\u017cdej chwili, w kt\u00f3rej pozostawa\u0142 w sta\u0142ej gotowo\u015bci do \u015bwiadczenia pracy. Nie mo\u017cna bowiem uzna\u0107, i\u017c aktor pozostaje w gotowo\u015bci do pracy r\u00f3wnie\u017c w tym czasie, gdy nie jest obsadzony w sztukach stanowi\u0105cych aktualny repertuar. Poza tym na czas pracy pracownika nie wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c rozmiar wykazywanej inicjatywy, jak i jako\u015b\u0107 \u015bwiadczonej pracy.<\/p>\n\n\n\n
Podobne stanowisko zaj\u0105\u0142 S\u0105d Apelacyjny w Poznaniu w swym wyroku z dnia 21 marca 2018 r. (sygn. akt III AUa 2547\/16), gdzie s\u0119dziowie uznali, i\u017c pozostawanie w dyspozycji pracodawcy to stan fizycznej obecno\u015bci w zak\u0142adzie pracy lub innym miejscu, kt\u00f3re w zamy\u015ble pracodawcy jest wyznaczone do wykonywania pracy. Zatem nale\u017cy je wi\u0105za\u0107 z ograniczeniem swobodnego dysponowania przez pracownika swoim czasem z przyczyn b\u0119d\u0105cych po stronie pracodawcy.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c zdaniem Krzysztofa R\u0105czki (wsp\u00f3\u0142autora ksi\u0105\u017cki: M.Gersdorf, M. Raczkowski, K.R\u0105czka \u201eKodeks pracy. Komentarz\u201d, wyd. III Warszawa 2014),<\/p>\n\n\n\n
Pracownik przestrzega ustalonego czasu pracy, je\u017celi o godzinie wynikaj\u0105cej z obowi\u0105zuj\u0105cego go rozk\u0142adu czasu pracy stawi si\u0119 w miejscu, w kt\u00f3rym w spos\u00f3b przyj\u0119ty u danego pracodawcy potwierdza si\u0119 przybycie i obecno\u015b\u0107 w pracy.<\/p>\n\n\n\n
U pracodawc\u00f3w, zobowi\u0105zanych do ustalania regulaminu pracy, ten spos\u00f3b winien by\u0107 w\u0142a\u015bnie tam umiejscowiony. I generalnie pogl\u0105d ten jest korzystny dla pracownik\u00f3w, gdy\u017c zgodnie z nim zatrudniony po podpisaniu listy obecno\u015bci czy te\u017c odbiciu karty w czytniku, jest ju\u017c w pracy. Tym samym ka\u017cda czynno\u015b\u0107 wykonana po tym zdarzeniu b\u0119dzie wliczana do czasu pracy.<\/p>\n\n\n\n
W orzecznictwie s\u0105dowym spotka\u0107 te\u017c mo\u017cna pogl\u0105dy potwierdzaj\u0105ce to stanowisko. Przyk\u0142adowo z wyroku SN z dnia 3 grudnia 2008 roku (sygn. akt I PK 107\/08) wynika, i\u017c czas pracy przedstawiciela handlowego rozpoczyna\u0142 si\u0119 od wyjazdu z mieszkania, gdy\u017c od tego momentu rozpoczynaj\u0105 si\u0119 jego bezpo\u015brednie czynno\u015bci przygotowawcze do wykonywania zasadniczego zadania pracowniczego. W tym przypadku pracodawca nie zorganizowa\u0142 dla swych pracownik\u00f3w \u017cadnego miejsca, kt\u00f3re mog\u0142oby by\u0107 traktowane jako plac\u00f3wka zamiejscowa siedziby pracodawcy. Zatem rol\u0105 tak\u0105 spe\u0142nia\u0142o mieszkanie pracownika.<\/p>\n\n\n\n
Podobne stanowisko wynika te\u017c z postanowienia SN z dnia 28 marca 2019 roku (sygn. akt I PK 89\/18), jak i postanowienia z dnia 21 maja 2019 roku (sygn. akt I PK 152\/18), gdzie s\u0119dziowie przyj\u0119li, i\u017c czas pracy biegnie od momentu, w kt\u00f3rym pracownik rozpoczyna czynno\u015bci merytoryczne niezb\u0119dne do wykonywania pracy. St\u0105d te\u017c za prac\u0119 nale\u017cy uzna\u0107 czynno\u015bci przygotowawcze zwi\u0105zane z przygotowaniem stanowiska pracy lub te\u017c sprz\u0105tanie po zako\u0144czeniu pracy. W swym uzasadnieniu s\u0119dziowie SN powo\u0142ali si\u0119 na stanowisko doktryny, kt\u00f3ra przyjmuje, \u017ce \u201eczas pracy biegnie od momentu, w kt\u00f3rym pracownik rozpoczyna merytoryczne czynno\u015bci niezb\u0119dne do wykonania pracy\u201d (A.Sobczyk, \u201eKomentarz do Kodeksu Pracy, wyd. IV Warszawa 2018).<\/p>\n\n\n\n
Z wyroku SN z dnia 22 sierpnia 2019 roku (sygn. akt I PK 96\/18) wynika, i\u017c r\u00f3wnie\u017c niekt\u00f3re inne czynno\u015bci, mimo \u017ce s\u0105 wykonywane przed prac\u0105, mog\u0105 by\u0107 zakwalifikowane jako czynno\u015bci merytoryczne, bez wykonania kt\u00f3rych pracownik nie m\u00f3g\u0142by zrealizowa\u0107 swoich obowi\u0105zk\u00f3w. W tym aspekcie sp\u00f3r dotyczy\u0142 sztygara zmianowego, kt\u00f3rego bezpo\u015bredni prze\u0142o\u017cony wymaga\u0142, by ten stawia\u0142 si\u0119 w pracy na 30 minut przed rozpocz\u0119ciem zmiany.<\/p>\n\n\n\n
Bowiem tylko w ten spos\u00f3b mo\u017cna by\u0142o zapewni\u0107 prawid\u0142ow\u0105 organizacj\u0119 pracy przez bezpo\u015bredni kontakt ze zmian\u0105 poprzedni\u0105. Sztygarzy wykonywali w\u00f3wczas prace administracyjno-biurowe (czyli odbierali raporty z poprzedniej zmiany i uzgadniali zakres prac, jaki zosta\u0142 wykonany). Taka odprawa odbywa\u0142a si\u0119 20 minut przed rozpocz\u0119ciem danej zmiany. Ponadto przed odpraw\u0105 by\u0142a r\u00f3wnie\u017c konieczno\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cenia 10 minut na rozmow\u0119 dotycz\u0105c\u0105 organizacji pracy.<\/p>\n\n\n\n
Natomiast podczas wyjazdu z kopalni, po zako\u0144czonej zmianie, sztygar wyje\u017cd\u017ca\u0142 jako ostatni, nast\u0119pnie udawa\u0142 si\u0119 do \u0142a\u017ani, a potem do biura, gdzie sporz\u0105dza\u0142 raport, na co przeznacza\u0142 15-20 minut. W tej kopalni wszyscy sztygarzy pracowali w ten sam spos\u00f3b i zdaniem SN owe dodatkowe czynno\u015bci stanowi\u0142y istotn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 normalnych obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych zwi\u0105zanych z zajmowanym stanowiskiem, realizowanych w czasie pracy. Zatem wynikaj\u0105ca z przyczyn organizacyjnych konieczno\u015b\u0107 wykonywania tych dodatkowych czynno\u015bci poza obowi\u0105zuj\u0105cymi normami dobowymi pracy oznacza\u0142a, i\u017c nale\u017ca\u0142o je uzna\u0107 za prac\u0119 w godzinach nadliczbowych.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c owe przyk\u0142ady pokazuj\u0105 jak problematyczna mo\u017ce by\u0107 kwestia punktualno\u015bci pracownika i zakwalifikowania czynno\u015bci dodatkowych do czynno\u015bci przygotowawczych, merytorycznie zwi\u0105zanych z prac\u0105 lub te\u017c niepozostaj\u0105cych w zwi\u0105zku z prac\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Pracodawcy maj\u0105 generalnie z tym problem, szczeg\u00f3lnie, i\u017c poszczeg\u00f3lna czynno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cnie traktowana w odniesieniu do r\u00f3\u017cnych stanowisk pracy. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 k\u0105piel pracownika, kt\u00f3r\u0105 s\u0119dziowie SN rozr\u00f3\u017cniaj\u0105 jako czynno\u015b\u0107 higieniczn\u0105, niestanowi\u0105c\u0105 czynno\u015bci przygotowawczych od czynno\u015bci brania k\u0105pieli po pracy celem jej kontynuowania w innym charakterze.<\/p>\n\n\n\n
Zatem z powy\u017cszego wynika, i\u017c nie mo\u017cna jednoznacznie przes\u0105dzi\u0107, nie bior\u0105c pod uwag\u0119 konkretnego stanowiska pracy, jakie czynno\u015bci pracownicze wykonywane przed prac\u0105 i po pracy mo\u017cna wliczy\u0107 do czasu pracy. Skonstruowanie bowiem og\u00f3lnej definicji prawnej czynno\u015bci przygotowawczych zaliczanych do czasu pracy, bez odniesienia do konkretnego stanowiska pracy i obowi\u0105zk\u00f3w na\u0142o\u017conych na pracownika, nie jest mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, kodeksowa definicja czasu pracy pozostawia du\u017ce pole do interpretacji, jakie czynno\u015bci przygotowawcze, wykonywane zar\u00f3wno przed prac\u0105, jak i po pracy, nale\u017cy zalicza\u0107 do czasu pracy. Generalnie zasad\u0105 w tym zakresie winno by\u0107 odniesienie do konkretnego przedsi\u0119biorstwa i wskazanego stanowiska, by m\u00f3c rzetelnie to oceni\u0107. Nale\u017cy te\u017c mie\u0107 na uwadze, i\u017c na czas pracy pracownika nie wp\u0142ywa rozmiar wykazywanej inicjatywy, jak i jako\u015b\u0107 \u015bwiadczonej pracy. Za to istotnym jest pozostawanie w dyspozycji pracodawcy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Okazuje si\u0119, i\u017c nie dla wszystkich punktualne rozpocz\u0119cie pracy oznacza to samo. Problemem bowiem bywa okre\u015blenie, kt\u00f3re czynno\u015bci wst\u0119pne nale\u017cy<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4095,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"yoast_head":"\n