Zak\u0142ad Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych (ZUS) ma do\u015b\u0107 szerokie uprawnienia kontrolne. Mo\u017ce przyk\u0142adowo kwestionowa\u0107 wykszta\u0142cenie i do\u015bwiadczenie zawodowe pracownika zatrudnionego na danym stanowisku. Tak bowiem wynika z odpowiedzi urz\u0119dnik\u00f3w Ministerstwa Rodziny i Polityki Spo\u0142ecznej na poselsk\u0105 interpelacj\u0119 w tym zakresie.<\/p>\n\n\n\n
Co do zasady organ rentowy dysponuje nast\u0119puj\u0105cymi uprawnieniami:<\/p>\n\n\n\n
W ostatnim okresie praktyk\u0105 ze strony urz\u0119dnik\u00f3w ZUS sta\u0142o si\u0119 wy\u0142\u0105czanie os\u00f3b zatrudnionych z ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych, na co niedawno wskazali pos\u0142owie w swej interpelacji. Odbywa si\u0119 to na zasadzie zakwestionowania samego tytu\u0142u do ubezpieczenia b\u0105d\u017a obni\u017cenia wymiaru zasi\u0142ku.<\/p>\n\n\n\n
W swej interpelacji pos\u0142owie zwr\u00f3cili uwag\u0119, i\u017c niekiedy organ rentowy ingeruje w decyzje pracodawcy lub zleceniodawcy o potrzebie zatrudnienia pracownika b\u0105d\u017a zlecenia czynno\u015bci zleceniobiorcy. W toku prowadzonych post\u0119powa\u0144 zdarza si\u0119 te\u017c, i\u017c organ rentowy ingeruje w do\u015bwiadczenie zawodowe zatrudnionych os\u00f3b, jak i wysoko\u015b\u0107 pobieranego wynagrodzenia.<\/p>\n\n\n\n
Jak zauwa\u017ca doktor Antoni Kolek z Pracodawc\u00f3w RP, by\u0142a nawet sytuacja, gdy organ rentowy mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci odno\u015bnie braku wykszta\u0142cenia kierunkowego u osoby zatrudnionej na stanowisku pomocnika ksi\u0119gowego.<\/p>\n\n\n\n
Pos\u0142owie sk\u0142adaj\u0105cy interpelacje nie s\u0105 przekonani, i\u017c rol\u0105 organu rentowego powinno by\u0107 kwestionowanie wykszta\u0142cenia i do\u015bwiadczenia zawodowego ubezpieczonych. Przecie\u017c ka\u017cdy zatrudniony przechodzi \u015bcie\u017ck\u0119 przygotowania do nowych wyzwa\u0144, zada\u0144 czy te\u017c pe\u0142nienia funkcji i nie zawsze ma wykszta\u0142cenie zgodne z wykonywan\u0105 prac\u0105. A sytuacje, gdy organ kontrolny kwestionuje do\u015bwiadczenie b\u0105d\u017a wykszta\u0142cenie, nie dotycz\u0105 stanowisk czy te\u017c zawod\u00f3w, w kt\u00f3rych konieczne s\u0105 specjalistyczne uprawnienia.<\/p>\n\n\n\n
Kolejna sporna kwestia, to czy organ rentowy ma prawo ingerowa\u0107 w wysoko\u015b\u0107 wynagrodzenia pracownik\u00f3w i zleceniobiorc\u00f3w. Przecie\u017c gdy przedsi\u0119biorca widzi cel w zatrudnieniu danej osoby na konkretnych warunkach finansowych, a jego kondycja ekonomiczna na to pozwala, to jest to prawo i wola przedsi\u0119biorcy.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c urz\u0119dnicy w odpowiedzi na poselsk\u0105 interpelacj\u0119 stwierdzili, i\u017c zgodnie z art. 68 ustawy o systemie ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.) do zakresu dzia\u0142ania ZUS nale\u017cy stwierdzanie i ustalanie obowi\u0105zku ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych, wymierzanie i pobieranie sk\u0142adek oraz ustalanie uprawnie\u0144 do \u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
By z kolei m\u00f3c te dzia\u0142ania realizowa\u0107, ustawodawca przyzna\u0142 organowi rentowemu uprawnienia do przeprowadzania kontroli p\u0142atnik\u00f3w sk\u0142adek. Tym samym ZUS jest uprawniony do weryfikowania, czy osoba zg\u0142oszona przez p\u0142atnika sk\u0142adek do ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych faktycznie posiada do nich tytu\u0142, w tym do zbadania faktu zawarcia przyk\u0142adowo umowy o prac\u0119 i jej wa\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Jednocze\u015bnie urz\u0119dnicy resortu rodziny zwracaj\u0105 uwag\u0119, i\u017c zdarzaj\u0105 si\u0119 sytuacje, gdy organ rentowy wy\u0142\u0105cza dan\u0105 osob\u0119 z ubezpieczenia, poniewa\u017c z dokonanych ustale\u0144 wynika, \u017ce umowa o prac\u0119 zosta\u0142a zawarta w celu obej\u015bcia przepis\u00f3w, dla pozoru lub niezgodnie z zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego.<\/p>\n\n\n\n
Przeprowadzaj\u0105c kontrol\u0119 organ rentowy mo\u017ce weryfikowa\u0107 kilka kwestii, chocia\u017cby w sytuacji zatrudnienia na stanowisku wymagaj\u0105cym teoretycznego lub praktycznego przygotowania jedn\u0105 ze sprawdzanych kwestii jest posiadanie przez osob\u0119 zg\u0142aszan\u0105 do ubezpiecze\u0144 odpowiedniego wykszta\u0142cenia i do\u015bwiadczenia zawodowego.<\/p>\n\n\n\n
Kolejn\u0105 przes\u0142ank\u0105 bran\u0105 pod uwag\u0119 podczas kontroli zasadno\u015bci zg\u0142oszenia do ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych (szczeg\u00f3lnie wobec pracownika, kt\u00f3ry kr\u00f3tko po zg\u0142oszeniu wyst\u0119puje z wnioskiem o \u015bwiadczenie) jest wykazanie potrzeby zatrudnienia. W tym zakresie urz\u0119dnicy organu rentowego posiadaj\u0105 uprawnienia do kontroli takich element\u00f3w, jak:<\/p>\n\n\n\n
Zdaniem urz\u0119dnik\u00f3w organu rentowego podczas dzia\u0142a\u0144 kontrolnych urz\u0119dnicy sprawdzaj\u0105 te kwestie, gdy podczas weryfikacji zasadno\u015bci przyznania zasi\u0142ku pojawi\u0105 si\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci, czy dane zatrudnienie nie jest fikcj\u0105 albo czy wynagrodzenie nie zosta\u0142o sztucznie zawy\u017cone w dokumentach tylko po to, by pracownik uzyska\u0142 nienale\u017cnie wysoki zasi\u0142ek.<\/p>\n\n\n\n
Zdaniem Paw\u0142a \u017bebrowskiego, rzecznika ZUS, pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, i\u017c organ rentowy stoi na stra\u017cy powierzanych mu sk\u0142adek, wyp\u0142acanych w postaci \u015bwiadcze\u0144. St\u0105d te\u017c koniecznym jest prowadzenie wnikliwej analizy, gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci co do zasadno\u015bci danego tytu\u0142u ubezpieczeniowego.<\/p>\n\n\n\n
Dla przyk\u0142adu rzecznik ZUS podaje spraw\u0119 asystentki zarz\u0105du zatrudnionej w sp\u00f3\u0142ce z bran\u017cy informatycznej, kt\u00f3ra mia\u0142a wynagrodzenie wy\u017csze, ni\u017c pensja jej wiceprezesa. Pracodawca nie dokona\u0142 potwierdzenia \u017cadnych kwalifikacji ani dodatkowych umiej\u0119tno\u015bci, kt\u00f3re uzasadnia\u0142yby tak niewsp\u00f3\u0142miernie wysokie zarobki. Poza tym ich kwota znacz\u0105co odbiega\u0142a od pensji pozosta\u0142ych os\u00f3b zatrudnionych i by\u0142a niewsp\u00f3\u0142miernie wysoka w stosunku do jej poprzednich zarobk\u00f3w. Natomiast gdy kr\u00f3tko po zatrudnieniu owa asystentka odesz\u0142a na urlop macierzy\u0144ski, sp\u00f3\u0142ka nie zatrudni\u0142a nikogo na jej miejsce. I w tym przypadku organ rentowy bior\u0105c powy\u017csze pod uwag\u0119 dokona\u0142 obni\u017cenia podstawy wymiaru sk\u0142adek.<\/p>\n\n\n\n
Zdaniem ekspert\u00f3w urz\u0119dnicy organu rentowego pytaj\u0105c o wykszta\u0142cenie czy te\u017c do\u015bwiadczenie zawodowe pracownik\u00f3w, ingeruj\u0105 zbyt mocno w swobod\u0119 dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. Zdaniem doktora Tomasz Lasockiego z Wydzia\u0142u Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, generalnie w\u0142a\u015bciciel przedsi\u0119biorstwa ma prawo zatrudni\u0107 kogo chce i zap\u0142aci\u0107 mu tyle, ile chce.<\/p>\n\n\n\n
Podobnego zdania jest doktor Antoni Kolek, dopowiadaj\u0105c, i\u017c organ rentowy realizuj\u0105c zadania kontrolne w zakresie ustalania prawa do \u015bwiadcze\u0144 nie ma kompetencji wynikaj\u0105cej z ustawy o systemie ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych do podwa\u017cania wykszta\u0142cenia i do\u015bwiadczenia zawodowego pracownika. To s\u0105 kwestie, kt\u00f3re le\u017ce\u0107 powinny wy\u0142\u0105cznie po stronie pracodawcy. Natomiast weryfikowanie czy dana osoba pracuje rzeczywi\u015bcie mo\u017cna chocia\u017cby sprawdza\u0107 z listy obecno\u015bci w danym przedsi\u0119biorstwie.<\/p>\n\n\n\n
Zdaniem doktora Tomasza Lasockiego, pomimo, i\u017c orzecznictwo potwierdzi\u0142o dopuszczalno\u015b\u0107 stosowanych przez organ rentowy metod kontroli i weryfikacji, to jest to metoda wysoce kontrowersyjna, z kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy jak najszybciej sko\u0144czy\u0107. W tym aspekcie rozrost kompetencji organu rentowego jest z\u0142\u0105 odpowiedzi\u0105 na istniej\u0105cy problem w zakresie prawa zasi\u0142kowego.<\/p>\n\n\n\n
Zdaniem doktora Tomasza Lasockiego teoretycznie mamy w Polsce bardzo szerokie i hojne prawo zasi\u0142kowe. Problem jednak b\u0119dzie mia\u0142a ta osoba, kt\u00f3ra w to uwierzy, gdy\u017c najprawdopodobniej nie zobaczy \u017cadnych pieni\u0119dzy b\u0105d\u017a b\u0119dzie musia\u0142a zwr\u00f3ci\u0107 pobrane \u015brodki.<\/p>\n\n\n\n
Taka sytuacja cz\u0119sto dotyczy kobiet pobieraj\u0105cych zasi\u0142ki zwi\u0105zane z macierzy\u0144stwem. I w tym zakresie szkoda, i\u017c resort rodziny sw\u0105 odpowiedzi\u0105 sankcjonuje ponad normatywne dzia\u0142ania kontrolne organu rentowego zamiast podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 o zmianie obowi\u0105zuj\u0105cych regulacji.<\/p>\n\n\n\n
Niestety na utrzymanie obecnego stanu rzeczy pracuj\u0105 nie tylko kolejne ministerstwa i urz\u0119dy, ale te\u017c i s\u0105dy powszechne, S\u0105d Najwy\u017cszy i Trybuna\u0142 Konstytucyjny. Zdaniem doktora Tomasza Lasockiego: \u201eInstytucje odpowiedzialne za system wybra\u0142y najgorsze z mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144. S\u0105dy, widz\u0105c bierno\u015b\u0107 legislatury w kwestii starego i dziurawego prawa zasi\u0142kowego, dzia\u0142aj\u0105 w dobrej wierze, uszczelniaj\u0105c system, ale dopuszczone rozwi\u0105zania pot\u0119guj\u0105 niepewno\u015b\u0107 i prawny chaos. Zapomniano, \u017ce system zabezpieczenia spo\u0142ecznego musi dawa\u0107 przede wszystkim pewno\u015b\u0107.\u201d<\/p>\n\n\n\n
W tym zakresie konieczne s\u0105 powa\u017cne zmiany, a nie coraz wi\u0119ksze uprawnienia kontrolne organu rentowego. Przecie\u017c je\u017celi takie elementy, jak:<\/p>\n\n\n\n
nie b\u0119d\u0105 przek\u0142ada\u0107 si\u0119 na skokowy wzrost zasi\u0142ku, w\u00f3wczas ubezpieczeni strac\u0105 motywacj\u0119 do dokonywania takich dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Jednocze\u015bnie w\u00f3wczas, jak przytomnie zauwa\u017ca doktor Tomasz Lasocki, nie b\u0119dzie powodu, by organ rentowy przerabia\u0107 na \u201eurz\u0105d do spraw weryfikacji zatrudnienia, p\u0142ac i dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej\u201d. Generalnie nale\u017cy bowiem pami\u0119ta\u0107, i\u017c to system ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych powinien by\u0107 dostosowany do reali\u00f3w rynkowych, a nie odwrotnie. Naprawienie tej sytuacji le\u017cy szczeg\u00f3lnie w interesie pa\u0144stwa, gdy\u017c spowoduje zdj\u0119cie zar\u00f3wno z organu rentowego, jak i s\u0105d\u00f3w, sporo zb\u0119dnej pracy, a ubezpieczonym da pewno\u015b\u0107 sytuacji.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, organ rentowy w swych dzia\u0142aniach kontrolnych posuwa si\u0119 ju\u017c za daleko. Weryfikowanie wykszta\u0142cenia i do\u015bwiadczenia zawodowego pracownik\u00f3w nie powinno le\u017ce\u0107 w jego gestii, a by\u0107 tylko i wy\u0142\u0105cznie zarezerwowane dla przedsi\u0119biorcy. Niestety problemem s\u0105 obecne stare przepisy odno\u015bnie prawa zasi\u0142kowego, zach\u0119caj\u0105ce wr\u0119cz do nieuczciwych dzia\u0142a\u0144. Bez ich zmiany mowy o poprawie sytuacji w tym wzgl\u0119dzie nie b\u0119dzie, a urz\u0119dnicy organu rentowego stan\u0105 si\u0119 swego rodzaju policj\u0105 weryfikuj\u0105c\u0105 poprawno\u015b\u0107 zatrudnienia, wysoko\u015bci p\u0142ac i prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. To niestety jest droga donik\u0105d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zak\u0142ad Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych (ZUS) ma do\u015b\u0107 szerokie uprawnienia kontrolne. Mo\u017ce przyk\u0142adowo kwestionowa\u0107 wykszta\u0142cenie i do\u015bwiadczenie zawodowe pracownika zatrudnionego na danym<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3975,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"yoast_head":"\n