Panuj\u0105cy ju\u017c prawie rok stan zagro\u017cenia epidemicznego spowodowa\u0142, i\u017c systemy premiowe dla pracownik\u00f3w staj\u0105 si\u0119 coraz mniej atrakcyjne. Pracodawcy bowiem zmuszeni zostali do modyfikowania zasad przyznawania dodatkowych bonus\u00f3w, poszukuj\u0105c koniecznych oszcz\u0119dno\u015bci. Nie zawsze jednak dokonuj\u0105 tego zgodnie z prawem, przez co zmiany przez nich dokonywane mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 nieskuteczne.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie dla wielu przedsi\u0119biorc\u00f3w epidemia oznacza konieczno\u015b\u0107 ograniczania koszt\u00f3w, co dotyka r\u00f3wnie\u017c koszt\u00f3w osobowych, takich jak r\u00f3\u017cnego rodzaju \u015bwiadczenia dodatkowe (przyk\u0142adowo nagrody czy te\u017c premie). Wielu przedsi\u0119biorc\u00f3w ju\u017c w ubieg\u0142ym roku zawiesi\u0142o wyp\u0142at\u0119 takich dodatkowych \u015bwiadcze\u0144, b\u0105d\u017a te\u017c zmieni\u0142o zasady ich wyp\u0142acania. Tego typu dzia\u0142ania podj\u0119te zosta\u0142y w celu dostosowania si\u0119 do gorszych warunk\u00f3w gospodarowania b\u0105d\u017a spodziewanych gorszych wynik\u00f3w finansowych.<\/p>\n\n\n\n
Skutkiem takich dzia\u0142a\u0144 jest wprowadzenie wielu zmian generalnie niekorzystnych dla pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy finalnie otrzymaj\u0105 mniej pieni\u0119dzy. Jest to szczeg\u00f3lnie widoczne w odniesieniu do premii rocznych, kt\u00f3rych przyznanie ma zazwyczaj miejsce na pocz\u0105tku kolejnego roku, a wyp\u0142ata w II kwartale.<\/p>\n\n\n\n
Okazuje si\u0119, i\u017c nie wszystkie tego typu decyzje podejmowane by\u0142y zgodnie z prawem, a to mo\u017ce oznacza\u0107, i\u017c pracownikom przys\u0142ugiwa\u0107 b\u0119d\u0105 roszczenia o wyp\u0142at\u0119 \u015bwiadcze\u0144. Z uwagi na to, i\u017c okres ich przedawnienia wynosi 3 lata, pracownicy wcale nie musza si\u0119 spieszy\u0107 ze sk\u0142adaniem pozw\u00f3w z \u017c\u0105daniem zap\u0142aty, czekaj\u0105c na popraw\u0119 sytuacji gospodarczej czy te\u017c moment zmiany pracodawcy.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy te\u017c pami\u0119ta\u0107, i\u017c czynnikiem inicjuj\u0105cym konieczno\u015b\u0107 wyp\u0142aty mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c kontrola Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy (PIP), przeprowadzona na wniosek jednego z pracownik\u00f3w. Poza tym decyzje pracodawc\u00f3w podejmowane w latach 2020 i 2021 mog\u0105 mie\u0107 te\u017c prze\u0142o\u017cenie na wyp\u0142at\u0119 dodatkowych \u015bwiadcze\u0144 w latach kolejnych, gdy\u017c problemy finansowe przedsi\u0119biorstw nadal nie ustaj\u0105 i poszukiwanie oszcz\u0119dno\u015bci mo\u017ce by\u0107 jeszcze przez d\u0142ugi czas potrzebne.<\/p>\n\n\n\n
St\u0105d te\u017c warto ju\u017c teraz dokona\u0107 analizy podj\u0119tych krok\u00f3w maj\u0105cych na celu wprowadzenie oszcz\u0119dno\u015bci, by okre\u015bli\u0107 ryzyko i rozwa\u017cy\u0107 ewentualne dzia\u0142ania naprawcze. Ocena poziomu ryzyka zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie w g\u0142\u00f3wnej mierze od rodzaju wyp\u0142acanego \u015bwiadczenia dodatkowego, jak i decyzji je ograniczaj\u0105cych podj\u0119tych przez pracodawc\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c nagroda jest najcz\u0119\u015bciej dodatkowym \u015bwiadczeniem pieni\u0119\u017cnym przyznawanym pracownikowi za wzorowe wype\u0142nianie obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych, przejawy dodatkowej inicjatywy w pracy czy te\u017c podnoszenie wydajno\u015bci i jako\u015bci pracy. Co do zasady nagroda jest \u015bwiadczeniem uznaniowym, tym samym jej przyznanie zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od woli pracodawcy.<\/p>\n\n\n\n
Jednak\u017ce coraz cz\u0119\u015bciej spotyka si\u0119 tworzenie wewn\u0119trznych system\u00f3w i zasad przyznawania nagr\u00f3d w przedsi\u0119biorstwach, gdy\u017c nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, i\u017c pomimo uznaniowego charakteru dodatkowego \u015bwiadczenia jakim jest nagroda, pracodawca musi przestrzega\u0107 zakazu dyskryminacji i nakazu r\u00f3wnego traktowania pracownik\u00f3w. Zatem stworzenie wewn\u0119trznych regulacji w tym zakresie pozwoli na przyznawania nagr\u00f3d bez ryzyka naruszenia powy\u017cszych przepis\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie zawieszenie wyp\u0142acania nagr\u00f3d wskutek sytuacji finansowej pracodawcy czy te\u017c kryzysu gospodarczego na rynku nie kreuje po stronie pracodawcy ryzyka kwestionowania takiej decyzji w przysz\u0142o\u015bci, pod warunkiem jednak\u017ce, i\u017c nagrody nie s\u0105 w rzeczywisto\u015bci premiami.<\/p>\n\n\n\n
Z praktyki gospodarczej niestety cz\u0119sto wynika, i\u017c nagrody spe\u0142niaj\u0105 wszystkie wymogi stawiane premiom, szczeg\u00f3lnie w\u00f3wczas, gdy pracodawca okre\u015bla warunki nabycia prawa do nich, przyk\u0142adowo poprzez wskazanie poziomu sprzeda\u017cy do osi\u0105gni\u0119cia. Kolejnym ryzykiem mo\u017ce by\u0107 cykliczne przyznawanie nagrody w tych samych okoliczno\u015bciach. Mo\u017ce by\u0107 ona w\u00f3wczas potraktowana jako premia.<\/p>\n\n\n\n
Tym samym decyzja o zawieszeniu przyznawania nagr\u00f3d powinna by\u0107 poprzedzona ocen\u0105, czy pracodawca rzeczywi\u015bcie odnosi si\u0119 do nagr\u00f3d okre\u015blonych w art. 105 kodeksu pracy (KP), czy te\u017c mo\u017ce w praktyce mamy do czynienia z premi\u0105. Od takiej oceny zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie bowiem dob\u00f3r odpowiednich narz\u0119dzi do zawieszenia przyznawania danego \u015bwiadczenia czy te\u017c zmiany jego warunk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c w odr\u00f3\u017cnieniu od nagr\u00f3d, premie s\u0105 \u015bwiadczeniami, kt\u00f3rych obowi\u0105zek wyp\u0142aty wynika z zasad wdro\u017conych w danej organizacji. Zapisy dotycz\u0105ce premii mog\u0105 by\u0107 uj\u0119te w regulaminie wynagradzania b\u0105d\u017a w samych umowach o prac\u0119. S\u0105 tam okre\u015blone warunki, kt\u00f3rych spe\u0142nienie powoduje uzyskanie przez pracownika \u015bwiadczenia, a pracodawc\u0119 zobowi\u0105zuje do jego wyp\u0142aty.<\/p>\n\n\n\n
Zatem w przypadku premii pracodawca musi podj\u0105\u0107 dodatkowe czynno\u015bci formalne, by m\u00f3c zawiesi\u0107 jej wyp\u0142acanie. Dzia\u0142ania, kt\u00f3re pracodawca musi podj\u0105\u0107, zale\u017c\u0105 generalnie od aktu prawnego, w kt\u00f3rym \u00f3w system premiowy zosta\u0142 uregulowany. Mianowicie:<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, i\u017c w obu przypadkach zawarcie porozumienia jest mo\u017cliwe, o ile jest to uzasadnione sytuacj\u0105 ekonomiczn\u0105 pracodawcy, a okres stosowania gorszych warunk\u00f3w nie mo\u017ce przekracza\u0107 3 lat.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi jednak premia wynika z uk\u0142adu zbiorowego pracy, jej zawieszenie jest mo\u017cliwe na mocy porozumienia zawartego ze zwi\u0105zkiem zawodowym. Takie porozumienie musi zosta\u0107 zg\u0142oszone do rejestru uk\u0142ad\u00f3w zbiorowych pracy i mo\u017ce trwa\u0107 do 3 lat.<\/p>\n\n\n\n
Zawarcie porozumie\u0144 czy ze zwi\u0105zkami zawodowymi b\u0105d\u017a stron\u0105 spo\u0142eczn\u0105 powoduje, i\u017c nie trzeba ju\u017c zawiera\u0107 indywidualnych porozumie\u0144 dokonuj\u0105cych tych zmian b\u0105d\u017a wr\u0119cza\u0107 wypowiedzenia zmieniaj\u0105ce. Generalnie zawieszenie wyp\u0142acania premii zawsze wymaga zawarcia porozumienia w formie pisemnej. St\u0105d te\u017c z formalnego punktu widzenia nie ma mo\u017cliwo\u015bci, by zawiesi\u0107 prawo do premii w inny spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Zasadniczo znaczna cz\u0119\u015b\u0107 system\u00f3w premiowych oparta jest o zrealizowanie okre\u015blonych cel\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 indywidualnie zwi\u0105zane z osob\u0105 pracownika (jak chocia\u017cby uzyskaniem okre\u015blonych kompetencji) b\u0105d\u017a wykonywan\u0105 przez niego prac\u0105 (chocia\u017cby osi\u0105gni\u0119cie okre\u015blonego poziomu sprzeda\u017cy). Poza tym cele mog\u0105 dotyczy\u0107 okre\u015blonego dzia\u0142u czy te\u017c departamentu, jak i sp\u00f3\u0142ki b\u0105d\u017a te\u017c ca\u0142ej grupy. Cele zale\u017c\u0105 te\u017c od bran\u017cy, w kt\u00f3rej funkcjonuje pracodawca, jak i obowi\u0105zk\u00f3w pracownika. Generalnie ich okre\u015blenie ma zazwyczaj wymiar finansowy.<\/p>\n\n\n\n
Same zasady premiowe cz\u0119sto dotycz\u0105 danego roku kalendarzowego i uzale\u017cnione s\u0105 od wielu czynnik\u00f3w, zar\u00f3wno zale\u017cnych od samego pracownika, jak i samej organizacji czy te\u017c otoczenia rynkowego. To za\u015b sprawia, i\u017c najcz\u0119\u015bciej cele obowi\u0105zuj\u0105 w konkretnym roku, a w nast\u0119pnym mog\u0105 ju\u017c ulec zmianie.<\/p>\n\n\n\n
Tym samym, je\u015bli decyzje pracodawcy spowodowane s\u0105 sytuacj\u0105 wywo\u0142an\u0105 przez epidemi\u0119 wirusa SARS-CoV-2 wywo\u0142uj\u0105cego chorob\u0119 COVID-19, sprowadza\u0107 si\u0119 mog\u0105 do wyznaczenia innych cel\u00f3w na kolejny rok kalendarzowy, co b\u0119dzie zgodne z przepisami, nie powoduj\u0105c \u017cadnego ryzyka po stronie zatrudniaj\u0105cego. W tym zakresie nie ma znaczenia nawet to, gdyby nowe cele by\u0142y znacznie trudniejsze do zrealizowania, pod warunkiem jednak\u017ce takim, i\u017c pracodawca ma uprawnienie do ustalania zmienno\u015bci cel\u00f3w na dany okres zapisane w systemie premiowania.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c sprawa nie jest taka jednoznaczna. Wa\u017cnym jest okre\u015blenie, czy wprowadzone zmiany pogarszaj\u0105 sytuacj\u0119 pracownika. Taka konieczno\u015b\u0107 wynika z faktu, i\u017c cel ustanowiony na dany okres staje si\u0119 elementem stosunku pracy, a dok\u0142adniej elementem systemu premiowego obowi\u0105zuj\u0105cego za dany okres premiowy. Tym samym jego zmiana na niekorzy\u015b\u0107 pracownika wymaga jego zgody, zar\u00f3wno w formie porozumienia b\u0105d\u017a te\u017c wypowiedzenia zmieniaj\u0105cego.<\/p>\n\n\n\n
Tym samym dokonanie takiej zmiany zasad premiowania w trakcie roku i powiadomienie jedynie o niej pracownik\u00f3w rodzi ryzyko uznania, i\u017c nie dosz\u0142o do formalnej zmiany cel\u00f3w i nadal obowi\u0105zuj\u0105 te dotychczasowe. Je\u017celi jednak cel jest zmieniany na korzy\u015b\u0107 pracownika, w\u00f3wczas porozumienie czy te\u017c wypowiedzenie zmieniaj\u0105ce nie jest potrzebne.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy te\u017c mie\u0107 na uwadze, i\u017c niewyznaczania cel\u00f3w premiowych na kolejny okres te\u017c nie jest dobrym rozwi\u0105zaniem. Je\u017celi bowiem takie uprawnienie do niewyznaczania cel\u00f3w nie wynika wprost z zasad premiowych, to mo\u017ce by\u0107 uznane za zaniechanie ze strony pracodawcy. To za\u015b spowodowa\u0107 mo\u017ce, i\u017c w przypadku wyst\u0105pienia pracownika z roszczeniem, s\u0105d mo\u017ce odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do cel\u00f3w obowi\u0105zuj\u0105cych w poprzednich okresach premiowych.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119ta\u0107 r\u00f3wnie\u017c trzeba, i\u017c modyfikacjom podlega\u0107 mog\u0105 zar\u00f3wno cele premii, jak i jej warunki (przyk\u0142adowo jej wysoko\u015b\u0107, progi czy te\u017c zasady naliczania). Jednak\u017ce ka\u017cd\u0105 decyzj\u0119 pracodawcy nale\u017cy ocenia\u0107 z punktu widzenia skutk\u00f3w dla pracownik\u00f3w. Je\u017celi b\u0119dzie negatywny, to pracodawca powinien pami\u0119ta\u0107 o konieczno\u015bci zawarcia porozumienia b\u0105d\u017a zastosowania wypowiedzenia zmieniaj\u0105cego.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi natomiast analiza podj\u0119tych przez pracodawc\u0119 dzia\u0142a\u0144 w zakresie zmian dokonanych w systemach premiowania wyka\u017ce, i\u017c nie zosta\u0142y one dokonane skutecznie i zgodnie z planem, nale\u017cy zastanowi\u0107 si\u0119 nad dzia\u0142aniami naprawczymi. Przy czym istotne jest, i\u017c nie mog\u0105 one prowadzi\u0107 do sytuacji, kt\u00f3rych efektem b\u0119dzie zrzeczenie si\u0119 prawa do premii przez pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, pracodawcy wskutek epidemii i wywo\u0142anego przez ni\u0105 kryzysu gospodarczego znale\u017ali si\u0119 w trudnym po\u0142o\u017ceniu. Wielu z nich bole\u015bnie odczu\u0142o zmiany na rynku w zakresie poda\u017cy i popytu produkt\u00f3w. To za\u015b niew\u0105tpliwie wp\u0142yn\u0119\u0142o na ich sytuacj\u0119 finansow\u0105, sk\u0142aniaj\u0105c do poszukiwania oszcz\u0119dno\u015bci, r\u00f3wnie\u017c na polu koszt\u00f3w osobowych. W\u00f3wczas stosunkowo naj\u0142agodniejszym celem dzia\u0142a\u0144 oszcz\u0119dno\u015bciowych sta\u0142y si\u0119 systemy premiowania i nagradzania. Przeprowadzaj\u0105c jednak oszcz\u0119dno\u015bci na tym polu pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, i\u017c zmiany w tym zakresie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z podj\u0119ciem szeregu dzia\u0142a\u0144 formalnych, by ustrzec si\u0119 przed ewentualnymi roszczeniami ze strony pracownik\u00f3w w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Panuj\u0105cy ju\u017c prawie rok stan zagro\u017cenia epidemicznego spowodowa\u0142, i\u017c systemy premiowe dla pracownik\u00f3w staj\u0105 si\u0119 coraz mniej atrakcyjne. Pracodawcy bowiem<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3769,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[1665,1875],"yoast_head":"\n