Nawet najlepsze i najdoskonalsze przepisy dotycz\u0105ce dyskryminacji w zatrudnieniu nie pomog\u0105 w ochronie pracownik\u00f3w przed niepo\u017c\u0105danymi i nieprzepisowymi dzia\u0142aniami, gdy pracownicy nie b\u0119d\u0105 \u015bwiadomi swoich praw. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce tylko 20% og\u00f3\u0142u zatrudnionych wie, \u017ce zakazane prawem jest nier\u00f3wne traktowanie w zatrudnieniu, a co za tym idzie brak wiedzy u\u0142atwia dyskryminacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Ustawa o r\u00f3wnym traktowaniu z dnia 3 grudnia 2010 roku o wdro\u017ceniu niekt\u00f3rych przepis\u00f3w Unii Europejskiej w zakresie r\u00f3wnego traktowania, kt\u00f3ra wesz\u0142a w \u017cycie 1 stycznia 2011 roku, a zatem 10 lat temu, wprowadzi\u0142a katalog cech prawnie chronionych w wybranych przez ustawodawc\u0119 dziedzinach. Ustawa okre\u015bla obszary i sposoby przeciwdzia\u0142ania naruszeniom zasady r\u00f3wnego traktowania ze wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107, ras\u0119, pochodzenie etniczne, narodowo\u015b\u0107, religi\u0119, wyznanie, \u015bwiatopogl\u0105d, niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107, wiek lub orientacj\u0119 seksualn\u0105 oraz organy w\u0142a\u015bciwe w tym zakresie<\/p>\n\n\n\n
Wed\u0142ug wynik\u00f3w bada\u0144, tylko 38% os\u00f3b w og\u00f3le nie do\u015bwiadczy\u0142o jakiejkolwiek dyskryminacji w dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej lub zawodowej, a co za tym idzie \u2013 ponad 60% os\u00f3b tej dyskryminacji zazna\u0142o. 11% styka si\u0119 cz\u0119sto z dyskryminacj\u0105, a blisko 30% sporadycznie. <\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c raport z wynik\u00f3w bada\u0144 sonda\u017cowych \u201eOchrona przed dyskryminacj\u0105 w Polsce. Stan prawny i \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczna\u201d, przeprowadzonych na zlecenie rzecznika praw obywatelkach daj\u0105 jednoznaczn\u0105 odpowied\u017a, \u017ce dwoma g\u0142\u00f3wnymi powodami braku pe\u0142nej \u015bwiadomo\u015bci pracownik\u00f3w o istnieniu ich prawnej ochrony przed dyskryminacj\u0105 w zatrudnieniu, jest brak zrozumienia zasad r\u00f3wno\u015bci, a tak\u017ce nieprecyzyjno\u015b\u0107 polskich przepis\u00f3w antydyskryminacyjnych. To wszystko razem sprawia, \u017ce stosowanie tych przepis\u00f3w jest utrudnione.<\/p>\n\n\n\n
Wyniki bada\u0144 przeprowadzonych przez Kantar m\u00f3wi\u0105 wprost, \u017ce ponad 30% respondent\u00f3w nie wiedzia\u0142o, czy w Polsce zakazane jest nier\u00f3wne traktowanie w zatrudnieniu, a zatem w zakresie samej rekrutacji, stawkach wynagrodze\u0144, czy awans\u00f3w. Blisko 40% os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w badaniu, by\u0142o przekonanych, \u017ce nie obowi\u0105zuj\u0105 jakiekolwiek przepisy w tym zakresie. Tylko 20% respondent\u00f3w potrafi\u0142o prawid\u0142owo poda\u0107, \u017ce ochrona przed dyskryminacj\u0105 w pracy przys\u0142uguje etatowcom oraz osobom zatrudnionym na umowach cywilnoprawnych. 5% uzna\u0142o, \u017ce s\u0105 przepisy o r\u00f3wnym traktowaniu i dyskryminacji, ale dotycz\u0105 one tylko zatrudnionych na umowach o prac\u0119. Badania wykonane 4 lata wcze\u015bniej da\u0142y korzystniejsze dla pracownik\u00f3w wyniki, st\u0105d niestety trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce stan wiedzy na tak wa\u017cki temat, pogarsza si\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Badania rynku zrealizowane przez Kantar s\u0105 niepokoj\u0105ce. Dowiadujemy si\u0119 z nich, \u017ce zatrudnieni niestety nie radz\u0105 sobie z ocen\u0105, czy dane dzia\u0142anie, czy zachowanie jest przejawem dyskryminacji. Dla przyk\u0142adu, tylko oko\u0142o 50% respondent\u00f3w uzna\u0142o, \u017ce niedozwolone jest pytanie kandydatki do pracy o jej plany rodzinne. Swoj\u0105 drog\u0105, pracownicy ca\u0142y czas myl\u0105 dyskryminacj\u0119 z mobbingiem. Doktor Maciej Chakowski z kancelarii C&C Chakowski & Ciszek dodaje, \u017ce inna kwestia w temacie dyskryminacji, to brak odpowiedniej interpretacji przepis\u00f3w, w kt\u00f3rych nie chodzi przecie\u017c o to, by wszyscy mieli r\u00f3wn\u0105 wysoko\u015b\u0107 pensji, a takie samo wynagrodzenie, je\u015bli \u015bwiadcz\u0105 tak\u0105 sam\u0105 prac\u0119 o jednakowej jako\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W razie sporu na p\u0142aszczy\u017anie pracownik \u2013 pracodawca, zatrudniony musi jedynie uprawdopodobni\u0107 zarzut dyskryminacji, natomiast pracodawca ma obowi\u0105zek udowodni\u0107, \u017ce nie zosta\u0142y naruszone zasady r\u00f3wnego traktowania. Niestety tylko 17% respondent\u00f3w bior\u0105cych udzia\u0142 w badaniach wiedzy i \u015bwiadomo\u015bci o istniej\u0105cych przepisach dotycz\u0105cych dyskryminacji w pracy, mia\u0142o kompletn\u0105 wiedz\u0119 na ten temat. Nie jest w interesie pracodawc\u00f3w i zak\u0142ad\u00f3w pracy czyni\u0107 jakiekolwiek dzia\u0142ania edukacyjne w tej kwestii, st\u0105d ich po prostu nie ma. Doktor Maciej Chakowski podkre\u015bla, i\u017c najlepszym rozwi\u0105zaniem w edukacji, by podnie\u015b\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 praw pracowniczych mi\u0119dzy innymi w zakresie przeciwdzia\u0142ania dyskryminacji, jest interwencja publiczna polegaj\u0105ca na edukacji antydyskryminacyjnej na poziomie szk\u00f3\u0142 \u015brednich. Podobnego zdania jest r\u00f3wnie\u017c rzecznik praw obywatelskich, a prowadzenie tego typu zaj\u0119\u0107 popiera tak\u017ce ponad 70% respondent\u00f3w badania nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych Polak\u00f3w prowadzonych przez Kantar.<\/p>\n\n\n\n
Pracownicy uprawdopodobniaj\u0105c zarzut dyskryminacji pracodawcy w s\u0105dzie maj\u0105 du\u017ce szanse na uzyskanie odszkodowania z tego\u017c tytu\u0142u, tym bardziej, \u017ce procedura post\u0119powania w tej dziedzinie przed s\u0105dem jest odformalizowana, co oznacza, \u017ce pracownik powinien poradzi\u0107 sobie w tym zakresie bez korzystania z p\u0142atnej us\u0142ugi prawnika. Niestety w\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w panuje b\u0142\u0119dne przekonanie, kt\u00f3re ma sw\u00f3j dow\u00f3d w statystykach, \u017ce sprawy zwi\u0105zane z dyskryminacj\u0105 nier\u00f3wnego traktowania w pracy, s\u0105 kosztowne i czasoch\u0142onne, a ich wynik jest niepewny, st\u0105d dochodzenie swych racji w s\u0105dzie pozbawione jest sensu. W 2014 roku do s\u0105d\u00f3w rejonowych trafi\u0142o tylko 912 spraw o odszkodowanie z tytu\u0142u dyskryminacji w zatrudnieniu, w roku 2016 – 698 spraw, w 2018 roku odby\u0142o si\u0119 528 spraw a w pierwszej po\u0142owie 2019 roku przed s\u0105dami rejonowymi odby\u0142o si\u0119 tylko 400 spraw o opisane w niniejszym artykule odszkodowanie. W odniesieniu do og\u00f3\u0142u ilo\u015bci pracownik\u00f3w najemnych w Polce, kt\u00f3rych jest ponad 13 mln, mo\u017cna wnioskowa\u0107, \u017ce do s\u0105d\u00f3w trafia jedynie znikomy u\u0142amek wszystkich spraw.<\/p>\n\n\n\n
Z bada\u0144 przeprowadzonych przez Kantar w 2020 roku na temat \u015bwiadomo\u015bci prawnej w kontek\u015bcie r\u00f3wnego traktowania wynika, i\u017c odsetek os\u00f3b uznaj\u0105cych dane sytuacje za przejaw dyskryminacji by\u0142 nast\u0119puj\u0105cy:<\/p>\n\n\n\n
– 60% – odmowa udzielenia urlopu ojcowskiego<\/p>\n\n\n\n
– 54% – zapytanie kandydatki do pracy o plany rodzinne<\/p>\n\n\n\n
– 54% – zwolnienie pracownika wy\u0142\u0105cznie ze wzgl\u0119du na osi\u0105gni\u0119cie wieku emerytalnego<\/p>\n\n\n\n
– 43% – pierwsze\u0144stwo zatrudnienia osoby z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105, gdy podczas redukcji zosta\u0142a oceniona jak osoba bez niepe\u0142nosprawno\u015bci<\/p>\n\n\n\n
– 35% – nier\u00f3wny wiek emerytalny jako dyskryminacja m\u0119\u017cczyzn<\/p>\n\n\n\n
– 33% – nier\u00f3wny wiek emerytalny jako dyskryminacja kobiet<\/p>\n\n\n\n
Generalnie ocenia si\u0119, \u017ce Polska prawid\u0142owo implementowa\u0142a unijne przepisy odno\u015bnie przeciwdzia\u0142ania dyskryminacji w zatrudnianiu i do\u015b\u0107 szeroko okre\u015bli\u0142a ochron\u0119 pracownik\u00f3w. Jest to potwierdzone w ekspertyzie doktora Macieja Ku\u0142aka, wykonanej na zlecenie biura rzecznika praw obywatelskich. Jest jednak par\u0119 zagadnie\u0144, kt\u00f3re trzeba zmodyfikowa\u0107 lub doprecyzowa\u0107, by nie budzi\u0142y \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci. Nale\u017cy do nich mi\u0119dzy innymi obj\u0119cie ochron\u0105 dzia\u0142alno\u015bci we wszystkich organizacjach zrzeszaj\u0105cych osoby wykonuj\u0105ce dany zaw\u00f3d, a nie wy\u0142\u0105cznie w samorz\u0105dach zawodowych, jak to obecnie okre\u015bli\u0142 polski ustawodawca. Samorz\u0105d zawodowy jest bowiem instytucj\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105, kt\u00f3ry jest tworzony wy\u0142\u0105cznie w drodze ustawy i jest dozwolony tylko dla zawod\u00f3w zaufania publicznego. Forma samorz\u0105du zawodowego nie jest jedyn\u0105 dopuszczaln\u0105 prawem mo\u017cliwo\u015bci\u0105 organizowania si\u0119 i skupiania si\u0119 os\u00f3b wykonuj\u0105cych okre\u015blony zaw\u00f3d. Nale\u017cy tak\u017ce rozszerzy\u0107 ochron\u0119 os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych w zakresie tzw. usprawnie\u0144 racjonalnych, czyli takich, kt\u00f3re podejmowane s\u0105 przez pracodawc\u0119, a umo\u017cliwiaj\u0105ce niepe\u0142nosprawnym pracownikom dost\u0119p do pracy i jej wykonywanie, a tak\u017ce u\u0142atwiaj\u0105ce rozw\u00f3j zawodowy.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, ustawa o r\u00f3wnym traktowaniu, kt\u00f3ra wesz\u0142a w \u017cycie 1 stycznia 2011 roku, wprowadzi\u0142a katalog cech prawnie chronionych w wybranych przez ustawodawc\u0119 dziedzinach. Niestety wyniki przeprowadzonych bada\u0144 ankietowych s\u0105 do\u015b\u0107 zatrwa\u017caj\u0105ce. Ot\u00f3\u017c niewielki odsetek pracownik\u00f3w zna swoje uprawnienia i spos\u00f3b ich dochodzenia przed s\u0105dem, st\u0105d niewiele spraw ko\u0144czy si\u0119 przed wymiarem sprawiedliwo\u015bci. To dzia\u0142a na korzy\u015b\u0107 pracodawc\u00f3w, kt\u00f3rzy doskonale znaj\u0105 owe statystyki. Sytuacja ta ma szans\u0119 si\u0119 zmieni\u0107, gdy\u017c w planie jest wprowadzenie edukacji pracowniczej, tzw. dyskryminacyjnej do szk\u00f3\u0142 \u015brednich. Czas poka\u017ce co si\u0119 w tym zakresie rzeczywi\u015bcie wydarzy i w jakim kierunku zaobserwowane zostan\u0105 zmiany.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nawet najlepsze i najdoskonalsze przepisy dotycz\u0105ce dyskryminacji w zatrudnieniu nie pomog\u0105 w ochronie pracownik\u00f3w przed niepo\u017c\u0105danymi i nieprzepisowymi dzia\u0142aniami, gdy<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3673,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[1859],"yoast_head":"\n