Generalnie epidemia wirusa\nSARS-CoV-2 powoduje na ca\u0142ym \u015bwiecie przyspieszenie pewnych trend\u00f3w\ngospodarczych, kt\u00f3re docelowo powinny wyj\u015b\u0107 wszystkim na dobre. Zmiany dotkn\u0105\npraktycznie ka\u017cdej dziedziny \u017cycia, w tym r\u00f3wnie\u017c rynku pracy i pracownik\u00f3w.\nJednak\u017ce ju\u017c sam proces zmian nie b\u0119dzie nale\u017ca\u0142 do naj\u0142atwiejszych i\nnajprzyjemniejszych.<\/p>\n\n\n\n
W swych rozwa\u017caniach wyjd\u017amy od\nbada\u0144 przeprowadzonych przez Uniwersytet Chicagowski w\u015br\u00f3d Amerykan\u00f3w na temat\nich samopoczucia. Ot\u00f3\u017c okazuje si\u0119, i\u017c obecnie jest ono najgorsze od pocz\u0105tku\nbadania General Social Survey (Og\u00f3lne Badania Spo\u0142eczne), czyli od 1972 roku.<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze bowiem do 2018 roku ponad\n30% Amerykan\u00f3w uwa\u017ca\u0142o si\u0119 za bardzo szcz\u0119\u015bliwych, gdy teraz twierdzi tak tylko\n14%. W 2018 roku z kolei tylko 13% Amerykan\u00f3w uwa\u017ca\u0142o si\u0119 za nieszcz\u0119\u015bliwych, a\ndzi\u015b to ju\u017c ponad 23%. Do tego 2,5-ktotnie wzros\u0142a liczba os\u00f3b odczuwaj\u0105cych\nosamotnienie (z poziomu 9 do 23%).<\/p>\n\n\n\n
Zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad przyczynami\ntak gwa\u0142townego spadku poczucia szcz\u0119\u015bcia, mo\u017cna oczywi\u015bcie wskaza\u0107 panuj\u0105c\u0105\nepidemi\u0119. Ludzie bowiem ci\u0119\u017cko znie\u015bli zar\u00f3wno lockdown gospodarki, jak i jej\nefekt w postaci utraty pracy czy te\u017c obni\u017cki pensji. Z kolei wiedz\u0105c, i\u017c\nepidemia i jej skutki dotycz\u0105 ca\u0142ego globu, nietrudno za\u0142o\u017cy\u0107, i\u017c nastroje\npanuj\u0105ce w innych pa\u0144stwach, w tym i w Polsce, s\u0105 na podobnie z\u0142ym poziomie.\nZdaniem niekt\u00f3rych ekonomist\u00f3w, jak chocia\u017cby Daniela Susskind z Oxfordu,\npanuj\u0105ca epidemia przyspieszy\u0142a trend, kt\u00f3ry jeszcze ten stan pog\u0142\u0119bi,\nmianowicie przyspieszy\u0142a procesy automatyzacji. Tym samym bezrobocie wywo\u0142ane\nepidemi\u0105 mo\u017ce nabra\u0107 trwa\u0142ego charakteru.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c w tym miejscu nale\u017ca\u0142oby odnie\u015b\u0107\nsi\u0119 do teorii spo\u0142ecze\u0144stwa przysz\u0142o\u015bci, kt\u00f3re b\u0119dzie czerpa\u0107 \u015brodki do \u017cycia z\ngwarantowanego dochodu podstawowego (Universal Basic Income, UBI), samemu\noddaj\u0105c si\u0119 tak tw\u00f3rczym zaj\u0119ciom jak chocia\u017cby malowanie obraz\u00f3w czy nauka gry\nna pianinie b\u0105d\u017a te\u017c realizowanie si\u0119 spo\u0142ecznie w pomocy ludziom\nniepe\u0142nosprawnym i chorym. <\/p>\n\n\n\n
W tej teorii zachowanie zdrowej\nr\u00f3wnowagi pomi\u0119dzy prac\u0105, a \u017cyciem rodzinnym stanie si\u0119 banalnie proste, co\ndzi\u015b jest dla wielu os\u00f3b du\u017cym wyzwaniem. Praca bowiem stanie si\u0119 opcj\u0105, a nie\nkonieczno\u015bci\u0105 jak obecnie. I pozostawanie bez pracy nie b\u0119dzie si\u0119 ju\u017c kojarzy\u0107\nz bezu\u017cyteczno\u015bci\u0105, psuj\u0105c\u0105 nam obecnie nastr\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n
Jednak ta wizja jest tak naprawd\u0119\nsprzeczna z natur\u0105 cz\u0142owieka. Szcz\u0119\u015bcie bowiem jest generalnie znacznie czym\u015b\nwi\u0119kszym, ani\u017celi bezstresowa samorealizacja w warunkach s\u0142odkiego lenistwa.\nNie bez znaczenia jest w tym kontek\u015bcie, o dziwo zgodne stanowisko, psycholog\u00f3w\ni Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego. Mianowicie zgodnie z nim to w\u0142a\u015bnie praca daje\ncz\u0142owiekowi poczucie spe\u0142nienia i szcz\u0119\u015bcia.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna si\u0119 tutaj odwo\u0142a\u0107 do\nencykliki Jana Paw\u0142a II pod tytu\u0142em \u201eLaborem exercens\u201d, gdzie czytamy: \u201epraca\njest dobrem cz\u0142owieka \u2013 dobrem jego cz\u0142owiecze\u0144stwa \u2013 przez prac\u0119 bowiem\ncz\u0142owiek nie tylko przekszta\u0142ca przyrod\u0119, dostosowuj\u0105c j\u0105 do swoich potrzeb,\nale tak\u017ce urzeczywistnia siebie (\u2026), poniek\u0105d bardziej staje si\u0119 cz\u0142owiekiem.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Z kolei w innej encyklice, pod\ntytu\u0142em \u201eCentessimus annus\u201d Papie\u017c Jan Pawe\u0142 II zwraca\u0142 uwag\u0119 na wymiar\nwsp\u00f3lnotowy pracy, twierdz\u0105c, i\u017c: \u201epraca jednego cz\u0142owieka splata si\u0119 z prac\u0105\ninnych ludzi. (\u2026) Pracowa\u0107 znaczy pracowa\u0107 z innymi i pracowa\u0107 dla innych:\nznaczy robi\u0107 co\u015b dla kogo\u015b.\u201d<\/p>\n\n\n\n
St\u0105d te\u017c w katolickim uj\u0119ciu\npraca jest nie tylko opcj\u0105, lecz wr\u0119cz etycznym obowi\u0105zkiem. Zatem idylla\nprzedstawiona w UBI by\u0142aby mo\u017cliwa, gdyby ludzie rozumieli szcz\u0119\u015bcie wy\u0142\u0105cznie\nhedonistycznie, zatem w kategoriach przyjemne\/nieprzyjemne. Z prowadzonych\nbada\u0144 psychologicznych wynika wr\u0119cz, i\u017c ludzie potrzebuj\u0105 pracy jako pewnej\nsta\u0142ej rzeczywisto\u015bci, a nie tylko opcji. I nie wynika to z tego, i\u017c nie lubi\u0105\nsi\u0119 leni\u0107, lecz jeszcze bardziej nie lubi\u0105 braku celu i sensu.<\/p>\n\n\n\n
Z opracowania \u201eHappiness at Work\u201d\n(\u201cSzcz\u0119\u015bcie w pracy\u201d) Cynthii D.Fisher z australijskiego uniwersytetu Bond\nUniversity wynika wr\u0119cz, i\u017c chocia\u017c deklarowany w ankietach wysoki poziom\nszcz\u0119\u015bcia ma pod\u0142o\u017ce hedoniczne (ludzie w danym momencie czuj\u0105 si\u0119 dobrze), to\nnie s\u0105 w stanie utrzyma\u0107 swego dobrego nastroju bez wpisania swego \u017cycia w\nszersz\u0105 perspektyw\u0119 eudajmoniczn\u0105. A w\u0142a\u015bnie w koncepcji eudajmonicznej\nwarunkiem poczucia szcz\u0119\u015bcia jest dzia\u0142anie cnotliwe, moralne, w zgodzie z\nsamym sob\u0105. Mo\u017cna zatem rzec, i\u017c obydwa te typy szcz\u0119\u015bcia wzajemnie si\u0119\nuzupe\u0142niaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Co interesuj\u0105ce, to w\u0142a\u015bnie w\nkoncepcji eudajmonicznej nie wszystko co robimy, musi samo w sobie by\u0107\nprzyjemne i w\u0142a\u015bnie praca jest jednym z takich dzia\u0142a\u0144. Generalnie podejmujemy\nj\u0105, pomimo, i\u017c sk\u0142ada si\u0119 z przykrych element\u00f3w. Przyk\u0142adowo:<\/p>\n\n\n\n
To wszystko jest kwesti\u0105\nindywidualnych preferencji, lecz jedno w badaniach nad relacj\u0105 pracy i\nszcz\u0119\u015bcia jest jasne: chcemy pracowa\u0107 nie tylko po to, by zarabia\u0107, lecz tak\u017ce\npo to, by rozwija\u0107 si\u0119 i mie\u0107 wp\u0142yw na otoczenie.<\/p>\n\n\n\n
Samo poczucie szcz\u0119\u015bcia, jak\nprzekonuj\u0105 w swych publikacjach Julia Boehm i Sonja Lyubomirsky z University of\nCalifornia w Riverside, w 50% dziedziczymy, w 10% jest zale\u017cne od otoczenia, a\nw 40% mo\u017cna na nie wp\u0142ywa\u0107 konkretnymi technikami, czyli praktykowaniem\nwdzi\u0119czno\u015bci, uprzejmo\u015bci czy te\u017c duchowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie osoby szcz\u0119\u015bliwe w\npracy 10-krotnie rzadziej bior\u0105 urlopy i s\u0105 og\u00f3\u0142em dwukrotnie bardziej\nproduktywne. St\u0105d te\u017c coraz cz\u0119\u015bciej korporacje zatrudniaj\u0105 coach\u00f3w, a\nprzyk\u0142adowo Google utworzy\u0142o stanowisko dyrektora ds. szcz\u0119\u015bcia (Chief\nHappiness Officer).<\/p>\n\n\n\n
Jednak\u017ce z uszcz\u0119\u015bliwianiem\npracownik\u00f3w nie mo\u017cna przesadzi\u0107. Jak zauwa\u017ca Peter Warr z University od\nSheffield, techniki zwi\u0119kszaj\u0105ce szcz\u0119\u015bcie pracownik\u00f3w s\u0105 jak witaminy. I tak:<\/p>\n\n\n\n
Gdy bowiem pracownik otrzyma zbyt\ndu\u017co decyzyjno\u015bci, skala odpowiedzialno\u015bci zaczyna go przyt\u0142acza\u0107 i jego wybory\nstaj\u0105 si\u0119 nieoptymalne.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c nowe technologie zmieniaj\u0105\nsw\u00f3j wp\u0142yw na rynek pracy. Dawniej bowiem technologie likwidowa\u0142y cz\u0119\u015b\u0107 starych\nmiejsc pracy (chocia\u017cby w rolnictwie), tworz\u0105c jednocze\u015bnie wiele nowych w\ninnych dziedzinach (w przemy\u015ble czy us\u0142ugach). Jednak\u017ce ju\u017c od ponad 30 lat\nliczba likwidowanych miejsc pracy jest wi\u0119ksza od nowopowsta\u0142ych, przynajmniej,\nje\u015bli chodzi o zaj\u0119cia niewymagaj\u0105ce wysokich kwalifikacji.<\/p>\n\n\n\n
I tak w latach 1947-1987 roczna\nstopa zast\u0119powania ludzi automatami wynosi\u0142a 17%, ale jednocze\u015bnie powsta\u0142o 19%\nnowych miejsc pracy. Tymczasem w latach 1987-2016 stopa zast\u0119powania wynios\u0142a\n16%, ale ju\u017c wska\u017anik powstawania nowych miejsc pracy spad\u0142 do poziomu 10%. To\newidentnie jest du\u017ca zmiana. <\/p>\n\n\n\n
Ponadto, w latach 1993-2007 ka\u017cdy\nnowy robot zast\u0119powa\u0142 3,3 cz\u0142owieka. Zauwa\u017cy\u0107 te\u017c mo\u017cna, i\u017c zmiany\ntechnologiczne zwi\u0119kszaj\u0105 nier\u00f3wno\u015bci dochodowe, podnosz\u0105c p\u0142ace pracownik\u00f3w o\nwysokich kwalifikacjach, a obni\u017caj\u0105c zarobki tych o niskich. Zatem nietrudno\ndoj\u015b\u0107 do wniosku, i\u017c miejsca pracy zanikaj\u0105 na rzecz robot\u00f3w i panuj\u0105ca\nepidemia ten proces przyspieszy\u0142a. <\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c okazuje si\u0119, i\u017c wcale\nniekoniecznie. Znikaj\u0105 bowiem miejsca pracy, gdzie nie s\u0105 potrzebne wysokie\nkwalifikacje, tym samym takie, kt\u00f3re daj\u0105 najmniej poczucia szcz\u0119\u015bcia.\nGeneralnie bowiem ludzie pracuj\u0105cy fizycznie i wykonuj\u0105cy proste prace\ndeklaruj\u0105 ni\u017csze og\u00f3lne poczucie szcz\u0119\u015bcia. <\/p>\n\n\n\n
Trudniej bowiem odnale\u017a\u0107\nprawdziwy sens i cel w powtarzanych zadaniach wykonywanych przez 8 godzin\ndziennie zgodnie z odg\u00f3rnie ustalon\u0105 procedur\u0105, ni\u017c w pracach wymagaj\u0105cych\ncho\u0107by odrobiny kreatywno\u015bci. Osoby, kt\u00f3re programuj\u0105, s\u0105 przecie\u017c szcz\u0119\u015bliwsze\nod os\u00f3b programowanych.<\/p>\n\n\n\n
Zatem w dobie post\u0119puj\u0105cej\nautomatyzacji i robotyzacji przej\u015bcie z poziomu pracownika programowanego na\npoziom pracownika programuj\u0105cego wydaje si\u0119 konieczno\u015bci\u0105. I cho\u0107 generalnie\nwszyscy s\u0105 w stanie to zrobi\u0107, to jednak nie wszyscy to robi\u0105. By to przej\u015bcie\nby\u0142o mo\u017cliwe nale\u017cy wiedzie\u0107, co jest przydatne, mie\u0107 dost\u0119p do odpowiednich\nszkole\u0144 oraz dysponowa\u0107 \u015brodkami na ich sfinansowanie, a tak\u017ce zacz\u0105\u0107 dzia\u0142a\u0107\nwe w\u0142a\u015bciwym czasie.<\/p>\n\n\n\n
Ekonomi\u015bci obawiaj\u0105 si\u0119 wr\u0119cz, i\u017c\ntempo w jakim zmienia si\u0119 gospodarka, jest zbyt wysokie, a grupa tych os\u00f3b,\nkt\u00f3rzy nie zd\u0105\u017c\u0105 si\u0119 przekwalifikowa\u0107, oka\u017ce si\u0119 nie do ud\u017awigni\u0119cia dla\nobecnych system\u00f3w zabezpieczenia spo\u0142ecznego. I w\u0142a\u015bnie dlatego proponuje si\u0119\np\u00f3j\u015bcie w kierunku wspomnianego na pocz\u0105tku artyku\u0142u pomys\u0142u w postaci UBI.<\/p>\n\n\n\n
W tym kontek\u015bcie, przyjmuj\u0105c, i\u017c\nbezrobocie technologiczne b\u0119dzie rzeczywi\u015bcie nast\u0119powa\u0107, zak\u0142ada\u0107 nale\u017ca\u0142oby,\ni\u017c czeka nas epoka ludzi nieszcz\u0119\u015bliwych. Przecie\u017c bezrobotni o 30% cz\u0119\u015bciej\nni\u017c ludzie posiadaj\u0105cy zaj\u0119cie odczuwaj\u0105 negatywne stany emocjonalne. Ponadto,\nnie s\u0105 oni w stanie si\u0119 do swej bezczynno\u015bci przyzwyczai\u0107, a kiedy ju\u017c znajd\u0105\nnow\u0105 prac\u0119, nie potrafi\u0105 cieszy\u0107 si\u0119 \u017cyciem jak dawniej.<\/p>\n\n\n\n
Co wi\u0119cej, w nowej pracy\nzarabiaj\u0105 przeci\u0119tnie mniej ni\u017c ludzie bez epizodu d\u0142ugoterminowego bezrobocia.\nI na koniec, owo nieszcz\u0119\u015bcie indywidualne rozlewa si\u0119 na innych, dlatego\ncierpi nie tylko osoba bezrobotna, ale te\u017c i jego rodzina i przyjaciele.<\/p>\n\n\n\n
Badania psychologiczne pokazuj\u0105,\ni\u017c poczucie szcz\u0119\u015bcia zale\u017cy w du\u017cej mierze od przewidywa\u0144 wzgl\u0119dem\nprzysz\u0142o\u015bci. Je\u017celi zatem uznamy, i\u017c nadchodz\u0105ca fala bezrobocia\ntechnologicznego jest zjawiskiem negatywnym, w\u00f3wczas trudno o dobre\nsamopoczucie. Chyba, \u017ce w takim w\u0142a\u015bnie stanie dostrze\u017cemy szans\u0119.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142owem klucz, by dostrzec szans\u0119\nw rosn\u0105cym bezrobociu jest nuda, a konkretnie nuda bezrobocia bowiem ludzie\nznudzeni, to ludzie kreatywni i prospo\u0142eczni. Nuda bowiem mo\u017ce by\u0107\nparadoksalnie skutecznym bod\u017acem do podejmowania nieprzyjemnych, aczkolwiek\nwa\u017cnych dzia\u0142a\u0144 prospo\u0142ecznych, jak chocia\u017cby oddawanie krwi. Nuda sprawia\nbowiem, i\u017c ludzie t\u0119skni\u0105 za zachowaniami maj\u0105cymi znaczenie. <\/p>\n\n\n\n
Jak zauwa\u017ca psycholog Sandi Mann\nz University of Central Lancashire, cz\u0142owiek jest znudzony, gdy jego m\u00f3zgowi\nbrakuje stymulacji neuronalnej. I ludzkie my\u015bli zaczynaj\u0105 w\u00f3wczas b\u0142\u0105dzi\u0107,\nzaczynaj\u0105c \u015bni\u0107 na jawie. Dla ludzkiej kreatywno\u015bci to nader po\u017c\u0105dane zjawisko,\ngdy\u017c nuda wyzwala dzia\u0142anie niesystemowe.<\/p>\n\n\n\n
Jako doskona\u0142y przyk\u0142ad takiej\nteorii niech pos\u0142u\u017c\u0105 dwa poni\u017csze przyk\u0142ady:<\/p>\n\n\n\n
I cho\u0107 nie s\u0105 to by\u0107 mo\u017ce jakie\u015b\nprze\u0142omowe wynalazki, tym niemniej chodzi o sam fakt. Je\u015bli na \u015bwiecie jest\noko\u0142o 8 mld ludno\u015bci, to za\u0142o\u017cy\u0107 nale\u017cy, i\u017c du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 z nich p\u00f3jdzie na\ntechnologiczne bezrobocie. Tym samym jest spora szansa na to, i\u017c w\u015br\u00f3d\nwymy\u015blonych przez nich innowacji znajdzie si\u0119 i taka, kt\u00f3ra wytworzy zupe\u0142nie\nnowy rodzaj \u201eszcz\u0119\u015bliwej\u201d pracy dla milion\u00f3w ludzi.<\/p>\n\n\n\n
By takie procesy generowa\u0107\nnale\u017ca\u0142oby je wspomaga\u0107, chocia\u017cby poprzez tworzenie \u015brodowiska spo\u0142ecznego i\nregulacji zach\u0119caj\u0105cych do eksperymentowania. By to jednak by\u0142o mo\u017cliwe,\npotrzebne s\u0105 \u015brodki finansowe. Jednak\u017ce nie z UBI, gdy\u017c to \u017ar\u00f3d\u0142o ogranicza\u0142oby\nbod\u017ace do dzia\u0142ania. Lepszym by\u0142oby stworzenie systemu dobrowolnych ubezpiecze\u0144\nod wywo\u0142anej zmian\u0105 technologiczn\u0105 utraty pracy. <\/p>\n\n\n\n
I takie dzia\u0142ania s\u0105 ju\u017c\npodejmowane, jak chocia\u017cby Max Borders, przedsi\u0119biorca i za\u0142o\u017cyciel projektu\nSocial Evolution. Ot\u00f3\u017c opracowuje on system ubezpiecze\u0144 wzajemnych opartych na\ntechnologii blochchain. Zdaniem autora mo\u017ce on zast\u0105pi\u0107 \u201eubezpieczenia\nkorporacyjne, tradycyjn\u0105 filantropi\u0119 i biurokratyczne pa\u0144stwo dobrobytu\u201d. Czy\nzadzia\u0142a nie wiadomo, lecz pr\u00f3bowa\u0107 nale\u017cy. <\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, generalnie\nzachodz\u0105ce zmiany technologiczne, demograficzne i spo\u0142eczne sprawiaj\u0105, i\u017c stare\ni sprawdzone schematy straci\u0142y sw\u0105 u\u017cyteczno\u015b\u0107, a ludzka kreatywno\u015b\u0107 jest\njedyn\u0105 drog\u0105 do wypracowania nowych. I szcz\u0119\u015bcie ludzko\u015bci zale\u017cy od jak najszybszego\nzrozumienia tej prawdy. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Generalnie epidemia wirusa SARS-CoV-2 powoduje na ca\u0142ym \u015bwiecie przyspieszenie pewnych trend\u00f3w gospodarczych, kt\u00f3re docelowo powinny wyj\u015b\u0107 wszystkim na dobre. Zmiany<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3331,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[1069,1598],"yoast_head":"\n