Zdaniem wielu ekspert\u00f3w w chwili\nobecnej istniej\u0105 spore w\u0105tpliwo\u015bci odno\u015bnie tego, kiedy i pod jakimi warunkami\npracodawca mo\u017ce kontrolowa\u0107 pracownik\u00f3w zar\u00f3wno na obecno\u015b\u0107 substancji\npsychoaktywnych, jak i alkoholu. Jednak\u017ce wkr\u00f3tce to powinno si\u0119 zmieni\u0107, gdy\u017c\nrz\u0105d rozpocz\u0105\u0142 ju\u017c prace nad opracowaniem odpowiednich przepis\u00f3w. Tym niemniej,\nstanowi\u0107 to b\u0119dzie spore wyzwanie ustawodawcze. <\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c w ostatnim czasie media w\nnaszym kraju obieg\u0142o sporo informacji o wypadkach komunikacyjnych spowodowanych\nprzez kierowc\u00f3w autobus\u00f3w b\u0119d\u0105cych pod wp\u0142ywem lub po za\u017cyciu narkotyk\u00f3w. Najg\u0142o\u015bniej\nw tym kontek\u015bcie by\u0142o oczywi\u015bcie o wypadku, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce w Warszawie i w\nwyniku kt\u00f3rego dosz\u0142o do zgonu jednego z uczestnik\u00f3w tego zdarzenia, a\nspowodowa\u0142 go kierowca b\u0119d\u0105cy pod wp\u0142ywem dzia\u0142ania narkotyk\u00f3w. Jednak\u017ce\nnarkotyki wykryto te\u017c u innych kierowc\u00f3w, jak chocia\u017cby w Rybniku. <\/p>\n\n\n\n
W efekcie tych zdarze\u0144 niekt\u00f3rzy\npracodawcy rozpocz\u0119li przeprowadzanie masowych kontroli antynarkotykowych\npo\u015br\u00f3d zatrudnionych kierowc\u00f3w. I to pomimo, i\u017c zdaniem ekspert\u00f3w, prawo nie\ndaje im do tego wystarczaj\u0105cych podstaw (zdania w tym temacie s\u0105 podzielone). Jednocze\u015bnie\nzwi\u0105zki zawodowe dzia\u0142aj\u0105ce u jednego z przewo\u017anik\u00f3w skierowa\u0142y pismo do\nministra spraw wewn\u0119trznych i administracji, stwierdzaj\u0105c, i\u017c generalnie nie\nsprzeciwiaj\u0105 si\u0119 badaniom kierowc\u00f3w na obecno\u015b\u0107 narkotyk\u00f3w jako takim,\nnatomiast kwestionuj\u0105 metody badawcze, cz\u0119sto bez poszanowania godno\u015bci\npracownika.<\/p>\n\n\n\n
Jak stwierdzili zwi\u0105zkowcy \u201enie\nmo\u017cemy zgodzi\u0107 si\u0119, aby za incydentalne przypadki wszyscy kierowcy komunikacji\nmiejskiej byli niegodnie traktowani\u201d. <\/p>\n\n\n\n
Jednocze\u015bnie te\u017c z r\u00f3\u017cnych stron\n(w tym od warszawskiego samorz\u0105du) pop\u0142yn\u0119\u0142y sygna\u0142y o inicjatywie w zakresie\nzmiany przepis\u00f3w, kt\u00f3ra wprost pozwoli\u0142aby przewo\u017anikom kontrolowa\u0107 pracownik\u00f3w\nr\u00f3wnie\u017c na obecno\u015b\u0107 narkotyk\u00f3w. Resort pracy poinformowa\u0142 w odpowiedzi na te\napele, i\u017c prace nad nowym prawem s\u0105 ju\u017c prowadzone i obejm\u0105 swym zakresem\nr\u00f3wnie\u017c kwestie kontroli trze\u017awo\u015bci pracownik\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Obowi\u0105zuj\u0105ce dzi\u015b przepisy budz\u0105\nw\u0105tpliwo\u015bci co do dopuszczalno\u015bci kontroli antynarkotykowych. Problem ma swe\n\u017ar\u00f3d\u0142o g\u0142\u00f3wnie w tym, i\u017c kwestia badania pracownik\u00f3w na obecno\u015b\u0107 narkotyk\u00f3w nie\njest w og\u00f3le uregulowana w obowi\u0105zuj\u0105cych obecnie przepisach. Tym samym jest\njeszcze gorzej ani\u017celi w sprawie badania trze\u017awo\u015bci, gdzie pewne regulacje\njednak s\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Jak zauwa\u017ca Justyna Tyc-Brzosko,\nradca prawny, senior associate w Kancelarii Doma\u0144ski Zakrzewski Palinka, bior\u0105c\npod uwag\u0119 prawo pracy istotnym jest w tym kontek\u015bcie art. 94 pkt. 4 kodeksu\npracy (KP). M\u00f3wi on bowiem o tym, i\u017c pracodawca jest zobowi\u0105zany zapewni\u0107\nbezpieczne i higieniczne warunki pracy. I pomimo, i\u017c przepis ten jest bardzo\nog\u00f3lny w swej tre\u015bci, to wynikaj\u0105 z niego bardzo konkretne obowi\u0105zki.<\/p>\n\n\n\n
I w tym kontek\u015bcie brak ustawowo\nsprecyzowanych obowi\u0105zk\u00f3w powoduje, i\u017c odpowiedzialno\u015b\u0107 pracodawcy rozci\u0105ga si\u0119\nna tyle szeroko, \u017ce obejmuje te\u017c obowi\u0105zek d\u0105\u017cenia do zapobiegania sytuacjom\ngeneruj\u0105cym ryzyko naruszenia przepis\u00f3w bhp, chocia\u017cby poprzez niedopuszczenie\ndo pracy pracownika b\u0119d\u0105cego pod wp\u0142ywem narkotyk\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Ponadto, na obowi\u0105zek pracodawcy\nw zakresie dba\u0142o\u015bci o bhp wskazuje te\u017c art. 66 Konstytucji RP. I dodatkowo,\nzgodnie z art. 207 par. 2 KP pracodawca ma obowi\u0105zek chroni\u0107 zdrowie i \u017cycie\npracownik\u00f3w poprzez zapewnienie odpowiedniego poziomu bezpiecze\u0144stwa. Zdaniem\nJustyny Tyc-Brzosko, w kontek\u015bcie powy\u017cszych norm prawnych, trudno m\u00f3wi\u0107 o\nzapewnieniu bezpiecznych warunk\u00f3w pracy (chocia\u017cby przy pracach fizycznych),\ngdy istnieje ryzyko, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 pracownik\u00f3w wykonuje prac\u0119 pod wp\u0142ywem\nnarkotyk\u00f3w. St\u0105d te\u017c powy\u017csze regulacje przemawiaj\u0105 za mo\u017cliwo\u015bci\u0105 poddawania\npracownik\u00f3w testom na obecno\u015b\u0107 narkotyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W\u0105tpliwo\u015bci jednak powstaj\u0105 w\nmomencie bada\u0144. Mianowicie jest istotna kwestia czy pracodawca przeprowadzaj\u0105c\nkontrole narkotestem przetwarza dane osobowe pracownika, a je\u015bli tak, to czy ma\ndo tego prawo. Jak zauwa\u017ca Micha\u0142 Kluska, adwokat, associate z DZP, nie\ndochodzi do przetwarzanie danych osobowych, gdy wynik jest negatywny i\ndodatkowo nigdzie nie jest utrwalany i dalej przetwarzany. I takie stanowisko\njest sp\u00f3jne z opini\u0105 Urz\u0119du Ochrony Danych Osobowych (UODO) z dnia 27 czerwca\n2019 roku w sprawie badania pracownik\u00f3w pod k\u0105tem trze\u017awo\u015bci. Urz\u0105d ten bowiem\nstwierdza, i\u017c \u201ew opinii UODO wiedza o tym, czy kto\u015b jest nietrze\u017awy, jest\ninformacj\u0105 o stanie zdrowia\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Zatem w powy\u017cszej kwestii\nurz\u0119dnicy UODO odnie\u015bli si\u0119 tylko do stanu nietrze\u017awo\u015bci jako informacji o\nstanie zdrowia, zatem informacja o trze\u017awo\u015bci nie b\u0119dzie informacj\u0105 o stanie\nzdrowia. Tym samym informacja o braku narkotyk\u00f3w te\u017c nie b\u0119dzie informacj\u0105 o\nstanie zdrowia. Problem jednak powstaje w momencie, gdy wynik na obecno\u015b\u0107\nnarkotyk\u00f3w b\u0119dzie pozytywny.<\/p>\n\n\n\n
W\u00f3wczas bowiem stanie si\u0119 on\nkonkretn\u0105 informacj\u0105 o stanie zdrowia, przetwarzan\u0105 dalej chocia\u017cby na potrzeby\nwyci\u0105gni\u0119cia konsekwencji dyscyplinarnych. S\u0105 to wi\u0119c dane wra\u017cliwe, do kt\u00f3rych\nprzetwarzania ci\u0119\u017cko znale\u017a\u0107 odpowiedni\u0105 podstaw\u0119 prawn\u0105. Je\u017celi bowiem\ninicjatywa przeprowadzenia bada\u0144 by\u0142a po stronie pracodawcy, to zgoda\npracownika nie znajduje zastosowania. Rozwa\u017cy\u0107 nale\u017cy w\u00f3wczas inn\u0105 podstaw\u0119 do\nprzetwarzania takich danych, czyli obowi\u0105zek wynikaj\u0105cy z prawa pracy. A\nprzecie\u017c obowi\u0105zkiem pracodawcy jest zapewnienie odpowiedniego poziomu bhp w\nmiejscu pracy.<\/p>\n\n\n\n
Jak jednak zauwa\u017ca Justyna Tyc-Brzosko,\nprzepisy dotycz\u0105ce bhp maj\u0105 na tyle og\u00f3lny charakter, i\u017c nie stanowi\u0105 wprost\n\u017ar\u00f3d\u0142a obowi\u0105zku w postaci weryfikacji pracownik\u00f3w pod k\u0105tem obecno\u015bci\nnarkotyk\u00f3w. I w\u0142a\u015bnie w tym kontek\u015bcie utrzymane jest naj\u015bwie\u017csze stanowisko\nUODO, stwierdzaj\u0105ce, i\u017c obecne regulacje nie daj\u0105 pracodawcom podstaw do\nsamodzielnego przeprowadzania test\u00f3w na obecno\u015b\u0107 narkotyk\u00f3w w\u015br\u00f3d\nzatrudnionych.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c zdaniem ekspert\u00f3w, za\ndopuszczalno\u015bci\u0105 sprawdzania pracownik\u00f3w na obecno\u015b\u0107 narkotyk\u00f3w przemawia\u0107 mo\u017ce\nuregulowanie takiej procedury w przepisach wewn\u0105trzzak\u0142adowych. W\u00f3wczas mo\u017cna\nargumentowa\u0107, i\u017c dzia\u0142ania pracodawcy znajduj\u0105 uzasadnienie w prawie pracy,\ngdy\u017c akty wewn\u0105trzzak\u0142adowe stanowi\u0105 jego \u017ar\u00f3d\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Co wa\u017cne, nie wystarczy jednak\nsam zapis o mo\u017cliwo\u015bci wykonania narkotest\u00f3w. Regulamin przewidywa\u0107 bowiem\npowinien ca\u0142\u0105 procedur\u0119 przeprowadzania takich test\u00f3w, by nie narusza\u0107\npodstawowych praw pracowniczych. <\/p>\n\n\n\n
Odmienne zdanie w tej kwestii\nprezentuje z kolei Wiktoria Cie\u015blikowska, radca prawny i starszy prawnik w\nKancelarii MDDP Olkiewicz i Wsp\u00f3lnicy. Jej zdaniem w regulaminie pracy mo\u017cna\nzakaza\u0107 wnoszenia na teren zak\u0142adu pracy substancji psychotropowych, za\u017cywania\ntakich substancji w trakcie pracy, jak r\u00f3wnie\u017c pozostawiania w pracy pod\nwp\u0142ywem takich substancji. Jednak\u017ce ju\u017c samo wykonanie narkotestu mo\u017ce odby\u0107\nsi\u0119 jedynie za zgod\u0105 pracownika. <\/p>\n\n\n\n
Natomiast Justyna Tyc-Brzosko\nbroni swego zdania, twierdz\u0105c, i\u017c je\u015bli procedura zosta\u0142a dobrze przygotowana i\nznalaz\u0142a si\u0119 w odpowiednich aktach wewn\u0119trznych, to jest ona usprawiedliwiona w\n\u015bwietle obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w, tym samym pracownik powinien si\u0119 takiemu\nbadaniu podda\u0107. Oczywi\u015bcie nie mo\u017cna tego dokonywa\u0107 si\u0142\u0105, cho\u0107 w\u00f3wczas mo\u017cna z\ntego tytu\u0142u wyci\u0105gn\u0105\u0107 odpowiednie konsekwencje dyscyplinarne.<\/p>\n\n\n\n
Do odmowy pracownika podobnie\npodchodzi te\u017c Wiktoria Cie\u015blikowska. Jej zdaniem, je\u015bli pewne czynniki\nwskazuj\u0105, i\u017c pracownik m\u00f3g\u0142 za\u017cywa\u0107 substancje psychotropowe (chocia\u017cby\nnietypowe zachowania, wcze\u015bniejsze incydenty, zeznania \u015bwiadk\u00f3w) to odmowa\nwykonania testu jest kolejn\u0105 okoliczno\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 pracodawca mo\u017ce wzi\u0105\u0107 pod\nuwag\u0119 decyduj\u0105c si\u0119 na ewentualne zwolnienia pracownika. Mo\u017cna w tym kontek\u015bcie\npowo\u0142a\u0107 si\u0119 na wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego (SN) z dnia 24 maja 1985 roku (sygn. akt\nI PRN 39\/85), zgodnie z kt\u00f3rym: \u201eWprawdzie pracownik nie ma obowi\u0105zku poddania\nsi\u0119 (\u2026) badaniu przy u\u017cyciu probierza trze\u017awo\u015bci, odmowa jednak poddania si\u0119\ntakiemu badaniu nie polepsza sytuacji pracownika. Z regu\u0142y, trze\u017awy pracownik\nnie ma interesu w tym, by odm\u00f3wi\u0107 u\u017cycia probierza trze\u017awo\u015bci.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Zdaniem Wiktorii Cie\u015blikowskiej\nanalogiczn\u0105 zasad\u0119 mo\u017cna zastosowa\u0107 w przypadku pracownika podejrzanego o stawienie\nsi\u0119 do pracy pod wp\u0142ywem substancji psychotropowych. Wynika to bowiem z faktu,\ni\u017c nie ma ugruntowanej linii orzeczniczej co do pracownik\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119\npod wp\u0142ywem narkotyk\u00f3w, st\u0105d te\u017c przez analogi\u0119 nale\u017cy odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do linii\norzeczniczej dotycz\u0105cej pracownik\u00f3w b\u0119d\u0105cych pod wp\u0142ywem alkoholu. <\/p>\n\n\n\n
Generalnie, zdaniem Justyny\nTyc-Brzosko, nale\u017cy tutaj mie\u0107 na uwadze zasad\u0119 proporcjonalno\u015bci oraz zgodno\u015b\u0107\nz celem danej procedury. Tym samym prewencyjne badania narkotestem powinny by\u0107\nograniczone wy\u0142\u0105cznie do os\u00f3b, kt\u00f3rych praca wykonywana pod wp\u0142ywem narkotyk\u00f3w\nwp\u0142ywa bezpo\u015brednio na bezpiecze\u0144stwo zak\u0142adu pracy i os\u00f3b w nim przebywaj\u0105cych\n(zatem przyk\u0142adowo b\u0119d\u0105 to kierowcy zawodowi, operatorzy d\u017awig\u00f3w, pracownicy\nzak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych itp.). Wy\u0142\u0105czeni z kolei z takich bada\u0144 powinni by\u0107\npracownicy biurowi. <\/p>\n\n\n\n
Wydarzenia ostatnich dni i\nmiesi\u0119cy pokazuj\u0105, i\u017c generalnie nasze przepisy nie nad\u0105\u017caj\u0105 za\nrzeczywisto\u015bci\u0105. Tymczasem, zw\u0142aszcza w przypadku niekt\u00f3rych bran\u017c i stanowisk,\npracodawcy powinni mie\u0107 do dyspozycji konkretne przepisy, kt\u00f3re pozwala\u0142aby im\nw odpowiedni spos\u00f3b reagowa\u0107 w sytuacjach, gdy stan psychofizyczny pracownika\nwzbudza w\u0105tpliwo\u015bci. Wa\u017cne jest bowiem, by pracodawca mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107\nprewencyjnego badania pracownik\u00f3w na obecno\u015b\u0107 w organizmie narkotyk\u00f3w lub alkoholu.\nTo bowiem mo\u017ce zapobiec wielu niepotrzebnym tragediom.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 pokazuje nam,\ni\u017c wykonywanie pracy pod wp\u0142ywem narkotyk\u00f3w czy te\u017c alkoholu nie s\u0105 poj\u0119ciami\nabstrakcyjnymi i coraz wi\u0119cej pracodawc\u00f3w si\u0119 z tym boryka. By wi\u0119c\njednoznacznie uci\u0105\u0107 prowadzone dyskusje na temat legalno\u015bci przeprowadzania\nodpowiednich test\u00f3w i nie doprowadza\u0107 do r\u00f3\u017cnych interpretacji w tym zakresie,\nnale\u017ca\u0142oby w przepisach prawa wprost dopu\u015bci\u0107 tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107, wskazuj\u0105c\noczywi\u015bcie kto, kiedy i pod jakimi warunkami b\u0119dzie mia\u0142 prawo je\nprzeprowadza\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Informacje p\u0142yn\u0105ce z resortu\npracy pozwalaj\u0105 wierzy\u0107, i\u017c wkr\u00f3tce odpowiedni projekt ustawy trafi pod obrady\nParlamentu, co znacznie u\u0142atwi\u0142oby pracodawcom wywi\u0105zywanie si\u0119 z obowi\u0105zku\nzapewnienia odpowiedniego poziomu bhp w zak\u0142adzie pracy.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, problemy\ninterpretacyjne zwi\u0105zane z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 legalnego przeprowadzania bada\u0144\npracownik\u00f3w na obecno\u015b\u0107 alkoholu znane s\u0105 ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu. Obecnie za\u015b\ndosz\u0142y do tego podobnego typu kwestie, zwi\u0105zane z potwierdzeniem bycia pod\nwp\u0142ywem substancji psychotropowych. Oby jak najszybciej uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107\nodpowiedni projekt ustawy, kt\u00f3ra u\u0142atwi \u017cycie wielu przedsi\u0119biorcom, jak i te\u017c\nwp\u0142ynie na popraw\u0119 bezpiecze\u0144stwa pracy. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zdaniem wielu ekspert\u00f3w w chwili obecnej istniej\u0105 spore w\u0105tpliwo\u015bci odno\u015bnie tego, kiedy i pod jakimi warunkami pracodawca mo\u017ce kontrolowa\u0107 pracownik\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3085,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[787,1904,1901,1902,1309,1903],"yoast_head":"\n