W dobie zagro\u017cenia epidemi\u0105\nwywo\u0142an\u0105 przez wirusa SARS-CoV-2 i kolejnych specustaw powraca dyskusja na\ntemat uprawnie\u0144 medyk\u00f3w do odmowy wykonania \u015bwiadczenia medycznego. Zdaniem\nMarcina Bogdanowicza, adwokata z Kancelarii Prawa Prywatnego i Medycznego w\nWarszawie, przepis kodeksu pracy, m\u00f3wi\u0105cy o tym, i\u017c osoba ratuj\u0105ca \u017cycie nie\nmo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 pracy ze wzgl\u0119du na naruszenie zasad bhp, jest niekonstytucyjny.\nPoni\u017cej g\u0142\u00f3wne w\u0105tki wypowiedzi adwokata Marcina Bogdanowicza w powy\u017cszym\ntemacie. <\/p>\n\n\n\n
Generalnie pogl\u0105d taki\nfunkcjonowa\u0142 i funkcjonuje nadal, a jego podstaw\u0105 jest art.210 par. 5 kodeksu\npracy (KP), kt\u00f3ry z prawa do odmowy wykonania pracy wy\u0142\u0105cza osoby ratuj\u0105ce\n\u017cycie. Jednak\u017ce ta interpretacja opiera si\u0119 na literalnym brzmieniu tego\u017c\nartyku\u0142u, nie uwzgl\u0119dniaj\u0105c kontekstu systemowego ani celowo\u015bci przepisu. <\/p>\n\n\n\n
Gdyby bowiem spojrze\u0107 chocia\u017cby\nna normy Konstytucji RP widzimy, i\u017c zakazuj\u0105 one naruszania istoty\nkonstytucyjnych praw, jak chocia\u017cby prawo do ochrony zdrowia czy te\u017c prawo do\nposzanowania godno\u015bci ludzkiej. A te prawa przys\u0142uguj\u0105 przecie\u017c r\u00f3wnie\u017c\nmedykom. <\/p>\n\n\n\n
W warstwie s\u0142ownej przepis art.\n210 par. 5 KP brzmi tak, jak gdyby medycy musieli pracowa\u0107 (jak \u017co\u0142nierze\npodczas wojny), gdyby nawet czeka\u0142a ich pewna \u015bmier\u0107. Generalnie jasnym jest\nwi\u0119c, i\u017c nie o to chodzi\u0142o ustawodawcy. Jednak\u017ce z drugiej strony nie mog\u0105 oni\nwyj\u015b\u0107 ze szpitala, gdy troch\u0119 si\u0119 przestraszyli. By\u0142oby to niedopuszczalne,\ngdy\u017c na nich w\u0142a\u015bnie opiera si\u0119 system ochrony zdrowia ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
St\u0105d te\u017c przyj\u0119to koncepcje\ntrzech poziom\u00f3w ryzyka:<\/p>\n\n\n\n
Najlepiej tego typu sprawy\nrozstrzyga\u0107, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na wyroki S\u0105du Najwy\u017cszego (SN). W wyroku z dnia 15\nmaja 2001 roku (sygn. akt II UKN 395\/00) SN zajmowa\u0142 si\u0119 przypadkiem zaka\u017cenia\n\u017c\u00f3\u0142taczk\u0105 przez medyka (HBV), uznaj\u0105c to zagro\u017cenie za normalne. Tym samym\ntakie, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 z lekarzami non stop i nie da si\u0119 ich unikn\u0105\u0107. <\/p>\n\n\n\n
Z kolei ryzyko nieakceptowalne\njest takim, i\u017c musimy mie\u0107 do czynienia z daleko id\u0105cymi skutkami, jak \u015bmier\u0107\nczy ci\u0119\u017cki uszczerbek na zdrowiu, przy jednocze\u015bnie du\u017cym prawdopodobie\u0144stwie\nwyst\u0105pienia. Przyk\u0142adowo, w doktrynie prawa karnego ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 pogl\u0105d, i\u017c\nstra\u017cak nie ma obowi\u0105zku wej\u015b\u0107 do budynku, gdy gaz grozi wybuchem, a ratownik\ndo szybu kopalni, kt\u00f3ry grozi zawaleniem.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie medycy codziennie maj\u0105\ndo czynienia z chorobami zaka\u017anymi, b\u0119d\u0105c nara\u017conymi na ryzyko zaka\u017cenia.\nJednak\u017ce chorob\u0105 zaka\u017an\u0105 jest zar\u00f3wno opryszczka, jak i gor\u0105czka krwotoczna\nebola. Trzeba bowiem w tym przypadku oceni\u0107 co jest normalne, a co\nnieakceptowalne. W orzecznictwie s\u0105dowym poszukuje si\u0119 tutaj tego, z czym\nzgodzi\u0142by si\u0119 przeci\u0119tny, rozs\u0105dnie my\u015bl\u0105cy obywatel. <\/p>\n\n\n\n
W odniesieniu do ryzyka\nwywo\u0142anego chorob\u0105 COVID-19 istotna tutaj b\u0119dzie zawsze aktualna wiedza\nmedyczna. W obecnej chwili stwierdzi\u0107 mo\u017cna, i\u017c \u015bmiertelno\u015b\u0107 po\u015br\u00f3d zaka\u017conych\nwaha si\u0119 od 4 do 5%, zatem przeci\u0119tnie umiera co 20-25 osoba. Bior\u0105c pod uwag\u0119\ninne zaka\u017cenia i ich skutki, to jest du\u017co. <\/p>\n\n\n\n
St\u0105d te\u017c ocenia\u0107 nale\u017cy, i\u017c\nzachorowanie na COVID-19 spe\u0142nia definicj\u0119 ci\u0119\u017ckiego uszczerbku na zdrowiu.\nBowiem szansa zgonu jest realna, a nikt nie zna reakcji swego organizmu, nim\nzachoruje. <\/p>\n\n\n\n
Prawo medyka od odmowy pracy\nprzys\u0142uguje zasadniczo w\u00f3wczas, gdy po stronie pracodawcy wyst\u0105pi jakie\u015b\nniedopatrzenie. Zatem mowa by\u0142aby o nim w sytuacji, gdy w danej plac\u00f3wce\nmedycznej kierownictwo nie zapewni\u0142o wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci \u015brodk\u00f3w ochronnych\nczy te\u017c nie wdro\u017cy\u0142o odpowiednich procedur. <\/p>\n\n\n\n
Z kolei w bardzo trudnej sytuacji\nznale\u017ali si\u0119 ci medycy, kt\u00f3rzy mieli w domu ci\u0119\u017cko chor\u0105 osob\u0119. Taka sytuacja\nnie jest bowiem ryzykiem nieakceptowalnym, gdy\u017c musi ono rozgrywa\u0107 si\u0119 na\np\u0142aszczy\u017anie zawodowej.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c najwa\u017cniejsz\u0105 przes\u0142ank\u0105\nodmowy wykonywania pracy jest wysokie prawdopodobie\u0144stwo \u015bmierci lub ci\u0119\u017ckiego\nuszczerbku na zdrowiu. Natomiast wysokie, bezpo\u015brednie ryzyko wyst\u0119puje tam,\ngdzie s\u0105 osoby zaka\u017cone, a medyk jest niezabezpieczony. <\/p>\n\n\n\n
Generalnie czynniki zaka\u017cenia s\u0105\nr\u00f3\u017cne i nale\u017cy je ocenia\u0107 indywidualnie. Nade wszystko musimy mie\u0107 do czynienia\nz epidemi\u0105, czyli pewn\u0105 powszechno\u015bci\u0105 zaka\u017ce\u0144. Przecie\u017c w\u00f3wczas nietrudno\nwyobrazi\u0107 sobie sytuacj\u0119, gdy sama praca w plac\u00f3wce medycznej stanowi realne i\ndu\u017ce zagro\u017cenie. <\/p>\n\n\n\n
Odnosz\u0105c to z kolei do aktualnego\nstanu epidemii w Polsce, nara\u017ceni s\u0105 g\u0142\u00f3wnie medycy frontowi: ratownicy,\npracownicy izby przyj\u0119\u0107 czy te\u017c oddzia\u0142\u00f3w ratunkowych. Mo\u017cna jeszcze zastanowi\u0107\nsi\u0119 nad pracownikami oddzia\u0142\u00f3w przyjmuj\u0105cych pacjent\u00f3w z objawami zbli\u017conymi do\nCOVID-19 (chocia\u017cby pulmonologia). Wa\u017cnym kryterium b\u0119d\u0105 te\u017c inne czynniki, jak\nchocia\u017cby brak triage\u2019u w plac\u00f3wce czy te\u017c lokalne nasilenie epidemii.<\/p>\n\n\n\n
Okazuje si\u0119, i\u017c taka decyzja\nstanowi\u0107 b\u0119dzie problem dla palc\u00f3wki medycznej, gdy\u017c ca\u0142y czas borykaj\u0105 si\u0119 one\nz niedoborem kadr. Medyk winien o swej decyzji powiadomi\u0107 prze\u0142o\u017conego oraz j\u0105\nuzasadni\u0107. Tylko bowiem jej uzasadnienie powoduje legalno\u015b\u0107 takiej decyzji.\nInformacj\u0119 nale\u017cy przekaza\u0107 z nale\u017cytym wyprzedzeniem, przynajmniej dnia\npoprzedniego.<\/p>\n\n\n\n
Osoby pracuj\u0105ce na podstawie\numowy o prac\u0119 nie powinny z tego tytu\u0142u ponie\u015b\u0107 negatywnych konsekwencji, cho\u0107\nliteratura na ten temat jest do\u015b\u0107 sk\u0105pa i niejednoznaczna. Tym niemniej\nobarczanie lekarza konsekwencjami wi\u0105za\u0142oby si\u0119 z dyskryminacj\u0105. <\/p>\n\n\n\n
Co te\u017c istotne to fakt, i\u017c inni\npracownicy otrzymuj\u0105 wynagrodzenie za czas odmowy \u015bwiadczenia pracy (jak za\nczas urlopu), jednak\u017ce dla lekarzy te kryteria s\u0105 zaostrzone. <\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnie\u017c lekarze kontraktowi maj\u0105\nprawo do odmowy \u015bwiadczenia pracy, gdy\u017c im r\u00f3wnie\u017c pracodawca powinien zapewni\u0107\n\u015brodki ochrony indywidualnej i inne warunki pracy zgodne z bhp. Samo prawo do\nodmowy pracy przez medyk\u00f3w kontraktowych wynika z zasad wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego,\nb\u0119d\u0105cego elementem ich stosunku zobowi\u0105zaniowego z dan\u0105 plac\u00f3wk\u0105. Niestety\njednak nie otrzymuj\u0105 oni wynagrodzenia na czas odmowy, mo\u017cna jedynie rozwa\u017ca\u0107\nodpowiedzialno\u015b\u0107 odszkodowawcz\u0105, gdy\u017c przez naruszenie zasad bhp pozbawiono ich\ndochod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie najwi\u0119kszy k\u0142opot to\nart. 210 par. 5 KP, b\u0119d\u0105cy oceniany jako niekonstytucyjny. Okazuje si\u0119 bowiem,\ni\u017c norma z niego wyinterpretowana jest sprzeczna z jego dos\u0142ownym brzmieniem.<\/p>\n\n\n\n
Dobrze by si\u0119 sta\u0142o, gdyby \u00f3w\nprzepis zosta\u0142 znowelizowany, co pozwoli\u0142oby unikn\u0105\u0107 w przysz\u0142o\u015bci spor\u00f3w\ninterpretacyjnych, a medykom i innym ratownikom zapewni\u0142o bezpiecze\u0144stwo\nprawne. <\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy te\u017c pami\u0119ta\u0107 o tym,\nchocia\u017cby w kontek\u015bcie choroby COVID-19 i panuj\u0105cego stanu epidemii, i\u017c do\nodmowy wykonywania pracy nie mo\u017cna podchodzi\u0107 w spos\u00f3b instrumentalny. Dopiero\npowa\u017cne naruszenia zasad bhp w plac\u00f3wce medycznej, stwarzaj\u0105ce nieakceptowalny\npoziom ryzyka, mo\u017ce by\u0107 podstaw\u0105 do podj\u0119cia takiej decyzji.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, analiza obecnego\nstanu prawnego prowadzi do wniosku, i\u017c medycy maj\u0105 prawdo odm\u00f3wi\u0107 wykonywania\npracy (pomimo, i\u017c wprost przepisy kodeksu pracy m\u00f3wi\u0105 o braku takiej\nmo\u017cliwo\u015bci) w sytuacji, gdy stwierdz\u0105, i\u017c poziom ryzyka jest nieakceptowalny. S\u0105\nto jednak sytuacje, gdy autentycznie mowa jest o bezpo\u015brednim zagro\u017ceniu\n\u015bmierci\u0105 czy te\u017c powa\u017cnym uszczerbkiem na zdrowiu. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W dobie zagro\u017cenia epidemi\u0105 wywo\u0142an\u0105 przez wirusa SARS-CoV-2 i kolejnych specustaw powraca dyskusja na temat uprawnie\u0144 medyk\u00f3w do odmowy wykonania<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2884,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[1069,786,849],"yoast_head":"\n